దిశశ్చ మాయయా చణ్డైః పూరయామాస పావకైః తతో జ్వాలాకులం సర్వం త్రైలోక్యమభవత్క్షణాత్
తీవ్రమైన మాయా అగ్నులతో దిశలను నింపాడు. వెంటనే మూడు లోకాలు మొత్తం జ్వాలల్లో మునిగిపోయాయి.
తేన జ్వాలాసమూహేన హిమాంశురగమచ్ఛమమ్ తతః క్రమేణ విభ్రష్టం శీతదుర్దినమ్ ఆబభౌ
ఆ అగ్ని సమూహంతో చంద్రుడు తన చలిని కోల్పోయాడు. అలా క్రమంగా, తీవ్రమైన చలి దినం తొలగిపోయింది.
తద్బలం దానవేన్ద్రాణాం మాయయా కాలనేమినః తద్దృష్ట్వా దానవానీకం లబ్ధసంజ్ఞం దివాకరః ఉవాచారుణముద్భ్రాన్తః కోపాల్లోకైకలోచనః
అది దానవేంద్రుల బలం, కాలనేమి మాయ. దాన్ని చూసి, సూర్యుడు మళ్లీ స్పృహ పొందాడు. కోపంతో, లోకానికి కంటిగా ఉన్నవాడు, అరుణుడితో ఇలా అన్నాడు.
నయారుణ రథం శీఘ్రం కాలనేమిరథో యతః విమర్దస్తత్ర విషమో భవితా శూరసంక్షయః
అరుణా! రథాన్ని త్వరగా నడుపు. అక్కడ కాలనేమి రథం ఉంది. అక్కడ ఘోరమైన పోరు జరుగుతుంది, వీరులు పడిపోతారు.
జిత ఏష శశాఙ్కో ఽత్ర యద్బలం వయమాశ్రితాః ఇత్యుక్తశ్చోదయామాస రథం గరుడపూర్వజః
ఇక్కడ చంద్రుడు ఓడిపోయాడు, అతని బలాన్ని మనం ఆశ్రయించాము. అని చెప్పగానే, గరుడుని అన్నయ్య రథాన్ని ముందుకు నడిపించాడు.
ప్రయత్నవిధృతైరశ్వైః సితచామరమాలిభిః జగద్దీపో ఽథ భగవాఞ్ జగ్రాహ వితతం ధనుః
శ్రమతో పట్టుకున్న గుర్రాలతో, తెల్ల చామరాలతో అలంకరించిన రథంలో, లోకానికి దీపమైన భగవంతుడు తన లంబించిన విల్లు పట్టుకున్నాడు.
శరౌ చ ద్వౌ మహాభాగో దివ్యావాశీవిషద్యుతీ సంచారాస్త్రేణ సంధాయ బాణమేకం ససర్జ సః
ఆ మహాబలుడు రెండు అస్త్రాలు తీసుకుని, అవి దివ్యమైన నాగవిషపు ప్రకాశంలా మెరిసిపోతుండగా, సంచారాస్త్రాన్ని ఉపయోగించి ఒక బాణాన్ని విల్లుకు అమర్చి విడిచాడు.
ద్వితీయమిన్ద్రజాలేన యోజితం ప్రముమోచ హ సంచారాస్త్రేణ రూపాణాం క్షణాచ్చక్రే విపర్యయమ్
రెండవ బాణాన్ని ఇంద్రజాలం కలిపి, సంచారాస్త్రంతో ప్రయోగించాడు. దాంతో క్షణకాలానికి అందరి రూపాలు మారిపోయాయి.
దేవానాం దానవం రూపం దానవానాం చ దైవికమ్ మత్వా సురాన్స్వకానేవ జఘ్నే ఘోరాస్త్రలాఘవాత్
దేవతలను దానవుల్లా, దానవులను దేవతల్లా కనిపించేలా చేశాడు. తాను దేవతల్ని తనవారిగా భావించి, భయంకరమైన వేగమైన అస్త్రాలతో వారిని హతమార్చాడు.
కాలనేమీ రుషావిష్టః కృతాన్త ఇవ సంక్షయే కాంశ్చిత్ఖడ్గేన తీక్ష్ణేన కాంశ్చిన్ నారాచవృష్టిభిః కాంశ్చిద్గదాభిర్ఘోరాభిః కాంశ్చిద్ఘోరైః పరశ్వధైః
కాలనేమి కోపంతో మునిగి, యమధర్మరాజు లాగా, కొంతమందిని పదునైన ఖడ్గంతో, మరికొంతమందిని బాణవర్షాలతో, ఇంకొంతమందిని భయంకరమైన గదలతో, మరికొంతమందిని భయంకరమైన పరశువులతో చంపాడు.
