విషణ్ణమనసో దేవాః సమహేన్ద్రాస్తదాభవన్ వరాఙ్గీ స్వసుతం దృష్ట్వా హర్షేణాపూరితా తదా
అప్పుడు ఇంద్రుడు సహా దేవతలు మనస్తాపంతో నిండిపోయారు. వరాంగి తన కుమారుణ్ణి చూసి పరమ ఆనందంతో నిండిపోయింది.
బహు మేనే న దేవేన్ద్రవిజయం తు తదేవ సా జాతమాత్రస్తు దైత్యేన్ద్రస్ తారకశ్చణ్డవిక్రమః
ఆమెకు ఇంద్రుని విజయం పెద్దగా అనిపించలేదు. ఆ సమయంలో జన్మించిన దైత్యేంద్రుడు తారకుడు భయంకరమైన పరాక్రమంతో ఉన్నాడు.
అభిషిక్తో ఽసురైః సర్వైః కుజమ్భమహిషాదిభిః సర్వాసురమహారాజ్యే పృథివీతులనక్షమైః
అందరు అసురులు — కుజంభుడు, మహిషుడు మొదలైనవారు — భూమిని కంపించగలిగే అసుర మహారాజ్యానికి తారకుని అభిషేకించారు.
స తు ప్రాప్య మహారాజ్యం తారకో మునిసత్తమాః ఉవాచ దానవశ్రేష్ఠాన్ యుక్తియుక్తమిదం వచః
మహారాజ్యాన్ని పొందిన తారకుడు, మునిశ్రేష్ఠులారా, ప్రధాన దానవులను పిలిచి, యుక్తిగా ఇలా అన్నాడు.
శృణుధ్వమసురాః సర్వే వాక్యం మమ మహాబలాః శ్రేయసే క్రియతాం బుద్ధిః సర్వైః కృత్యస్య సంవిధౌ
ఓ మహాబలులు అయిన అసురులారా! నా మాటలు వినండి. మనకు మేలు కలిగేలా, మన పనులన్నింటిని కలిసి ఆలోచిద్దాం.
వంశక్షయకరా దేవాః సర్వేషామేవ దానవాః అస్మాకం జాతిధర్మో వై విరూఢం వైరమక్షయమ్
దేవతలు మన వంశాన్ని నాశనం చేస్తారు; అందరు దానవులారా, మన సహజ స్వభావమే వారికి ఎప్పటికీ శత్రుత్వంగా ఉండటం.
వయమద్య గమిష్యామః సురాణాం నిగ్రహాయ తు స్వబాహుబలమాశ్రిత్య సర్వ ఏవ న సంశయః
ఈ రోజు మనమందరం కలసి, మన బలాన్ని నమ్ముకొని, దేవతలను ఓడించడానికి బయలుదేరుదాం. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
కింతు నాతపసా యుక్తో మన్యే ఽహం సురసంగమమ్ అహమాదౌ కరిష్యామి తతో ఘోరం దితేః సుతాః
అయితే, తపస్సు లేకుండా దేవతలను ఎదుర్కోవడం సరైంది కాదని నేను భావిస్తున్నాను. మొదట నేను తపస్సు ఆచరిస్తాను, ఆ తర్వాత దితి కుమారులు ఘోరమైన యుద్ధం చేస్తారు.
తతః సురాన్విజేష్యామో భోక్ష్యామో ఽథ జగత్త్రయమ్ స్థిరోపాయో హి పురుషః స్థిరశ్రీరపి జాయతే
అంతట తరువాత మనం దేవతలను జయించి, మూడు లోకాలను అనుభవించగలుగుతాము. స్థిరమైన సంకల్పం ఉన్నవాడు ఎప్పుడూ నిలకడైన ఐశ్వర్యాన్ని పొందుతాడు.
రక్షితుం నైవ శక్నోతి చపలశ్చపలాః శ్రియః తచ్ఛ్రుత్వా దానవాః సర్వే వాక్యం తస్యాసురస్య తు
చంచలమైనవాడు ఏదీ కాపాడలేడు, ఎందుకంటే ఐశ్వర్యం కూడా చంచలమే. అతని మాటలు విని అందరు దానవులు శ్రద్ధగా వినిపించారు.
