తస్మాజ్జయాయామరపుంగవానాం త్రైలోక్యలక్ష్మీహరణాయ శీఘ్రమ్ సంయోజ్యతాం మే రథమష్టచక్రం బలం చ మే దుర్జయదైత్యచక్రమ్ ధ్వజం చ మే కాఞ్చనపట్టనద్ధం ఛత్త్రం చ మే మౌక్తికజాలబద్ధమ్
కాబట్టి, త్వరగా అమరులలో శ్రేష్ఠులను జయించేందుకు, మూడు లోకాల ఐశ్వర్యాన్ని చేజిక్కించేందుకు, నాకు ఎనిమిది చక్రాల రథాన్ని సిద్ధం చేయండి. నా దుర్జయ దైత్యసేనను, బంగారు పట్టాతో అలంకరించిన జెండాను, ముత్యాల జాలితో కప్పిన గొడుగును కూడా సిద్ధం చేయండి.
తారకస్య వచః శ్రుత్వా గ్రసనో నామ దానవః సేనానీర్ దైత్యరాజస్య తథా చక్రే బలాన్వితః
తారకుని మాటలు విని, గ్రసనుడు అనే దానవుడు, దైత్యరాజు సేనాధిపతి, ఆజ్ఞప్రకారం బలగాన్ని కూడగట్టాడు.
ఆహత్య భేరీం గమ్భీరాం దైత్యానాహూయ సత్వరః తురగాణాం సహస్రేణ చక్రాష్టకవిభూషితమ్
గంభీరంగా బేరి మోగించి, వేగంగా దైత్యులను పిలిచాడు. వెయ్యి గుర్రాలు లాగుతున్న, ఎనిమిది చక్రాలతో అలంకరించబడిన రథాన్ని అతడు ఎక్కాడు.
శుక్లామ్బరపరిష్కారం చతుర్యోజనవిస్తృతమ్ నానాక్రీడాగృహయుతం గీతవాద్యమనోహరమ్
వెండిపొదువులు ధరించిన ఆ రథం, నాలుగు యోజనాల వెడల్పుగా విస్తరించి, ఎన్నో వినోద గృహాలతో, పాటలు వాయిద్యాలతో అందరినీ ఆకట్టుకునేలా మెరిసింది.
విమానమివ దేవస్య సురభర్తుః శతక్రతోః దశకోటీశ్వరా దైత్యా దైత్యానాం చణ్డవిక్రమాః
ఇంద్రుని విమానం లాగా, దశకోట్ల దైత్యులు, భయంకరమైన పరాక్రమంతో అక్కడ చేరారు.
తేషామగ్రేసరో జమ్భః కుజమ్భో ఽనన్తరస్తతః మహిషః కుఞ్జరో మేఘః కాలనేమిర్నిమిస్తథా
వారిలో ముందుగా జంభుడు, తరువాత కుజంభుడు, ఆ తరువాత మహిషుడు, కుంజరుడు, మేఘుడు, కాలనేమి, నిమి ఉన్నారు.
మథనో జమ్భకః శుమ్భో దైత్యేన్ద్రా దశ నాయకాః అన్యే ఽపి శతశస్తస్య పృథివీదలనక్షమాః
మథనుడు, జంభకుడు, శుంభుడు—ఈ పదిమంది దైత్యాధిపతులు నాయకులుగా ఉన్నారు. ఇంకా వందలాది భూమిని కంపించే శక్తిగల వీరులు వారితో ఉన్నారు.
దైత్యేన్ద్రా గిరివర్ష్మాణః సన్తి చణ్డపరాక్రమాః నానాయుధప్రహరణా నానాశస్త్రాస్త్రపారగాః
ఆ దైత్యాధిపతులు పర్వతాల్లా ఎత్తుగా, ఉగ్రవీర్యంతో, ఎన్నో ఆయుధాలు, శస్త్రాస్త్రాలలో నైపుణ్యంతో ఉన్నారు.
తారకస్యాభవత్కేతూ రౌద్రః కనకభూషణః కేతునా మకరేణాపి సేనానీర్ గ్రసనో ఽరిహా
తారకుని జెండా భయంకరంగా, బంగారు అలంకరణలతో మెరిసింది. మకరాన్ని చిహ్నంగా ధరించిన గ్రసనుడు, శత్రువులను సంహరించే సేనాధిపతిగా ఉన్నాడు.
