అథ విద్రవమాణం తద్ బలం ప్రేక్ష్య సమన్తతః రుద్రాః పరస్పరం ప్రోచుర్ అహంకారోత్థితార్చిషః
అప్పుడు ఆ సైన్యం అన్ని వైపులా పారిపోతున్నదాన్ని చూసి, రుద్రులు తమ గర్వం మండిస్తూ పరస్పరం ఇలా అన్నారు.
భో భో గృహ్ణీత దైత్యేన్ద్రం మర్దతైనం హతాశ్రయమ్ కర్షతైనం శితైః శూలైర్ భఞ్జతైనం చ మర్మసు
"ఓయ్, దైత్యాధిపతిని పట్టుకోండి! ఇతని ఆశ్రయం నశించిపోయింది, నూరిపారద్రోండి! పదునైన శూలాలతో లాగండి, ఇతని ప్రాణస్థానాల్లో విరగద్రోండి!"
కపాలీ వాక్యమాకర్ణ్య శూలం శితశిఖాముఖమ్ సంమార్జ్య వామహస్తేన సంరమ్భవివృతేక్షణః
ఆ మాటలు విని, కపాలి కోపంతో కన్నులు విప్పి, వామహస్తంతో తన పదునైన శూలాన్ని పట్టుకుని, దాన్ని శుభ్రం చేశాడు.
అధావద్భృకుటీవక్రో దైత్యేన్ద్రాభిముఖో రణే దృఢేన ముష్టిబన్ధేన శూలం విష్టభ్య నిర్మలమ్
భ్రుకుటి ముడిచిన కపాలి, యుద్ధంలో దైత్యాధిపతిని ఎదుర్కొంటూ, బలంగా శుద్ధమైన శూలాన్ని గట్టిగా పట్టుకుని పరుగెత్తాడు.
జఘాన కుమ్భదేశే తు కపాలీ గజదానవమ్ తతో దశాపి తే రుద్రా నిర్మలాయోమయై రణే
కపాలి గజాసురుని కుబుసం వద్ద గట్టిగా కొట్టాడు. వెంటనే పది మంది రుద్రులు నిక్కచ్చి ఉక్కు ఆయుధాలతో యుద్ధంలో దాడి చేశారు.
జఘ్నుః శూలైశ్చ దైత్యేన్ద్రం శైలవర్ష్మాణమాహవే స్రుతశోణితరన్ధ్రస్తు శితశూలముఖార్దితః
వారు కొండంత శరీరమున్న దానవేంద్రుని యుద్ధంలో కఠినమైన కటారాలతో పొడిచారు. అతని గాయాల నుంచి రక్తం కారుతూ, పదునైన ఆయుధాల బాధతో అతడు తల్లడిల్లాడు.
బభౌ కృష్ణచ్ఛవిర్ దైత్యః శరదీవామలం సరః ప్రోత్ఫుల్లారుణనీలాబ్జసంఘాతః సర్వతోదిశమ్
ఆ దానవుడు నల్లని వర్ణంతో, చుట్టూ ఎర్ర, నీలి కమలాలు విరజిల్లిన శరదృతువులోని నిర్మలమైన సరస్సులా ప్రకాశించాడు.
భస్మశుభ్రతనుఛాయై రుద్రైర్హంసైరివావృతః ఉపస్థితార్తిర్దైత్యో ఽథ ప్రచలత్కర్ణపల్లవః
బూడిదపొడిలా తెల్లగా ఉన్న అతని శరీరాన్ని రుద్రులు హంసలవలె చుట్టుముట్టారు. బాధతో అతడు ముందుకు వచ్చాడు, అతని చెవి పత్రాలు కంపించాయి.
శంభుం బిభేద దశనైర్ నాభిదేశే గజాసురః దృష్ట్వా సక్తం తు రుద్రాభ్యాం నవ రుద్రాస్తతో ఽద్భుతమ్
గజాసురుడు తన పది దంతాలతో శంభువును నాభి వద్ద గాయపరిచాడు. అతడు ఇద్దరు రుద్రుల మధ్య చిక్కుకున్నదాన్ని చూసి, మిగతా తొమ్మిది రుద్రులు అద్భుతమైన కార్యం చేశారు.
తతక్షుర్వివిధైః శస్త్రైః శరీరమమరద్విషః నిర్భయా బలినో యుద్ధే రణభూమౌ వ్యవస్థితాః
వారు అమరుల శత్రువు శరీరాన్ని అనేక ఆయుధాలతో గట్టిగా కొట్టారు. భయంకరంగా, ధైర్యంగా యుద్ధభూమిలో నిలబడి పోరాడారు.
