మృతం మహిషమాసాద్య వనే గోమాయవో యథా కపాలినం పరిత్యజ్య గతశ్చాసురపుంగవః
అడవిలో చనిపోయిన మేషాన్ని గుట్టుగా చేరే గోమాయిల వలె, దానవుల నాయకుడు కపాలిని వదిలేసి అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయాడు.
వేగేన కుపితో దైత్యో నవ రుద్రానుపాద్రవత్ మమర్ద చరణాఘాతైర్ దన్తైశ్చాపి కరేణ చ
కోపంతో ఉన్న దానవుడు వేగంగా తొమ్మిది రుద్రుల మీద పరిగెత్తి, తన కాళ్లు, దంతాలు, సొంకుతో వారిని త్రొక్కాడు.
స తైస్తుములయుద్ధేన శ్రమమాసాదితో యదా తదా కపాలీ జగ్రాహ కరం తస్యామరద్విషః
వారు చేసిన భయంకరమైన యుద్ధంతో అతడు అలసిపోయినప్పుడు, కపాలి అమరుల శత్రువు చేతిని పట్టుకున్నాడు.
భ్రామయామాస వేగేన హ్య్ అతీవ చ గజాసురమ్ దృష్ట్వా శ్రమాతురం దైత్యం కించిత్స్ఫురితజీవితమ్
అతడిని కపాలి బలంగా తిప్పాడు. దానవుడు అలసిపోయి, ప్రాణం కొంతమాత్రమే మిగిలి, శ్వాస ఆడుతూ కనిపించాడు.
నిరుత్సాహం రణే తస్మిన్ గతయుద్ధోత్సవోద్యమమ్ తతః పతత ఏవాస్య చర్మ చోత్కృత్య భైరవమ్
ఆ యుద్ధంలో అతడు ధైర్యం కోల్పోయి, గెలుపు ఆశ వదిలేశాడు. పడిపోతున్నప్పుడు, కపాలి అతని చర్మాన్ని ఊడబెట్టి, భయంకరమైన వస్త్రముగా ధరించాడు.
స్రవత్సర్వాఙ్గరక్తౌఘం చకారామ్బరమాత్మనః దృష్ట్వా వినిహతం దైత్యం దానవేన్ద్రా మహాబలాః
అతని శరీరమంతా రక్తం కారుతూ ఉండగా, కపాలి ఆ చర్మాన్ని తనకు వస్త్రముగా చేసుకున్నాడు. దానవుడు చనిపోయినదాన్ని చూసి, శక్తివంతమైన దానవ నాయకులు—
విత్రేసుర్దుద్రువుర్జగ్ముర్ నిపేతుశ్చ సహస్రశః దృష్ట్వా కపాలినో రూపం గజచర్మామ్బరావృతమ్
కపాలి గజచర్మాన్ని కప్పుకుని ఉన్న రూపాన్ని చూసి, దానవులు భయంతో పారిపోయారు, వెనక్కు తిరిగి పరుగెత్తారు, వేలాది మంది అక్కడే పడిపోయారు.
దిక్షు భూమౌ తమేవోగ్రం రుద్రం దైత్యా వ్యలోకయన్ ఏవం విలులితే తస్మిన్ దానవేన్ద్రే మహాబలే
భూమి మీదను, అన్ని దిక్కులలోను ఆ ఉగ్రరూపి రుద్రుని దానవులు చూశారు. అలా మహాశక్తివంతుడైన దానవేంద్రుడు పడిపోయాడు.
ద్విపాధిరూఢో దైత్యేన్ద్రో హతదున్దుభినా తతః కల్పాన్తామ్బుధరాభేణ దుర్ధరేణాపి దానవః
దానవేంద్రుడు ఏనుగు మీద ఎక్కి, తన డుండు మ్రోగడం ఆగిపోయిన తరువాత, ప్రళయ మేఘంలా, మహాబలివంతులకూ భయంకరంగా కనిపించాడు.
నిమిరభ్యపతత్తూర్ణం సురసైన్యాని లోడయన్
అతడు వేగంగా దూసుకెళ్లి, దేవతల సైన్యాలను కంపించేశాడు.