శిరాంసి కేషాంచిదపాతయచ్చ భుజాన్రథాన్సారథీంశ్చోగ్రవేగః కాంశ్చిత్ పిపేషాథ రథస్య వేగాత్ కాంశ్చిత్క్రుధా చోద్ధతముష్టిపాతైః
అతడు ఉగ్రవేగంతో కొంతమందికి తలలు, మరికొంతమందికి చేతులు, రథాలు, రథసారథులను నరికేశాడు. ఇంకొంతమందిని తన రథవేగంతో తొక్కేశాడు, మరికొంతమందిని కోపంతో గట్టిగా ముష్టిపాటులిచ్చి చంపాడు.
రణే వినిహతాన్దృష్ట్వా నేమిః స్వాన్దానవాధిపః రూపం స్వం తు ప్రపద్యన్త హ్య్ అసురాః సురధర్షితాః
యుద్ధంలో తనవారు పడిపోతున్నారని చూసి, నేమి అనే దానవాధిపతి, దేవతల చేతిలో అణచబడిన అసురులు తమ అసలు రూపాన్ని తిరిగి పొందారు.
కాలనేమీ రుషావిష్టస్ తేషాం రూపం న బుద్ధవాన్ నేమిదైత్యస్తు తాన్దృష్ట్వా కాలనేమిమువాచ హ
కాలనేమి కోపంతో మునిగిపోయి, వారి రూపాన్ని గుర్తించలేకపోయాడు. నేమి అనే దానవుడు వారిని చూసి కాలనేమిని ఇలా అడిగాడు.
అహం నేమిః సురో నైవ కాలనేమే విదస్వ మామ్ భవతా మోహితేనాజౌ నిహతా భూరివిక్రమాః
నేనే నేమిని, దేవుడు కాదు కాలనేమి! నన్ను గుర్తించు. నీవు మోసపోయి యుద్ధంలో ఎంతోమందిని చంపేశావు.
దైత్యానాం దశలక్షాణి దుర్జయానాం సురైరిహ సర్వాస్త్రవారణం ముఞ్చ బ్రాహ్మమస్త్రం త్వరాన్వితః
ఇక్కడ దేవతలకూ దుర్జయులైన లక్షలాది దానవులు ఉన్నారు. వారి అస్త్రాలకు ఎదురుగా బ్రహ్మాస్త్రాన్ని త్వరగా ప్రయోగించు.
స తేన బోధితో దైత్యః సమ్భ్రమాకులచేతనః యోజయామాస బాణం హి బ్రహ్మాస్త్రవిహితేన తు
అలా చెప్పగానే, ఆ దానవుడు గందరగోళంతో మనస్సు కలవరపడి, బ్రహ్మాస్త్ర శక్తి కలిగిన బాణాన్ని విల్లుకు అమర్చాడు.
ముమోచ చాపి దైత్యేన్ద్రః స స్వయం సురకణ్టకః తతో ఽస్త్రతేజసా వ్యాప్తం త్రైలోక్యం సచరాచరమ్
దానవేంద్రుడు, దేవతలకు శత్రువైన వాడు, ఆ బాణాన్ని విడిచాడు. అప్పుడు ఆ అస్త్రశక్తితో మూడు లోకాలు, చలించేవి, నిలిచేవి అన్నీ కప్పుబడ్డాయి.
దేవానాం చాభవత్సైన్యం సర్వమేవ భయాన్వితమ్ సంచరాస్త్రం చ సంశాన్తం స్వయమాయోధనే బభౌ
దేవతల సైన్యం అంతా భయంతో వణికిపోయింది. సంచారాస్త్రం శాంతించిపోయింది. యుద్ధంలో అది ప్రకాశించింది.
తస్మిన్ప్రతిహతే హ్యస్త్రే భ్రష్టతేజా దివాకరః మహేన్ద్రజాలమాశ్రిత్య చక్రే స్వాం కోటిశస్తనుమ్
ఆ అస్త్రాన్ని ఎదుర్కొనగానే, సూర్యుడు తేజస్సు కోల్పోయాడు. మహేంద్రుని మాయతో అనేక లక్షల రూపాల్లో తాను ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
విస్ఫూర్జత్కరసమ్పాతసమాక్రాన్తజగత్త్రయమ్ తతాప దానవానీకం గతమజ్జౌఘశోణితమ్
అతని చేతుల గర్జనతో మూడు లోకాలు కంపించిపోయాయి. రక్తం ప్రవహిస్తూ, దానవసైన్యాన్ని కాల్చేశాడు.