సాధు సాధ్విత్యవోచంస్తే తత్ర దైత్యాః సవిస్మయాః సో ఽగచ్ఛత్పారియాత్రస్య గిరేః కన్దరముత్తమమ్
ఆ దైత్యులు ఆశ్చర్యంతో 'బాగుంది, బాగుంది!' అని అన్నారు. ఆ తరువాత అతడు పారియాత్ర పర్వతంలోని అద్భుతమైన గుహకు వెళ్లాడు.
సర్వర్తుకుసుమాకీర్ణం నానౌషధివిదీపితమ్ నానాధాతురసస్రావచిత్రం నానాగుహాగృహమ్
ఆ గుహ అన్ని ఋతువుల పూలతో అలంకరించబడి, ఎన్నో ఔషధాల వెలుగుతో ప్రకాశించిపోతూ, రకరకాల ఖనిజాల ప్రవాహాలతో నిండిపోయి, అనేక గుహలతో కూడి ఉంది.
గహనైః సర్వతో గూఢం చిత్రకల్పద్రుమాశ్రయమ్ అనేకాకారబహులం పృథక్పక్షికులాకులమ్
ఆ గుహ చుట్టూ దట్టమైన కాడలతో ముసుగై, అద్భుతమైన కల్పవృక్షాల నీడలో, అనేక రూపాల జీవులతో, వేర్వేరు పక్షుల గుంపులతో కళకళలాడుతూ ఉంది.
నానాప్రస్రవణోపేతం నానావిధజలాశయమ్ ప్రాప్య తత్కన్దరం దైత్యశ్ చచార విపులం తపః
అనేక ప్రవాహాలు, రకరకాల నీటి చెరువులతో కూడిన ఆ గుహను చేరి, ఆ దైత్యుడు గొప్ప తపస్సు ఆచరించాడు.
నిరాహారః పఞ్చతపాః పత్త్రభుగ్వారిభోజనః శతం శతం సమానాం తు తపాంస్యేతాని సో ఽకరోత్
ఆయన ఆహారం లేకుండా, పంచతపస్సు ఆచరిస్తూ, ఆకులు, నీరు మాత్రమే తీసుకుంటూ, వందలాది సంవత్సరాలు తపస్సు చేశాడు.
తతః స్వదేహాదుత్కృత్య కర్షం కర్షం దినే దినే మాంసస్యాగ్నౌ జుహావాసౌ తతో నిర్మాంసతాం గతః
తర్వాత, ప్రతి రోజు తన శరీరంలో నుండి మాంసాన్ని కోసి, అగ్నిలో ఆహుతిగా సమర్పించాడు. అలా చేస్తూ చివరికి మాంసం లేనివాడయ్యాడు.
తస్మిన్నిర్మాంసతాం యాతే తపోరాశిత్వమాగతే జజ్వలుః సర్వభూతాని తేజసా తస్య సర్వతః
ఆయన మాంసం లేనివాడై, తపస్సు సంపాదించినప్పుడు, అతని తేజస్సుతో అన్ని జీవులు ప్రతిచోటా ప్రకాశించాయి.
ఉద్విగ్నాశ్చ సురాః సర్వే తపసా తస్య భీషితాః ఏతస్మిన్నన్తరే బ్రహ్మా పరమం తోషమాగతః
అతని తపస్సు వల్ల భయపడిన దేవతలు అంతా కలవరపడ్డారు. అదే సమయంలో బ్రహ్మదేవుడు పరమ సంతృప్తిని పొందాడు.
తారకస్య వరం దాతుం జగామ త్రిదశాలయాత్ ప్రాప్య తం శైలరాజానం స గిరేః కన్దరస్థితమ్ ఉవాచ తారకం దేవో గిరా మధురయా యుతః
తారకునికి వరం ఇవ్వడానికి, బ్రహ్మదేవుడు దేవతల లోకంనుండి వచ్చి, ఆ పర్వతరాజు గుహలో ఉన్న తారకుని చేరి, మధురమైన మాటలతో అతనితో మాట్లాడాడు.
పుత్రాలం తపసా తే ఽస్తు నాస్త్యసాధ్యం తవాధునా వరం వృణీష్వ రుచిరం యత్తే మనసి వర్తతే
పిల్లా, నీ తపస్సు చాలును. ఇప్పుడు నీకు సాధ్యంకానిది ఏదీ లేదు. నీ మనసులో ఉన్న ఏదైనా అద్భుతమైన వరాన్ని కోరుకో.
