తైర్విపాటితగాత్రో ఽసౌ గజమాయాం వ్యపోథయత్ తతశ్చాశీవిషో ఘోరో ఽభవత్ఫణశతాకులః
ఆ సింహాలు దాడి చేయడంతో జంభుడి శరీరం చీలిపోయింది. వెంటనే అతడు ఏనుగు రూపాన్ని వదిలిపెట్టి, వంద ఫణాలతో కూడిన భయంకరమైన పాము రూపాన్ని ధరించాడు.
విషనిఃశ్వాసనిర్దగ్ధం సురసైన్యం మహారథః తతో ఽస్త్రం గారుడం చక్రే శక్రశ్చారుభుజస్తదా
ఆ పాము విషపూరితమైన ఊపిరితో దేవతల సైన్యాన్ని కాల్చివేసింది. అప్పుడు అందమైన భుజాలున్న ఇంద్రుడు గరుడాస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు.
తతో గరుత్మతస్తస్మాత్ సహస్రాణి వినిర్యయుః తైర్గరుత్మద్భిరాసాద్య జమ్భో భుజగరూపవాన్ కృతస్తు ఖణ్డశో దైత్యః సాస్య మాయా వ్యనశ్యత
ఆ గరుడాస్త్రం నుండి వేలాది గరుడులు బయటికొచ్చారు. ఆ గరుడులు పాము రూపంలో ఉన్న జంభుడిపై దాడి చేసి, అతడిని ముక్కలు ముక్కలుగా చేసి, అతని మాయను నశింపజేశారు.
ప్రనష్టాయాం తు మాయాయాం తతో జమ్భో మహాసురః చకార రూపమతులం చన్ద్రాదిత్యపథానుగమ్ వివృత్తవదనో గ్రస్తుమ్ ఇయేష సురపుంగవాన్
జంభుడి మాయ పోయిన తర్వాత, ఆ మహాసురుడు చంద్రుడు, సూర్యుడు వెళ్ళే మార్గాన్ని అనుసరిస్తూ, ఎవ్వరూ పోల్చలేని రూపాన్ని ధరించాడు. అతడు నోరు విప్పి, దేవతలలో అగ్రగణ్యులను మింగాలని యత్నించాడు.
తతో ఽస్య వివిశుర్వక్త్రం సమహారథకుఞ్జరా సురసేనావిశద్భీమం పాతాలోత్తానతాలుకమ్
అప్పుడు దేవతల సైన్యం, గొప్ప రథాలు, ఏనుగులతో కలిసి, భయంకరంగా, పాతాళంలా విస్తరించి, పైపాలెత్తిన అతని నోటిలోకి ప్రవేశించింది.
సైన్యేషు గ్రస్యమానేషు దానవేన బలీయసా శక్రో దైన్యం సమాపన్నః శ్రాన్తబాహుః సవాహనః
బలమైన జంభుడు తన సైన్యాన్ని మింగుతుండగా, ఇంద్రుడు చేతులు అలసిపోయి, తన వాహనంతో కలిసి నిరాశకు లోనయ్యాడు.
కర్తవ్యతాం నాధ్యగచ్ఛత్ ప్రోవాచేదం జనార్దనమ్ కిమనన్తరమత్రాస్తి కర్తవ్యస్యావశేషితమ్
ఏం చేయాలో అర్థం కాక ఇంద్రుడు జనార్దనుని అడిగాడు: 'ఇక్కడ ఇకపై చేయవలసిన పని ఏదైనా మిగిలిందా?' అని.
యదాశ్రిత్య ఘటామో ఽస్య దానవస్య యుయుత్సవః తతో హరిరువాచేదం వజ్రాయుధముదారధీః
'ఈ దానవునితో యుద్ధం చేయడానికీ మనం ఏ ఆధారాన్ని ఆధారపడి ప్రయత్నిస్తున్నాం?' అని అడిగాడు. అప్పుడు ఉగ్రబుద్ధి కలిగిన హరిః వజ్రాయుధాన్ని పట్టుకుని ఇలా అన్నాడు.