పైశాచం యస్య వదనం జమ్భస్యాసీదయోమయమ్ ఖరవిధూతలాఙ్గూలం కుజమ్భస్యాభవద్ధ్వజే
జంభుని జెండాపై ఇనుపతో చేసిన పిశాచ ముఖం మెరిసింది. కుజంభుని జెండాపై ఊగిపడే తోకతో ఉన్న గాడిద ఆకృతి కనిపించింది.
మహిషస్య తు గోమాయుః కేతోర్హైమస్తదాభవత్ ధ్వాఙ్క్షో ధ్వజే తు శుమ్భస్య కృష్ణాయోమయముచ్ఛ్రితమ్
మహిషుని జెండాపై బంగారు గోమాయు ఉంది. శుంభుని జెండాపై నల్ల ఇనుముతో చేసిన గిడుగు ఎత్తుగా అలంకరించబడింది.
అనేకాకారవిన్యాసాశ్ చాన్యేషాం తు ధ్వజాస్తథా శతేన శీఘ్రవేగాణాం వ్యాఘ్రాణాం హేమమాలినామ్
ఇతరుల జెండాలు ఎన్నో రూపాల్లో అలంకరించబడ్డాయి. వందమంది వేగంగా పరిగెత్తే పసుపు పులులు బంగారు హారాలతో అలంకరించబడ్డాయి.
గ్రసనస్య రథో యుక్తాం కిఙ్కిణీజాలమాలినామ్ శతేనాపి చ సింహానాం రథో జమ్భస్య దుర్జయః
గ్రసనుని రథాన్ని వంద సింహాలు, మణిపూసలతో మ్రోగే గంటల అలంకరణలతో లాగాయి. జంభుని భయంకరమైన రథాన్ని కూడా సింహాలే లాగాయి.
కుజమ్భస్య రథో యుక్తః పిశాచవదనైః ఖరైః రథస్తు మహిషస్యోష్ట్రైర్ గజస్య తు తురంగమైః
కుజంభుని రథాన్ని పిశాచ ముఖాల గాడిదలు లాగాయి. మహిషుని రథాన్ని ఒంటెలు, కుంజరుని రథాన్ని గుర్రాలు లాగాయి.
మేషస్య ద్వీపిభిర్భీమైః కుఞ్జరైః కాలనేమినః పర్వతాభైః సమారూఢో నిమిర్మత్తైర్మహాగజైః
మేషుని రథాన్ని భయంకరమైన చిరుతపులులు లాగాయి. కాలనేమి రథాన్ని పర్వతాల్లాంటి ఏనుగులు లాగాయి. నిమి మత్తెక్కిన గొప్ప ఏనుగులపై ఎక్కి ఉన్నాడు.
చతుర్దన్తైర్గన్ధవద్భిః శిక్షితైర్మేఘభైరవైః శతహస్తాయతైః కృష్ణైస్ తురంగైర్హేమభూషణైః
నాలుగు దంతాలు, పరిమళభరితమైన, శిక్షణ పొందిన మేఘంలా గర్జించే ఏనుగులు; వంద చేతుల పొడవైన నల్లబంగారు అలంకరణలతో ఉన్న గుర్రాలు అక్కడ కనిపించాయి.
సితచామరజాలేన శోభితే దక్షిణాం దిశమ్ సితచన్దనచార్వఙ్గో నానాపుష్పస్రజోజ్జ్వలః
తెల్ల చామరాల అలంకరణతో దక్షిణ దిక్కు మెరిసింది. తెల్ల గంధంతో శరీరాలు పూసుకుని, ఎన్నో పూలహారాలతో ప్రకాశించారు.
మథనో నామ దైత్యేన్ద్రః పాశహస్తో వ్యరాజత జమ్భకః కిఙ్కిణీజాలమాలముష్ట్రం సమాస్థితః
మథనుడు అనే దైత్యాధిపతి పాశాన్ని చేతబట్టి ప్రకాశించాడు. జంభకుడు గంటలతో అలంకరించిన ఒంటెపై ఎక్కి ఉన్నాడు.
కాలశుక్లమహామేషమ్ ఆరూఢః శుమ్భదానవః అన్యే ఽపి దానవా వీరా నానావాహనగామినః
శుంభుడు అనే దానవుడు కాలంలా నలుపు రంగు గొప్ప మేషంపై ఎక్కి ఉన్నాడు. ఇతర వీర దానవులు వివిధ వాహనాలపై ప్రయాణించారు.