మృతం మహిషమాసాద్య వనే గోమాయవో యథా కపాలినం పరిత్యజ్య గతశ్చాసురపుంగవః
అడవిలో చనిపోయిన మేషాన్ని గుట్టుగా చేరే గోమాయిల వలె, దానవుల నాయకుడు కపాలిని వదిలేసి అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయాడు.
వేగేన కుపితో దైత్యో నవ రుద్రానుపాద్రవత్ మమర్ద చరణాఘాతైర్ దన్తైశ్చాపి కరేణ చ
కోపంతో ఉన్న దానవుడు వేగంగా తొమ్మిది రుద్రుల మీద పరిగెత్తి, తన కాళ్లు, దంతాలు, సొంకుతో వారిని త్రొక్కాడు.
స తైస్తుములయుద్ధేన శ్రమమాసాదితో యదా తదా కపాలీ జగ్రాహ కరం తస్యామరద్విషః
వారు చేసిన భయంకరమైన యుద్ధంతో అతడు అలసిపోయినప్పుడు, కపాలి అమరుల శత్రువు చేతిని పట్టుకున్నాడు.
భ్రామయామాస వేగేన హ్య్ అతీవ చ గజాసురమ్ దృష్ట్వా శ్రమాతురం దైత్యం కించిత్స్ఫురితజీవితమ్
అతడిని కపాలి బలంగా తిప్పాడు. దానవుడు అలసిపోయి, ప్రాణం కొంతమాత్రమే మిగిలి, శ్వాస ఆడుతూ కనిపించాడు.
నిరుత్సాహం రణే తస్మిన్ గతయుద్ధోత్సవోద్యమమ్ తతః పతత ఏవాస్య చర్మ చోత్కృత్య భైరవమ్
ఆ యుద్ధంలో అతడు ధైర్యం కోల్పోయి, గెలుపు ఆశ వదిలేశాడు. పడిపోతున్నప్పుడు, కపాలి అతని చర్మాన్ని ఊడబెట్టి, భయంకరమైన వస్త్రముగా ధరించాడు.
స్రవత్సర్వాఙ్గరక్తౌఘం చకారామ్బరమాత్మనః దృష్ట్వా వినిహతం దైత్యం దానవేన్ద్రా మహాబలాః
అతని శరీరమంతా రక్తం కారుతూ ఉండగా, కపాలి ఆ చర్మాన్ని తనకు వస్త్రముగా చేసుకున్నాడు. దానవుడు చనిపోయినదాన్ని చూసి, శక్తివంతమైన దానవ నాయకులు—
విత్రేసుర్దుద్రువుర్జగ్ముర్ నిపేతుశ్చ సహస్రశః దృష్ట్వా కపాలినో రూపం గజచర్మామ్బరావృతమ్
కపాలి గజచర్మాన్ని కప్పుకుని ఉన్న రూపాన్ని చూసి, దానవులు భయంతో పారిపోయారు, వెనక్కు తిరిగి పరుగెత్తారు, వేలాది మంది అక్కడే పడిపోయారు.
దిక్షు భూమౌ తమేవోగ్రం రుద్రం దైత్యా వ్యలోకయన్ ఏవం విలులితే తస్మిన్ దానవేన్ద్రే మహాబలే
భూమి మీదను, అన్ని దిక్కులలోను ఆ ఉగ్రరూపి రుద్రుని దానవులు చూశారు. అలా మహాశక్తివంతుడైన దానవేంద్రుడు పడిపోయాడు.
ద్విపాధిరూఢో దైత్యేన్ద్రో హతదున్దుభినా తతః కల్పాన్తామ్బుధరాభేణ దుర్ధరేణాపి దానవః
దానవేంద్రుడు ఏనుగు మీద ఎక్కి, తన డుండు మ్రోగడం ఆగిపోయిన తరువాత, ప్రళయ మేఘంలా, మహాబలివంతులకూ భయంకరంగా కనిపించాడు.
నిమిరభ్యపతత్తూర్ణం సురసైన్యాని లోడయన్
అతడు వేగంగా దూసుకెళ్లి, దేవతల సైన్యాలను కంపించేశాడు.