యాం యాం నిమిగజో యాతి దిశం తాం తాం సవాహనా సంత్యజ్య దుద్రువుర్దేవా భయార్తాస్త్యక్తహేతయః గన్ధేన సురమాతఙ్గా దుద్రువుస్తస్య హస్తినః
నిమి ఏనుగు ఏ దిక్కు పోయినా, ఆ దిశలోని దేవతలు తమ వాహనాలను వదిలేసి భయంతో పరుగెత్తారు. ఆ ఏనుగు వాసనతో దేవతల ఏనుగులు కూడా పారిపోయాయి.
పలాయితేషు సైన్యేషు సురాణాం పాకశాసనః తస్థౌ దిక్పాలకైః సార్ధమ్ అష్టభిః కేశవేన చ
దేవతల సైన్యాలు పారిపోతుండగా, ఇంద్రుడు ఎనిమిది దిక్పాలకులతో, కేశవునితో కలిసి నిలబడ్డాడు.
సమ్ప్రాప్తో నిమిమాతఙ్గో యావచ్ఛక్రగజం ప్రతి తావచ్ఛక్రగజో యాతో ముక్త్వా నాదం స భైరవమ్
నిమి మహారాజు యొక్క ఏనుగు, ఇంద్రుని ఏనుగును ఎదుర్కొనడానికి దగ్గరికి వచ్చేసరికి, ఆ సమయానికే ఇంద్రుని ఏనుగు భయంకరమైన అరుపుతో ముందుకు దూసుకెళ్లింది.
ధ్రియమాణో ఽపి యత్నేన స రణే నైవ తిష్ఠతి పలాయితే గజే తస్మిన్న్ ఆరూఢః పాకశాసనః
ఎంత ప్రయత్నించినా ఆ యుద్ధంలో ఆ ఏనుగు నిలబడలేకపోయింది; అది పారిపోతుండగా, పాకశాసనుడు దానిపై ఎక్కాడు.
విపరీతముఖో ఽయుధ్యద్ దానవేన్ద్రబలం ప్రతి శతక్రతుస్తు వజ్రేణ నిమిం వక్షస్యతాడయత్
ఆ ఏనుగు వెనక్కు తిరిగి ఉండగానే, దానవేంద్రుని సైన్యాన్ని ఎదుర్కొంటూ యుద్ధం చేశాడు; అప్పుడే శతక్రతువు తన వజ్రాయుధంతో నిమిని ఛాతిపై గట్టిగా కొట్టాడు.
గదయా దన్తినశ్చాస్య గణ్డదేశే ఽహనద్దృఢమ్ తత్ప్రహారమచిన్త్యైవ నిమిర్నిర్భయపౌరుషః
తన గదతో ఆ ఏనుగును చెంపపై బలంగా కొట్టాడు; కాని నిమి భయమేమీ లేకుండా ధైర్యంగా ఆ దెబ్బను పట్టించుకోలేదు.
ఐరావణం కటీదేశే ముద్గరేణాభ్యతాడయత్ స హతో ముద్గరేణాథ శక్రకుఞ్జర ఆహవే
మళ్ళీ ముద్గరంతో ఎరావతాన్ని నడుము భాగంలో గట్టిగా కొట్టాడు; ఆ ముద్గర దెబ్బతో ఇంద్రుని ఏనుగు యుద్ధంలో పడిపోయింది.
జగామ పశ్చాచ్చరణైర్ ధరణీం భూధరాకృతిః లాఘవాత్క్షిప్రముత్థాయ తతో ఽమరమహాగజః
ఆ పర్వతంలాంటి ఏనుగు, తన కాళ్లతో వెనుకభాగంలో భూమిని తాకింది; తన చురుకుదనంతో వెంటనే మళ్ళీ లేచి, ఆ దేవతల గొప్ప ఏనుగు నిలబడ్డాడు.
రణాదపససర్పాశు భీషితో నిమిహస్తినా తతో వాయుర్వవౌ రూక్షో బహుశర్కరపాంసులః
నిమి ఏనుగును చూసి భయపడిన ఆ ఏనుగు యుద్ధస్థలాన్ని త్వరగా విడిచిపెట్టింది; వెంటనే గాలి బలంగా వీచింది, దుమ్ము, రాళ్ళు కలిసినదిగా మారింది.
సంముఖో నిమిమాతఙ్గో జవనాచలకమ్పనః స్రుతరక్తో బభౌ శైలో ఘనధాతుహ్రదో యథా
నిమి యొక్క ఏనుగు ప్రత్యర్థిని ఎదుర్కొంటూ, వేగంగా కదిలే పర్వతాలను కంపించగలిగింది; రక్తం కారుతూ, అది కరిగిన లోహపు సరస్సుతో ఉన్న పర్వతంలా ప్రకాశించింది.