న సాంప్రతం రణస్త్యాజ్యస్ త్వయా కాతరభైరవః వర్ధస్వాశు మహామాయాం పురందర రిపుం ప్రతి
'ఇప్పుడు భయంతో యుద్ధాన్ని వదిలిపెట్టే సమయం కాదు, పురందరా. శత్రువుపై నీ మహామాయను త్వరగా పెంచు.'
మయైష లక్షితో దైత్యో ఽధిష్ఠితః ప్రాప్తపౌరుషః మా శక్ర మోహమాగచ్ఛ క్షిప్రమస్త్రం స్మర ప్రభో
'ఈ దానవుడిని నేను గుర్తించాను, అతడిని ఆక్రమించి, శక్తిని ఇచ్చాను. ఇంద్రా! మోహంలో పడవద్దు. ప్రభువా! వెంటనే నీ అస్త్రాన్ని స్మరించు.'
తతః శక్రః ప్రకుపితో దానవం ప్రతి దేవరాట్ నారాయణాస్త్రం ప్రయతో ముమోచాసురవక్షసి
అప్పుడు దేవతల రాజైన ఇంద్రుడు, కోపంతో దానవునిపై, ఏకాగ్రతతో నారాయణాస్త్రాన్ని అసురుని ఛాతిపై ప్రయోగించాడు.
తతో నారాయణాస్త్రం తత్ పపాతాసురవక్షసి మహాస్త్రభిన్నహృదయః సుస్రావ రుధిరం చ సః
ఆ నారాయణాస్త్రం అసురుని ఛాతిపై పడింది. ఆ మహాస్త్రం అతని హృదయాన్ని ఛిద్రం చేసి, రక్తం పారిపోయింది.
రణాగారమివోద్గారం తత్యాజాసురనన్దనః తదస్త్రతేజసా తస్య రూపం దైత్యస్య నాశితమ్
అసురుని కుమారుడు యుద్ధభూమిని విడిచిపెట్టిన యోధుడిలా బయటకు వెళ్లిపోయాడు. ఆ అస్త్రబలంతో దైత్యుని రూపం నాశనం అయింది.
తతశ్చాన్తర్దధే దైత్యో వియత్యనుపలక్షితః గగనస్థః స దైత్యేన్ద్రః శస్త్రాసనమతీన్ద్రియమ్
అంతటితో దైత్యుడు ఆకాశంలో కనిపించకుండా అంతర్ధానమయ్యాడు. ఆ దైత్యేంద్రుడు ఆకాశంలో నిలిచి, ఆయుధాలకు, ఇంద్రియాలకు అందని వాడయ్యాడు.
ముమోచ సురసైన్యానాం సంహారే కారణం పరమ్ ప్రాసాన్పరశ్వధాంశ్చక్రాన్ బాణాన్వజ్రాన్సముద్గరాన్
ఆ దానవుడు దేవతల సైన్యాలపై వినాశనానికి కారణమైన గొప్ప ఆయుధాలను వదిలాడు — కత్తులు, గొడ్డళ్లు, చక్రాలు, బాణాలు, వజ్రాలు, ముద్గరాలు అన్నీ విసిరాడు.
కుఠారాన్సహ ఖడ్గైశ్చ భిన్దిపాలానయోగుడాన్ వవర్ష దానవో రౌద్రో హ్య్ అబన్ధ్యానక్షయానపి
ఆ క్రూరమైన దానవుడు గొడ్డళ్లు, ఖడ్గాలు, బిందిపాళాలు, యోగూడాలు — ఇవన్నీ తప్పకుండా తాకే, ఎప్పటికీ తగ్గని ఆయుధాల వర్షంలా కురిపించాడు.
తైరస్త్రైర్దానవైర్ముక్తైర్ దేవానీకేషు భీషణైః బాహుభిర్ధరణిః పూర్ణా శిరోభిశ్చ సకుణ్డలైః
ఆ భయంకరమైన దానవులు విసిరిన ఆయుధాలతో దేవతల సైన్యాలపై భయానకమైన హింస జరిగింది; భూమి అంతా చేతులు, కుండలులతో ఉన్న తలలతో నిండిపోయింది.
