పరాజయం మహేన్ద్రస్య సర్వలోకక్షయావహమ్ చేలుః శిఖరిణో ముఖ్యాః పేతురుల్కా నభస్తలాత్
అందరి లోకాల నాశనానికి, మహేంద్రుడి ఓటమికి సంకేతంగా, ప్రధాన పర్వత శిఖరాలు ఆకాశం నుంచి ఉల్కల్లా కూలిపడ్డాయి.
జగర్జుర్జలదా దిక్షు హ్య్ ఉద్భూతాశ్చ మహార్ణవాః తాం భూతవికృతిం దృష్ట్వా భగవాన్గరుడధ్వజః
అన్నిచోట్ల మేఘాలు గర్జించాయి, మహాసముద్రాలు ఉప్పొంగాయి. ఆ భయంకరమైన ప్రకృతి మార్పును చూసి, గరుడధ్వజుడైన భగవంతుడు—
వ్యబుధ్యతాహిపర్యఙ్కే యోగనిద్రాం విహాయ తు లక్ష్మీకరయుగాజస్రలాలితాఙ్ఘ్రిసరోరుహః
పాముపైన విశ్రాంతి తీసుకుంటూ యోగనిద్రలో ఉన్న వాడు, లక్ష్మీదేవి చేతులతో ఎప్పుడూ అలంకరించబడే తన పద్మపాదాలను విడిచిపెట్టి, మేల్కొన్నాడు.
శరదమ్బరనీలాబ్జకాన్తదేహఛవిర్విభుః కౌస్తుభోద్భాసితోరస్కః కాన్తకేయూరభాస్వరః
ఆ ప్రభువు శరదృతువు ఆకాశంలోని నీలకమలంలా మెరిసే వాడై, కౌస్తుభ మణి వెలుగుతో ఛాతిని ప్రకాశింపజేసి, అందమైన కంకణాలతో అలంకరించబడి ఉన్నాడు.
విమృశ్య సురసంక్షోభం వైనతేయం సమాహ్వయత్ ఆహూతే ఽవస్థితే తస్మిన్ నాగావస్థితవర్ష్మణి
దేవతల కలకలాన్ని ఆలోచించి, వైనతేయుడిని పిలిచాడు. పిలవగానే, నాగాకారంలో ఉన్న గరుడుడు సిద్ధంగా నిలిచాడు.
దివ్యనానాస్త్రతీక్ష్ణార్చిర్ ఆరుహ్యాగాత్ సురాన్స్వయమ్ తత్రాపశ్యత దేవేన్ద్రమ్ అభిద్రుతమభిప్లుతైః
దివ్య ఆయుధాలు మంటలు చిమ్ముతున్న గరుడుని ఎక్కి, స్వయంగా దేవతల వద్దకు వెళ్లాడు. అక్కడ, అతడిని చుట్టుముట్టి దూకుతున్నవారి చేత ఇంద్రుడు ఇబ్బందిపడుతున్నాడని చూశాడు.
దానవేన్ద్రైర్నవామ్భోదసచ్ఛాయైః పౌరుషోత్కటైః యథా హి పురుషం ఘోరైర్ అభాగ్యైర్వంశశాలిభిః
పొడవైన నల్ల మేఘాల్లాంటి కాయాలతో, భయంకరమైన బలంతో ఉన్న దానవాధిపతులు, దురదృష్టవంతులైన బంధువులు మనిషిని చుట్టుముట్టినట్టు, ఇంద్రుని చుట్టేశారు.
పరిత్రాణాయాశు కృతం సుక్షేత్రే కర్మ నిర్మలమ్ అథాపశ్యన్త దైతేయా వియతి జ్యోతిర్మణ్డలమ్
రక్షణ కోసం పవిత్ర క్షేత్రంలో పవిత్రమైన పనులు త్వరగా జరిగాయి. ఆ సమయంలో, దైత్యులు ఆకాశంలో ఒక ప్రకాశవలయాన్ని చూశారు.
స్ఫురన్తముదయాద్రిస్థం సూర్యముష్ణత్విషా ఇవ ప్రభావం జ్ఞాతుమిచ్ఛన్తో దానవాస్తస్య తేజసః
అది ఉదయగిరిపై మెరిసే సూర్యుడిలా, వేడి కిరణాలతో ప్రకాశిస్తూ ఉంది. ఆ తేజస్సు మూలం ఏమిటో తెలుసుకోవాలని దానవులు ఆశించారు.