ప్రచణ్డచిత్రకర్మాణః కుణ్డలోష్ణీషభూషణాః నానావిధోత్తరాసఙ్గా నానామాల్యవిభూషణాః
వారు ఉగ్రంగా, విచిత్రమైన కార్యాలు చేసే వారు, కుండలాలు, పాగాలు ధరించి, రకరకాల వస్త్రాలు, ఎన్నో పూలహారాలతో అలంకరించబడ్డారు.
నానాసుగన్ధిగన్ధాఢ్యా నానాబన్దిజనస్తుతాః నానావాద్యపరిస్పన్దాశ్ చాగ్రేసరమహారథాః
అనేక రకాల సుగంధాలతో పరిమళించిపోయి, విభిన్న సేవకులందరి ప్రశంసలు పొందుతూ, వివిధ వాద్యాల ధ్వనులతో మారుమోగుతూ, ముందుండే మహారథాలు ముందుకు సాగాయి.
నానాశౌర్యకథాసక్తాస్ తస్మిన్సైన్యే మహాసురాః తద్బలం దైత్యసింహస్య భీమరూపం వ్యజాయత
ఆ సైన్యంలో గొప్ప వీరులు పరాక్రమ గాథల్లో మునిగి ఉండగా, దైత్యసింహుని ఆ సైన్యం భయంకరమైన రూపంలో ప్రత్యక్షమైంది.
ప్రమత్తచణ్డమాతంగతురంగరథసంకులమ్ ప్రతస్థే ఽమరయుద్ధాయ బహుపత్తిపతాకి తత్
మత్తుగా, ఉగ్రంగా ఉన్న ఏనుగులు, కుదిరిన గుర్రాలు, రథాలతో నిండిన ఆ సైన్యం, ఎన్నో జెండాలు ఎగురవేస్తూ దేవతలతో యుద్ధానికి బయలుదేరింది.
ఏతస్మిన్నన్తరే వాయుర్ దేవదూతో ఽమ్బరాలయే దృష్ట్వా స దానవబలం జగామేన్ద్రస్య శంసితుమ్
ఇంతలో, ఆ దానవ సేనను ఆకాశంలో నుంచి చూసిన వాయుదేవుడు, దేవతల దూతగా, ఇంద్రుని వద్దకు సమాచారమివ్వడానికి వెళ్లాడు.
స గత్వా తు సభాం దివ్యాం మహేన్ద్రస్య మహాత్మనః శశంస మధ్యే దేవానాం తత్కార్యం సముపస్థితమ్
వాయుదేవుడు మహాత్ముడైన మహేంద్రుని దివ్య సభలోకి వెళ్లి, దేవతల మధ్య ఆ సంభవించిన విషయాన్ని వివరంగా చెప్పాడు.
తచ్ఛ్రుత్వా దేవరాజస్తు నిమీలితవిలోచనః బృహస్పతిమువాచేదం వాక్యం కాలే మహాభుజః
అది విని, దేవేంద్రుడు కన్నులు మూసుకుని, బలవంతుడైన బృహస్పతిని సముచిత సమయాన మాట్లాడాడు.
సమ్ప్రాప్తో ఽతి విమర్దో ఽయం దేవానాం దానవైః సహ కార్యం కిమత్ర తద్బ్రూహి నీత్యుపాయసమన్వితమ్
ఇప్పుడు దేవతలు, దానవుల మధ్య గొప్ప పోరు మొదలైంది. ఇక్కడ మనం ఏమి చేయాలి? సరైన మార్గాన్ని, యుక్తిని చెప్పు.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు వచనం మహేన్ద్రస్య గిరాంపతిః ఇత్యువాచ మహాభాగో బృహస్పతిరుదారధీః
మహేంద్రుని మాటలు విని, వాక్పతిగా ప్రసిద్ధుడైన, మహోన్నతమైన బృహస్పతి ఇలా అన్నాడు:
సామపూర్వా స్మృతా నీతిశ్ చతురఙ్గా పతాకినీ జిగీషతాం సురశ్రేష్ఠ స్థితిరేషా సనాతనీ
సామం మొదలైన, నాలుగు విభాగాలతో, జెండాలతో కూడిన నীতি, విజయం కోరేవారికి శాశ్వతంగా అనుసరించదగిన మార్గం, ఓ దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా!
సామ భేదస్తథా దానం దణ్డశ్చాఙ్గచతుష్టయమ్ నీతౌ క్రమాద్దేశకాలరిపుయోగ్యక్రమాదిదమ్
సామం, భేదం, దానం, దండం—ఇవి నీతికి నాలుగు భాగాలు. వీటిని స్థలం, కాలం, శత్రువు, పరిస్థితిని బట్టి క్రమంగా ఉపయోగించాలి.