ఊరుభిర్ గజహస్తాభైః కరీన్ద్రైర్వాచలోపమైః భగ్నేషాదణ్డచక్రాక్షై రథైః సారథిభిః సహ
ఏనుగుల సొంపుల్లాంటి తొడలు, పర్వతాల్లాంటి ఏనుగులు, విరిగిన దండాలు, చక్రాలు ఉన్న రథాలు, వాటి సారథులతో కూడి అక్కడక్కడా పడిపోయాయి.
దుఃసంచారాభవత్పృథ్వీ మాంసశోణితకర్దమా రుధిరౌఘహ్రదావర్తా శవరాశిశిలోచ్చయైః
భూమి మాంసం, రక్తంతో మురికి మట్టిగా మారింది; రక్తపు ప్రవాహాలు, శవాల గుట్టలు, ఎముకల మేడలతో దాటి వెళ్లలేని స్థితిలో మారింది.
కబన్ధనృత్యసంకులే స్రవద్వసాస్రకర్దమే జగత్త్రయోపసంహృతౌ సమే సమస్తదేహినామ్ శృగాలగృధ్రవాయసాః పరం ప్రమోదమాదధుః క్వచిద్వికృష్టలోచనః శవస్య రౌతి వాయసః
తలలేని శవాలు నాట్యం చేస్తున్నాయి, రక్తంలో తడిసిన వస్త్రాలు చుట్టూ ఉన్నాయి; మూడు లోకాలలోని ప్రాణుల అంతంలో నక్కలు, గద్దలు, కాకులు ఎంతో ఆనందించాయి; ఎక్కడో ఒక చోట కన్ను తీయబడిన కాకి శవంపై అరుస్తోంది.
వికృష్టపీవరాన్త్రకాః ప్రయాన్తి జమ్బుకాః క్వచిత్ క్వచిత్స్థితో ఽతిభీషణః శ్వచఞ్చుచర్వితో బకః మృతస్య మాంసమాహరఞ్ఛ్వజాతయశ్చ సంస్థితాః క్వచిద్వృకో గజాసృజం పపౌ నిలీయతాన్త్రతః
ఎక్కడో నక్కలు ముద్దుగా ఉన్న అంత్రములను లాగిపోతున్నాయి; ఇంకొక్కడో భయంకరమైన బకపక్షి కుక్కలు తినిన శవాన్ని కొరికుతోంది; కుక్కలు మాంసాన్ని తింటూ గుంపుగా ఉన్నాయి; మరెక్కడో ఓ నక్క ఏనుగు రక్తాన్ని దాచుకుని తాగుతోంది.
క్వచిత్ తురంగమణ్డలీ వికృష్యతే శ్వజాతిభిః క్వచిత్పిశాచజాతకైః ప్రపీతశోణితాసవైః స్వకామినీయుతైర్ద్రుతం ప్రమోదమత్తసంభ్రమైర్ మమైతదానయాననం ఖురో ఽయమస్తు మే ప్రియః
ఎక్కడో గుర్రాల గుంపును కుక్కలు లాగిపోతున్నాయి; ఇంకొక్కడో పిశాచులు తమ ప్రియులతో కలిసి ఆనందంలో మునిగి, రక్తాన్ని తాగుతూ పరుగెడుతూ, 'ఈ గుళ్ళు నాది కావాలి, నా ప్రియమైనది!' అని అంటున్నారు.
కరో ఽయమబ్జసంనిభో మమాస్తు కర్ణపూరకః సరోషమీక్షతే ఽపరా వపాం వినా ప్రియం తదా పరా ప్రియా హ్యవాప యద్భృతోష్ణశోణితాసవం వికృష్య శవచర్మ తత్ప్రబద్ధసాన్ద్రపల్లవమ్
ఇదిగో ఈ పద్మపుష్పంలాంటి చేయి నా చెవికి అలంకారంగా ఉండాలి! ఇంకొకరు కోపంగా ప్రియుడు లేని శవాన్ని చూస్తున్నారు; మరొకరు ప్రియుడిని పొందిన ఆనందంలో వేడిగా ఉన్న రక్తాన్ని తాగి, శవ చర్మాన్ని మందంగా ఉన్న ఆకులతో కట్టి పెట్టారు.
