అస్త్రే ప్రతిహతే తస్మిన్ విష్ణుర్దానవసూదనః కాలదణ్డాస్త్రమకరోత్ సర్వలోకభయంకరమ్
ఆ ఆయుధం నిలిపివేయబడినప్పుడు, దానవులను సంహరించే విష్ణువు, అన్ని లోకాలకూ భయంకరమైన కాలదండాయుధాన్ని సృష్టించాడు.
సంధీయమానే తస్మింస్తు మారుతః పరుషో వవౌ చకమ్పే చ మహీ దేవీ దైత్యా భిన్నధియో ఽభవన్
అది సిద్ధం అవుతుండగా, గాలి గట్టిగా వీశింది, భూమి కంపించింది, భూమిదేవి వణికింది, దానవులు మనస్సులో అయోమయంగా మారిపోయారు.
తదస్త్రముగ్రం దృష్ట్వా తు దానవా యుద్ధదుర్మదాః చక్రురస్త్రాణి దివ్యాని నానారూపాణి సంయుగే
ఆ భయంకరమైన ఆయుధాన్ని చూసి, యుద్ధంలో ఉన్మాదంగా ఉన్న దానవులు, వివిధ రూపాలైన దివ్యాయుధాలను యుద్ధంలో ప్రయోగించారు.
నారాయణాస్త్రం గ్రసనో గృహీత్వా చక్రం నిమిః స్వాస్త్రవరం ముమోచ ఐషీకమస్త్రం చ చకార జమ్భస్ తత్కాలదణ్డాస్త్రనివారణాయ
గ్రసనుడు నారాయణాస్త్రాన్ని, నిమి చక్రాయుధాన్ని తీసుకుని, తమ తమ ఉత్తమ ఆయుధాలను ప్రయోగించారు. జంభుడు కాలదండాయుధాన్ని ఎదుర్కొనేందుకు ఐషీకాయుధాన్ని సిద్ధం చేశాడు.
యావన్న సంధ్యా న దశాం ప్రయాన్తి దైత్యేశ్వరాశ్చాస్త్రనివారణాయ తావత్క్షణేనైవ జఘాన కోటీర్ దైత్యేశ్వరాణాం సగజాన్సహాశ్వాన్
సంధ్యాకాలం రాకముందే, దానవాధిపతులు ఆయుధాన్ని ఎదుర్కొనకముందే, ఒక్క క్షణంలోనే లక్షలాది దానవాధిపతులను, వారి ఏనుగులు, గుర్రాలతో కలిపి సంహరించాడు.
అనన్తరం శాన్తమభూత్తదస్త్రం దైత్యాస్త్రయోగేణ తు కాలదణ్డమ్ శాన్తం తదాలోక్య హరిః స్వశస్త్రం స్వవిక్రమే మన్యుపరీతమూర్తిః
తర్వాత, దానవుల ఆయుధాల సంయోగంతో ఆ ఆయుధం శాంతించింది. కాలదండం శాంతించిందని చూసి, కోపంతో, పరాక్రమంతో నిండిన హరి తన స్వయంయుధాన్ని తీసుకున్నాడు.
జగ్రాహ చక్రం తపనాయుతాభమ్ ఉగ్రారమాత్మానమివ ద్వితీయమ్ చిక్షేప సేనాపతయే ఽభిసంధ్య కణ్ఠస్థలం వజ్రకఠోరముగ్రమ్
పది వేల సూర్యుల్లా ప్రకాశించే, తానే అవతరించినట్టు భయంకరంగా ఉన్న చక్రాన్ని పట్టుకుని, సేనాధిపతిని లక్ష్యంగా, అతని మెడపై, వజ్రంలా గట్టిగా, భయంకరంగా విసిరాడు.
చక్రం తదాకాశగతం విలోక్య సర్వాత్మనా దైత్యవరాః స్వవీర్యైః నాశక్నువన్వారయితుం ప్రచణ్డం దైవం యథా కర్మ ముధా ప్రపన్నమ్
ఆ చక్రాన్ని ఆకాశంలో చూస్తూ, దానవులలో అగ్రగణ్యులు తమ శక్తిని మొత్తం ఉపయోగించినా, దాని భయంకరమైన దైవబలాన్ని ఎదుర్కోలేకపోయారు. అదెట్లా అంటే, విధి వృథా ప్రయత్నాన్ని కలిగించునట్లు.
తమప్రతర్క్యం జనయన్నజయ్యం చక్రం పపాత గ్రసనస్య కణ్ఠే ద్విధా తు కృత్వా గ్రసనస్య కణ్ఠం తద్రక్తధారారుణఘోరనాభి జగామ భూయో ఽపి జనార్దనస్య పాణిం ప్రవృద్ధానలతుల్యదీప్తి
ఆ అంచనాకు అందని, జయించలేని చక్రం గ్రసనుడి మెడపై పడింది. అతని మెడను రెండు భాగాలుగా చీల్చింది. అక్కడ నుంచి రక్తం ప్రవాహంగా, భయంకరంగా కారింది. ఆ చక్రం మళ్లీ జనార్దనుని చేతికి, అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ చేరింది.