ధనేశో ఽపి గదాం గుర్వీం తస్య దానవహస్తినః చిక్షేప వేగాద్దైత్యేన్ద్రో నిపపాతాస్య మూర్ధని
ధనేశుడు తన బరువైన గదను దానవేంద్రుని ఏనుగుపై బలంగా విసిరాడు; దానవేంద్రుడు తలపై పడిపోయాడు.
గజో గదానిపాతేన స తేన పరిమూర్ఛితః దన్తైర్భిత్త్వా ధరాం వేగాత్ పపాతాచలసంనిభః
ఆ గద దెబ్బతో ఏనుగు పూర్తిగా మూర్చిపోయింది; అది పడిపోతూ తన దంతాలతో భూమిని చీల్చింది, పర్వతంలా కూలిపోయింది.
పతితే తు గజే తస్మిన్ సింహనాదో మహానభూత్ సర్వతః సురసైన్యానాం గజబృంహితబృంహితైః
ఆ ఏనుగు పడిపోగానే, దేవతల సైన్యంలో ఎక్కడికక్కడా గొప్ప సింహగర్జన వినిపించింది, ఏనుగుల అరుపులతో ప్రతిధ్వనించింది.
హ్రేషారవేణ చాశ్వానాం గుణాస్ఫోటైశ్చ ధన్వినామ్ గజం తం నిహతం దృష్ట్వా నిమిం చాపి పరాఙ్ముఖమ్
గుర్రాల హీనగర్జన, విల్లుల తాడులు మోగడం మధ్య, ఆ ఏనుగు పడిపోయినదాన్ని, నిమి వెనక్కు తిరిగిపోతున్నాడని చూసారు.
శ్రుత్వా చ సింహనాదం చ సురాణామతికోపనః జమ్భో జజ్వాల కోపేన పీతాజ్య ఇవ పావకః
దేవతల సింహగర్జన విని, జంభుడు తీవ్రమైన కోపంతో, నెయ్యి పోసిన అగ్నిలా మండిపోయాడు.
స సురాన్కోపరక్తాక్షో ధనుష్యారోప్య సాయకమ్ తిష్ఠతేత్యబ్రవీత్తావత్ సారథిం చాప్యచోదయత్
దేవతలపై కోపంతో కళ్లకు ఎర్రదనం వచ్చిన జంభుడు, విల్లులో బాణాన్ని పెట్టి, 'నిలబడు!' అని అరవడంతో పాటు తన రథసారథిని ముందుకు నడిపించమని ఆదేశించాడు.
వేగేన చలతస్తస్య తద్రథస్యాభవద్ద్యుతిః యథాదిత్యసహస్రస్యాభుదితస్యోదయాచలే
ఆయన రథం వేగంగా కదులుతుండగా, దాని ప్రకాశం వేయి సూర్యులు తూర్పు పర్వతంపై ఉదయించడంలా కనిపించింది.
పతాకినా రథేనాజౌ కిఙ్కిణీజాలమాలినా శశిశుభ్రాతపత్రేణ స తేన స్యన్దనేన తు
పతాకాలతో, గంటల అలంకరణతో, చంద్రుడిలా తెల్లని ఛత్రంతో ఉన్న ఆ రథంలో యుద్ధానికి వచ్చాడు.
ఘట్టయన్సురసైన్యానాం హృదయం సమదృశ్యత తమ్ ఆయాన్తమ్ అభిప్రేక్ష్య ధనుష్యాహితసాయకః
దేవతల సైన్యానికి హృదయాల్లో భయాన్ని కలిగిస్తూ, విల్లులో బాణాన్ని పెట్టుకొని అతను ముందుకు వస్తున్నట్టు అందరూ చూశారు.
శతక్రతురదీనాత్మా దృఢమాధత్త కార్ముకమ్ బాణం చ తైలధౌతాగ్రమ్ అర్ధచన్ద్రమజిహ్మగమ్
శతక్రతువు ధైర్యంగా నిలబడి, తన విల్లును గట్టిగా పట్టుకొని, నూనెతో మెరిపించిన అర్ధచంద్రాకారమైన నేరుగా ఉన్న బాణాన్ని తీసుకున్నాడు.