యాం యాం నిమిగజో యాతి దిశం తాం తాం సవాహనా సంత్యజ్య దుద్రువుర్దేవా భయార్తాస్త్యక్తహేతయః గన్ధేన సురమాతఙ్గా దుద్రువుస్తస్య హస్తినః
నిమి ఏనుగు ఏ దిక్కు పోయినా, ఆ దిశలోని దేవతలు తమ వాహనాలను వదిలేసి భయంతో పరుగెత్తారు. ఆ ఏనుగు వాసనతో దేవతల ఏనుగులు కూడా పారిపోయాయి.
పలాయితేషు సైన్యేషు సురాణాం పాకశాసనః తస్థౌ దిక్పాలకైః సార్ధమ్ అష్టభిః కేశవేన చ
దేవతల సైన్యాలు పారిపోతుండగా, ఇంద్రుడు ఎనిమిది దిక్పాలకులతో, కేశవునితో కలిసి నిలబడ్డాడు.
సమ్ప్రాప్తో నిమిమాతఙ్గో యావచ్ఛక్రగజం ప్రతి తావచ్ఛక్రగజో యాతో ముక్త్వా నాదం స భైరవమ్
నిమి మహారాజు యొక్క ఏనుగు, ఇంద్రుని ఏనుగును ఎదుర్కొనడానికి దగ్గరికి వచ్చేసరికి, ఆ సమయానికే ఇంద్రుని ఏనుగు భయంకరమైన అరుపుతో ముందుకు దూసుకెళ్లింది.
ధ్రియమాణో ఽపి యత్నేన స రణే నైవ తిష్ఠతి పలాయితే గజే తస్మిన్న్ ఆరూఢః పాకశాసనః
ఎంత ప్రయత్నించినా ఆ యుద్ధంలో ఆ ఏనుగు నిలబడలేకపోయింది; అది పారిపోతుండగా, పాకశాసనుడు దానిపై ఎక్కాడు.
విపరీతముఖో ఽయుధ్యద్ దానవేన్ద్రబలం ప్రతి శతక్రతుస్తు వజ్రేణ నిమిం వక్షస్యతాడయత్
ఆ ఏనుగు వెనక్కు తిరిగి ఉండగానే, దానవేంద్రుని సైన్యాన్ని ఎదుర్కొంటూ యుద్ధం చేశాడు; అప్పుడే శతక్రతువు తన వజ్రాయుధంతో నిమిని ఛాతిపై గట్టిగా కొట్టాడు.
గదయా దన్తినశ్చాస్య గణ్డదేశే ఽహనద్దృఢమ్ తత్ప్రహారమచిన్త్యైవ నిమిర్నిర్భయపౌరుషః
తన గదతో ఆ ఏనుగును చెంపపై బలంగా కొట్టాడు; కాని నిమి భయమేమీ లేకుండా ధైర్యంగా ఆ దెబ్బను పట్టించుకోలేదు.
ఐరావణం కటీదేశే ముద్గరేణాభ్యతాడయత్ స హతో ముద్గరేణాథ శక్రకుఞ్జర ఆహవే
మళ్ళీ ముద్గరంతో ఎరావతాన్ని నడుము భాగంలో గట్టిగా కొట్టాడు; ఆ ముద్గర దెబ్బతో ఇంద్రుని ఏనుగు యుద్ధంలో పడిపోయింది.
జగామ పశ్చాచ్చరణైర్ ధరణీం భూధరాకృతిః లాఘవాత్క్షిప్రముత్థాయ తతో ఽమరమహాగజః
ఆ పర్వతంలాంటి ఏనుగు, తన కాళ్లతో వెనుకభాగంలో భూమిని తాకింది; తన చురుకుదనంతో వెంటనే మళ్ళీ లేచి, ఆ దేవతల గొప్ప ఏనుగు నిలబడ్డాడు.
రణాదపససర్పాశు భీషితో నిమిహస్తినా తతో వాయుర్వవౌ రూక్షో బహుశర్కరపాంసులః
నిమి ఏనుగును చూసి భయపడిన ఆ ఏనుగు యుద్ధస్థలాన్ని త్వరగా విడిచిపెట్టింది; వెంటనే గాలి బలంగా వీచింది, దుమ్ము, రాళ్ళు కలిసినదిగా మారింది.
సంముఖో నిమిమాతఙ్గో జవనాచలకమ్పనః స్రుతరక్తో బభౌ శైలో ఘనధాతుహ్రదో యథా
నిమి యొక్క ఏనుగు ప్రత్యర్థిని ఎదుర్కొంటూ, వేగంగా కదిలే పర్వతాలను కంపించగలిగింది; రక్తం కారుతూ, అది కరిగిన లోహపు సరస్సుతో ఉన్న పర్వతంలా ప్రకాశించింది.