తస్మిన్వినిహతే దైత్యే గ్రసనే లోకనాయకే నిర్మర్యాదమయుధ్యన్త హరిణా సహ దానవాః
ఆ లోకనాయకుడైన గ్రసనుడు సంహరించబడినప్పుడు, దానవులు హరిని ఎలాంటి నియమం లేకుండా యుద్ధం చేశారు.
పట్టిశైర్ముశలైః పాశైర్ గదాభిః కుణపైరపి తీక్ష్ణాననైశ్చ నారాచైశ్ చక్రైః శక్తిభిరేవ చ
పట్టిశాలు, ముషలాలు, పాశాలు, గదలు, మృతదేహాలు, పదునైన నారాచాలు, చక్రాలు, శక్తులతో వారు యుద్ధం చేశారు.
తానస్త్రాన్దానవైర్ముక్తాంశ్ చిత్రయోధీ జనార్దనః ఏకైకం శతశశ్చక్రే బాణైరగ్నిశిఖోపమైః
దానవులు వదిలిన ఆ ఆయుధాలను, అద్భుత యోధుడైన జనార్దనుడు, అగ్నిజ్వాలలవంటి బాణాలతో ఒక్కో దానిని వందలుగా మార్చాడు.
తతః క్షీణాయుధప్రాణా దానవా భ్రాన్తచేతసః అస్త్రాణ్యాదాతుమభవన్న్ అసమర్థా యదా రణే
అప్పుడు ఆయుధాలు, శక్తి పూర్తిగా తగ్గిపోవడంతో, దానవులు మూర్ఛితమైన మనసుతో యుద్ధంలో ఆయుధాలు పట్టుకోలేకపోయారు.
తదా మృతైర్గజైరశ్వైర్ జనార్దనమయోధయన్ సమన్తాత్కోటిశో దైత్యాః సర్వతః ప్రత్యయోధయన్
ఆ సమయంలో, దైత్యులు కోటికోట్ల సంఖ్యలో చుట్టూ యుద్ధం చేస్తూ, చనిపోయిన ఏనుగులు, కుదీరిన గుర్రాల శవాలను ఆయుధాలుగా ఉపయోగించి జనార్దనుని మీద దాడి చేశారు.
బహు కృత్వా వపుర్విష్ణుః కించిచ్ఛాన్తభుజో ఽభవత్ ఉవాచ చ గరుత్మన్తం తస్మిన్సుతుములే రణే
విష్ణువు అనేక రూపాలు ధరించి, కొంతసేపు చేతులు తక్కువగా కదిలిస్తూ, ఆ ఘోరమైన యుద్ధంలో గరుత్మంతునితో మాట్లాడాడు.
గరుత్మన్కచ్చిదశ్రాన్తస్ త్వమస్మిన్నపి సామ్ప్రతమ్ యద్యశ్రాన్తో ఽసి తద్యాహి మథనస్య రథం ప్రతి
"గరుత్మంతా! ఈ యుద్ధంలో ఇప్పటికీ నీకు అలసట రాలేదా? ఇంకా అలసిపోలేదని అనిపిస్తే, మథనుని రథం వైపు వెళ్లు."
శ్రాన్తో ఽస్యథ ముహూర్తం త్వం రణాదపసృతో భవ ఇత్యుక్తో గరుడస్తేన విష్ణునా ప్రభవిష్ణునా
"ఒకవేళ నీకు అలసట వచ్చినట్లయితే, కొంతసేపు యుద్ధాన్ని వదిలి వెనక్కి వెళ్లిపో" అని ప్రభావంతుడైన విష్ణువు గరుత్మంతునికి చెప్పాడు.
ఆససాద రణే దైత్యం మథనం ఘోరదర్శనమ్ దైత్యస్త్వభిముఖం దృష్ట్వా శఙ్ఖచక్రగదాధరమ్
ఆ యుద్ధంలో గరుత్మంతుడు భయంకరమైన రూపంలో ఉన్న మథనుని దగ్గరకు వెళ్లాడు. విష్ణువు శంఖం, చక్రం, గదను పట్టుకుని ఎదురుగా ఉన్నాడని చూసి దైత్యుడు ఎదురుగా నిలిచాడు.
జఘాన భిన్దిపాలేన శితబాణేన వక్షసి తత్ప్రహారమచిన్త్యైవ విష్ణుస్తస్మిన్మహాహవే
దైత్యుడు భిందిపాళంతో కూడిన పదునైన బాణాన్ని విష్ణువు ఛాతీపై వదిలాడు. అయితే ఆ మహాయుద్ధంలో ఆ దెబ్బను విష్ణువు ఏమాత్రం పట్టించుకోలేదు.