గరుత్మన్తమపశ్యన్తః కల్పాన్తానలసంనిభమ్ తమాస్థితం చ మేఘౌఘద్యుతిమక్షయమచ్యుతమ్
వారు కాలాంతంలో వచ్చే అగ్నిలా ఉన్న గరుడుని, మేఘాల సమూహంలా మెరిసే, నశించని అచ్యుతుణ్ని చూశారు.
తమ్ ఆలోక్యాసురేన్ద్రాస్తు హర్షసమ్పూర్ణమానసాః అయం వై దేవసర్వస్వం జితే ఽస్మిన్నిర్జితాః సురాః
అతన్ని చూసి, ఆసురేంద్రులు ఆనందంతో హృదయాలు నిండిపోయి, 'ఇతడే దేవతల సర్వస్వం; ఇతడిని ఓడిస్తే దేవతలు ఓడిపోతారు' అన్నారు.
అయం స దైత్యచక్రాణాం కృతాన్తః కేశవో ఽరిహా ఏనమాశ్రిత్య లోకేషు యజ్ఞభాగభుజో ఽమరాః
'ఇతడే దైత్యసేనలకు అంతం, శత్రువులను సంహరించేవాడు కేశవుడు. ఇతడిని ఆధారంగా చేసుకుని, లోకాలన్నిటిలోని దేవతలు యజ్ఞఫలాన్ని పొందుతున్నారు.'
ఇత్యుక్త్వా దానవాః సర్వే పరివార్య సమన్తతః నిజఘ్నుర్వివిధైరస్త్రైస్ తే తమ్ ఆయాన్తమ్ ఆహవే
అలా చెప్పి, అందరు దానవులు చుట్టుముట్టి, యుద్ధంలో అతడిని ఎదుర్కొంటూ色色 ఆయుధాలతో దాడి చేశారు.
కాలనేమిప్రభృతయో దశ దైత్యా మహారథాః షష్ట్యా వివ్యాధ బాణానాం కాలనేమిర్జనార్దనమ్
కాలనేమి సహా పది మంది మహారథ దైత్యులు, కాలనేమి జనార్దనుడిని అరవై బాణాలతో గాయపరిచాడు.
నిమిః శతేన బాణానాం మథనో ఽశీతిభిః శరైః జమ్భకశ్చైవ సప్తత్యా శుమ్భో దశభిరేవ చ
నిమి వంద బాణాలతో, మథనుడు ఎనభై బాణాలతో, జంభకుడు డెబ్బై బాణాలతో, శుంభుడు పది బాణాలతో దాడి చేశారు.
శేషా దైత్యేశ్వరాః సర్వే విష్ణుమేకైకశః శరైః దశభిశ్చైవ యత్తాస్తే జఘ్నుః సగరుడం రణే
మిగతా దైత్యాధిపతులందరూ ఒక్కొక్కరు పది బాణాలతో, విష్ణువును గరుడునితో కలిసి యుద్ధంలో ఎదుర్కొన్నారు.
తేషామ్ అమృష్య తత్కర్మ విష్ణుర్దానవసూదనః ఏకైకం దానవం జఘ్నే షడ్భిః షడ్భిరజిహ్మగైః
వారి దాడిని భరించలేక, దానవ సంహారకుడు అయిన విష్ణువు, ఒక్కో దానవుణ్ని ఆరు నేరుగా వెళ్లే బాణాలతో సంహరించాడు.
ఆకర్ణకృష్టైర్భూయశ్చ కాలనేమిస్ త్రిభిః శరైః విష్ణుం వివ్యాధ హృదయే క్రోధాద్రక్తవిలోచనః
తిరిగి, కాలనేమి మూడు బాణాలను చెవివరకూ లాగి, కోపంతో కన్నులు ఎర్రబెట్టి, విష్ణువు గుండెను గాయపరిచాడు.
తస్యాశోభన్త తే బాణా హృదయే తప్తకాఞ్చనాః మయూఖానీవ దీప్తాని కౌస్తుభస్య స్ఫుటత్విషః
ఆ బాణాలు, వేడి బంగారం లా మెరిసిపోతూ, కౌస్తుభ మణి నుండి వెలువడే కాంతిరశ్ములు లాగా ఆయన హృదయంపై ప్రకాశించాయి.