చకార యక్షకామినీ తరుం కుఠారపాటితం గజస్య దన్తమాత్మజం ప్రగృహ్య కుమ్భసంపుటమ్ విపాట్య మౌక్తికం పరం ప్రియప్రసాదమిచ్ఛతే సమాంసశోణితాసవం పపుశ్చ యక్షరాక్షసాః
ఒక యక్షిణి చెక్కిన చెట్టును తలగా చేసుకుంది, ఏనుగు దంతాన్ని తన బిడ్డగా పట్టుకుంది, కుండను పగలగొట్టి అందులో ముత్యాన్ని తీసుకుని ప్రియుడికి ఇష్టంగా ఇచ్చింది; యక్షులు, రాక్షసులు అందరూ కలిసి మాంసం, రక్తాన్ని తాగారు.
మృతాశ్వకేశవాసితం రసం ప్రగృహ్య పాణినా ప్రియావిముక్తజీవితం సమానయాసృగాసవమ్ న పథ్యతాం ప్రయాతి మే గతం శ్మశానగోచరం నరస్య తజ్జహాత్యసౌ ప్రశస్య కింనరాననమ్
ఒకరు మృత గుర్రం వెంట్రుకల నుండి రసం చేతితో తీసుకుని, ప్రియుడు ప్రాణం విడిచిన రక్తాన్ని తీసుకువచ్చింది; 'ఇది వృథా కాకూడదు, నాకు రా, శ్మశానానికి వెళ్లిన ఈ మనిషి ముఖం ఎంత అందంగా ఉందో!' అని చెప్పింది.
స నాగ ఏష నో భయం దధాతి ముక్తజీవితో న దానవస్య శక్యతే మయా తదేకయాననమ్ ఇతి ప్రియాయ వల్లభా వదన్తి యక్షయోషితః పరే కపాలపాణయః పిశాచయక్షరాక్షసాః
'ఈ పాము మనకు భయం కలిగించదు, ఎందుకంటే ఇది ప్రాణం కోల్పోయింది; నేను ఒంటరిగా ఆ దానవుడి ముఖాన్ని జయించలేను' అని యక్షిణులు తమ ప్రియులకు చెప్పారు; ఇంకొకచోట కపాలాలు పట్టుకుని ఉన్నవారు పిశాచులు, యక్షులు, రాక్షసులు.
వదన్తి దేహి దేహి మే మమాతిభక్ష్యచారిణః పరే ఽవతీర్య శోణితాపగాసు ధౌతమూర్తయా పితౄన్ ప్రతర్ప్య దేవతాః సమర్చయన్తి చామిషైర్ గజోడుపే సుసంస్థితాస్తరన్తి శోణితం హ్రదమ్
'ఇవ్వు, ఇవ్వు, నాకు చాలా ఆకలిగా ఉంది!' అని కొందరు అరుస్తున్నారు; మరికొందరు రక్తపు నదుల్లోకి దిగి, శరీరాన్ని శుభ్రపరచుకుని, పితృదేవతలను తృప్తిపరిచి, దేవతలకు మాంసం సమర్పించారు; బలమైన ఏనుగులు రక్తపు సరస్సును దాటి వెళ్లాయి.
ఇతి ప్రగాఢసంకటే సురాసురే సుసంగరే భయం సముఝ్య దుర్జయా భటాః స్ఫుటన్తి మానినః
ఇలా ఆ గాఢమైన, ప్రమాదకరమైన దేవాసుర సంగ్రామంలో, గర్వంతో ఉన్న యోధులు భయంతో, దుర్జయ శక్తితో చితికిపోయారు.
తత శక్రో ధనేశశ్చ వరుణః పవనో ఽనలః యమో ఽపి నిరృతిశ్చాపి దివ్యాస్త్రాణి మహాబలాః
అప్పుడు ఇంద్రుడు, కుబేరుడు, వరుణుడు, వాయువు, అగ్ని, యముడు, నిరృతి — వీరందరూ మహాబలులు తమ దివ్యాయుధాలను వదిలారు.
ఆకాశే ముముచుః సర్వే దానవానభిసంధ్య తే అస్త్రాణి వ్యర్థతాం జగ్ముర్ దేవానాం దానవాన్ప్రతి
వారు అందరూ ఆకాశంలో నుండి దానవులపై ఆయుధాలు విసిరారు; కానీ ఆ ఆయుధాలు దేవతలకు దానవులపై పనికిరాలేదు.