జఘాన పఞ్చభిర్బాణైర్ మార్జితైశ్చ శిలాశితైః పునర్దశభిర్ ఆకృష్టైస్ తం తతాడ స్తనాన్తరే
విష్ణువు ఐదు పదునైన రాళ్లతో కూడిన బాణాలతో దైత్యుని కొట్టాడు. తరువాత పది బలంగా లాగిన బాణాలతో మళ్లీ అతని ఛాతీలో గట్టిగా తాకించాడు.
విద్ధో మర్మసు దైత్యేన్ద్రో హరిబాణైరకమ్పత స ముహూర్తం సమాశ్వాస్య జగ్రాహ పరిఘం తదా
హరిబాణాలతో ముఖ్యమైన భాగాల్లో గాయపడిన దైత్యేంద్రుడు కదలలేదు. కొంతసేపు ఊపిరి పీల్చుకుని వెంటనే తన పెద్ద గదను పట్టుకున్నాడు.
జఘ్నే జనార్దనం చాపి పరిఘేణాగ్నివర్చసా విష్ణుస్తేన ప్రహారేణ కించిదాఘూర్ణితో ఽభవత్
ఆ అగ్నిలా ప్రకాశించే గదతో జనార్దనుని కొట్టాడు. ఆ దెబ్బతో విష్ణువు కొంతసేపు తడబడ్డాడు.
తతః క్రోధవివృత్తాక్షో గదాం జగ్రాహ మాధవః మథనం సరథం రోషాన్ నిష్పిపేషాథ రోషతః
అప్పుడే మాధవుడు కోపంతో కన్నులు పెద్దవిగా చేసుకుని తన గదను పట్టుకుని, మథనుని రథంతో సహా కోపంతో నుజ్జునుజ్జు చేశాడు.
స పపాతాథ దైత్యేన్ద్రః క్షయకాలే ఽచలో యథా తస్మిన్నిపతితే భూమౌ దానవే వీర్యశాలిని
అప్పుడు దైత్యేంద్రుడు కాలం వచ్చిన పర్వతంలా నేలపై పడిపోయాడు. ఆ బలవంతుడైన దానవుడు భూమిపై పడిపోయినప్పుడు,
అవసాదం యయుర్దైత్యాః కర్దమే కరిణో యథా తతస్తేషు విపన్నేషు దానవేష్వతిమానిషు
దైత్యులు మట్టిలో మునిగిపోయే ఏనుగుల్లా ఆత్మవిశ్వాసం కోల్పోయారు. అహంకారంతో ఉన్న ఆ దానవులు ఓడిపోయినప్పుడు,
ప్రకోపాద్రక్తనయనో మహిషో దానవేశ్వరః ప్రత్యుద్యయౌ హరిం రౌద్రః స్వబాహుబలమాస్థితః
కోపంతో కళ్లలో రక్తం మెరుస్తూ, దానవుల అధిపతి మహిషుడు భయంకరంగా, తన బలాన్ని నమ్ముకుని హరిని ఎదుర్కొనడానికి ముందుకు వచ్చాడు.
తీక్ష్ణధారేణ శూలేన మహిషో హరిమర్దయన్ శక్త్యా చ గరుడం వీరో మహిషో ఽభ్యహనద్ధృది
పదునైన శూలంతో మహిషుడు హరిని గాయపరిచాడు. శక్తితో గరుత్మంతుని ఛాతీలో గట్టిగా కొట్టాడు.
తతో వ్యావృత్య వదనం మహాచలగుహానిభమ్ గ్రస్తుమైచ్ఛద్రణే దైత్యః స గరుత్మన్తమచ్యుతమ్
తర్వాత, మహా పర్వత గుహలా తన నోటిని విప్పి, ఆ యుద్ధంలో దైత్యుడు స్థిరమైన గరుత్మంతుని మింగాలని ప్రయత్నించాడు.
అథాచ్యుతో ఽపి విజ్ఞాయ దానవస్య చికీర్షితమ్ వదనం పూరయామాస దివ్యైరస్త్రైర్మహాబలః
అయితే, దానవుడు ఏమి చేయబోతున్నాడో అర్థం చేసుకున్న అచ్యుతుడు, తన మహాశక్తితో దివ్యాస్త్రాలతో అతని నోటిని నింపేశాడు.
మహిషస్యాథ ససృజే బాణౌఘం గరుడధ్వజః పిధాయ వదనం దివ్యైర్ దివ్యాస్త్రపరిమన్త్రితైః
మహిషుని మీద గరుత్మంతుని ధ్వజంగా ఉన్న విష్ణువు, దివ్య మంత్రబలంతో కూడిన దివ్యాస్త్రాలతో అతని నోటిని మూసి, బాణాల వర్షాన్ని వదిలాడు.