తైర్బాణైః కించిదాయస్తో హరిర్జగ్రాహ ముద్గరమ్ సతతం భ్రామ్య వేగేన దానవాయ వ్యసర్జయత్
ఆ బాణాల వల్ల కొంత తగిలిన హరి, తన ముద్గరాన్ని పట్టుకొని, వేగంగా తిప్పి, దానవునిపై విసిరాడు.
దానవేన్ద్రస్తమప్రాప్తం వియత్యేవ శతైః శరైః చిఛేద తిలశః క్రుద్ధో దర్శయన్పాణిలాఘవమ్
కోపంతో ఉన్న దానవేంద్రుడు, తన చేతి నైపుణ్యాన్ని చూపిస్తూ, ఆ వస్తువును వందల బాణాలతో ఆకాశంలోనే తుక్కుతుక్కు చేశాడు.
తతో విష్ణుః ప్రకుపితః ప్రాసం జగ్రాహ భైరవమ్ తేన దైత్యస్య హృదయం తాడయామాస గాఢతః
అప్పుడే విష్ణువు కోపంతో భయంకరమైన ప్రాసాన్ని పట్టుకొని, దానితో దైత్యుని హృదయాన్ని బలంగా కొట్టాడు.
క్షణేన లబ్ధసంజ్ఞస్తు కాలనేమిర్మహాసురః శక్తిం జగ్రాహ తీక్ష్ణాగ్రాం హేమఘణ్టాట్టహాసినీమ్
ఒక క్షణంలోనే మళ్లీ స్పృహ పొందిన కాలనేమి అనే మహాసురుడు, బంగారు గంటలతో అలంకరించిన పదునైన శక్తిని పట్టుకున్నాడు.
తయా వామభుజం విష్ణోర్ బిభేద దితినన్దనః భిన్నః శక్త్యా భుజస్తస్య స్రుతశోణిత ఆబభౌ
ఆ ఆయుధంతో దితి కుమారుడు విష్ణువు ఎడమ చేయిని గాయపరిచాడు; ఆ శక్తి గాయంతో ఆయన చేయి నుండి రక్తం కారుతూ కనిపించింది.
పద్మరాగమయేనేవ కేయూరేణ విభూషితః తతో విష్ణుః ప్రకుపితో జగ్రాహ విపులం ధనుః
పద్మరాగ రత్నాలతో చేసిన కంకణంతో అలంకరించినట్లుగా, విష్ణువు కోపంతో తన గొప్ప విల్లును పట్టుకున్నాడు.
సప్తదశ చ నారాచాంస్ తీక్ష్ణాన్మర్మవిభేదినః దైత్యస్య హృదయం షడ్భిర్ వివ్యాధ చ త్రిభిః శరైః
పదిహేడు పదునైన బాణాల్లో ఆరు బాణాలతో దైత్యుని హృదయాన్ని, ఇంకో మూడు బాణాలతో మరింతగా గాయపరిచాడు.
చతుర్భిః సారథిం చాస్య ధ్వజం చైకేన పత్త్రిణా ద్వాభ్యాం జ్యాధనుషీ చాపి భుజం సవ్యం చ పత్త్రిణా
నాలుగు బాణాలతో అతని సారథిని, ఒక బాణంతో జెండాను, రెండు బాణాలతో విల్లును, ఇంకో బాణంతో దైత్యుని ఎడమ చేయిని గాయపరిచాడు.
స విద్ధో హృదయే గాఢం దైత్యో హరిశిలీముఖైః స్రుతరక్తారుణప్రాంశుః పీడాకులితమానసః
హరిచంద్ర బాణాలతో హృదయంలో బలంగా గాయపడి, దైత్యుడు రక్తం కారుతూ, బాధతో మనసు కలవరపడి ఉన్నాడు.
చకమ్పే మారుతేనేవ నోదితః కింశుకద్రుమః తమాకమ్పితమాలక్ష్య గదాం జగ్రాహ కేశవః
వాయువుతో ఊగిపడే కింశుక వృక్షంలా అతడు వణికాడు; అతడిని అలా తడబాటుగా చూసి, కేశవుడు మళ్లీ తన గదను పట్టుకున్నాడు.
తాం చ వేగేన చిక్షేప కాలనేమిరథం ప్రతి సా పపాత శిరస్యుగ్రా విపులా కాలనేమినః
ఆ గదను కాలనేమి వేగంగా విష్ణువు రథంపైకి విసిరాడు. ఆ భారీ ఆయుధం కాలనేమి తలపై బలంగా పడింది.