తతశ్చావర్షదనలం సమన్తాద్ అతిసంహతమ్ చక్షూంషి దానవేన్ద్రాణాం చకారాన్ధాని చ ప్రభుః
అతడు చుట్టూ ఎక్కడికక్కడ ఘనంగా అగ్ని వర్షం కురిపించాడు. ప్రభువు దానవాధిపతుల కళ్లను అంధం చేశాడు.
గజానామగలన్మేదః పేతుశ్చాప్యరవా భువి తురగా నిఃశ్వసన్తశ్చ ఘర్మార్తా రథినో ఽపి చ
ఏనుగుల మేదస్సు కరిగిపోయింది, వాటి అరుపులు భూమిపై పడిపోయాయి. గుర్రాలు వేడితో తడబడుతూ ఊపిరాడక, రథసారథులు కూడా బాధపడ్డారు.
ఇతశ్చేతశ్చ సలిలం ప్రార్థయన్తస్తృషాతురాః ప్రచ్ఛాయవిటపాంశ్చైవ గిరీణాం గహ్వరాణి చ
ఇక్కడ అక్కడ దాహంతో బాధపడుతూ, వారు నీళ్లు కోరారు, చెట్ల నీడను, పర్వత గుహలను ఆశ్రయించారు.
తేషాం ప్రార్థయతాం శీతం ద్రుమాన్తరవిసర్పిణామ్ దావాగ్నిః ప్రజ్వలంశ్చైవ ఘోరార్చిర్దగ్ధపాదపః తోయార్థినః పురో దృష్ట్వా తోయం కల్లోలమాలినమ్
వారు చల్లదనం కోసం వేడుకుంటుండగా, చెట్ల మధ్య దావానలం వ్యాపించి, భయంకరమైన జ్వాలలతో చెట్లను కాల్చేసింది. నీళ్లు కావాలనుకునేవారు ఎదుట అలలు ఎగిసే నీటిని చూసి ముందుకు పరుగెత్తారు.
పురఃస్థితమపి ప్రాప్తుం న శేకురవమర్దితాః అప్రాప్య సలిలం భూమౌ వ్యాత్తాస్యా గతచేతసః
నీళ్లను ఎదుటే చూసినా, బలహీనులైన వారు వాటిని చేరలేకపోయారు. నీళ్లు దొరకక, నోరు తెరిచి, ప్రాణాలు పోయినవారు భూమిపై పడిపోయారు.
తత్ర తత్ర వ్యదృశ్యన్త మృతా దైత్యేశ్వరా భువి రథా గజాశ్చ పతితాస్ తురగాశ్చ సమాపితాః
అక్కడక్కడ భూమిపై చనిపోయిన దైత్యాధిపతులు, పడిపోయిన రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు కనిపించాయి.
స్థితా వమన్తో ధావన్తో గలద్రక్తవసాసృజః దానవానాం సహస్రాణి వ్యదృశ్యన్త మృతాని తు
నిలబడి, పరుగెత్తుతూ, వాంతులు వేస్తూ, దుస్తులు రక్తంతో తడిసి వేలాది మంది దానవులు చనిపోయినట్లు కనిపించారు.
సంక్షయే దానవేన్ద్రాణాం తస్మిన్మహతి వర్తితే ప్రకోపోద్భూతతామ్రాక్షః కాలనేమీ రుషాతురః
దైత్యరాజుల మహా వినాశనం జరుగుతుండగా, కోపంతో కళ్ళు ఎర్రగా మారిన కాలనేమి ఆగ్రహంతో లేచాడు.
అభవత్కల్పమేఘాభః స్ఫురద్భూరిశతహ్రదః గమ్భీరాస్ఫోటనిర్హ్రాదజగద్ధృదయఘట్టకః
వాడు మేఘంలా మారి, మెరుస్తున్న అనేక సరస్సులతో, లోతైన గర్జనతో లోక హృదయాలను కంపింపజేశాడు.
ప్రచ్ఛాద్య గగనాభోగం రవిమాయాం వ్యనాశయత్ శీతం వవర్ష సలిలం దానవేన్ద్రబలం ప్రతి
ఆకాశాన్ని కప్పి, సూర్యుని మాయను తొలగించి, దైత్యరాజుల సైన్యంపై చల్లని నీటిని వర్షించాడు.