ఇత్యుక్తస్తారకో దైత్యః ప్రణమ్యాత్మభువం విభుమ్ ఉవాచ ప్రాఞ్జలిర్భూత్వా ప్రణతః పృథువిక్రమః
అలా అన్న తర్వాత, తారకుడు ఆ దైత్యుడు, ఆత్మభువుని నమస్కరించి, చేతులు జోడించి, వినయంగా, గొప్ప పరాక్రమంతో ఇలా అన్నాడు.
దేవభూతమనోవాస వేత్సి జన్తువిచేష్టితమ్ కృతప్రతికృతాకాఙ్క్షీ జిగీషుః ప్రాయశో జనః
దేవతల మనసులు, అన్ని జీవుల ప్రవర్తన నీకు తెలుసు. ప్రతిఫలం కోసం లేదా ప్రతీకారం కోసం, జనులు సాధారణంగా విజయాన్ని కోరుకుంటారు.
వయం చ జాతిధర్మేణ కృతవైరాః సహామరైః తైశ్చ నిఃశేషితా దైత్యాః క్రూరైః సంత్యజ్య ధర్మితామ్ తేషామహం సముద్ధర్తా భవేయమితి మే మతిః
మేము జన్మధర్మంగా అమరులతో శత్రుత్వం కలిగి ఉన్నాము. ఆ క్రూరమైనవారు ధర్మాన్ని వదిలిపెట్టి, మా దైత్యులను నాశనం చేశారు. వారిని రక్షించాలనే సంకల్పం నాకు ఉంది.
అవధ్యః సర్వభూతానామ్ అస్త్రాణాం చ మహౌజసామ్ స్యామహం పరమో హ్యేష వరో మమ హృది స్థితః
అన్ని జీవులకు, మహా బలమైన ఆయుధాలకు నేను అవధ్యుడనై ఉండాలని కోరుకుంటున్నాను. ఇదే నా హృదయంలో ఉన్న పరమ వరం.
ఏతన్మే దేహి దేవేశ నాన్యో మే రోచతే వరః తమువాచ తతో దైత్యం విరిఞ్చిః సురనాయకః
దేవతల అధినాయకా! నాకు ఈ వరమే ఇవ్వు, ఇంకేమీ నాకిష్టం లేదు అని దైత్యుడు చెప్పాడు. అప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు, దేవతల నాయకుడు, ఆ దైత్యునితో ఇలా అన్నాడు.
న యుజ్యన్తే వినా మృత్యుం దేహినో దైత్యసత్తమ యతస్తతో ఽపి వరయ మృత్యుం యస్మాన్న శఙ్కసే
ఓ ఉత్తమ దైత్యా! శరీరధారులు మరణం లేకుండా ఉండలేరు. అందువల్ల, మరణాన్ని తప్ప ఇంకేదైనా వరం కోరుకో, ఎందుకంటే నువ్వు మరణాన్ని భయపడటం లేదు.
తతః సంచిన్త్య దైత్యేన్ద్రః శిశోర్వై సప్తవాసరాత్ వవ్రే మహాసురో మృత్యుమ్ అవలేపేన మోహితః
ఆ దైత్యేంద్రుడు, గర్వంతో మోహితుడై, కొంత ఆలోచించి, తాను పుట్టిన తర్వాత ఏడవ రోజు మాత్రమే మరణం రావాలని కోరాడు.
బ్రహ్మా చాస్మై వరం దత్త్వా యత్కించిన్మనసేప్సితమ్ జగామ త్రిదివం దేవో దైత్యో ఽపి స్వకమాలయమ్
బ్రహ్మదేవుడు, అతని మనసులో ఉన్నది ఏదైతేనా, ఆ వరాన్ని ఇచ్చి, తన స్వర్గానికి వెళ్లిపోయాడు. ఆ దైత్యుడు కూడా తన ఇంటికి తిరిగి వెళ్లాడు.
ఉత్తీర్ణం తపసస్తం తు దైత్యం దైత్యేశ్వరాస్తథా పరివవ్రుః సహస్రాక్షం దివి దేవగణా యథా
ఆ దైత్యుడు తపస్సు పూర్తిచేసిన తరువాత, ఇతర దైత్యాధిపతులు అతన్ని చుట్టుముట్టారు. ఆకాశంలో దేవతలు ఇంద్రుని చుట్టూ చేరినట్లే, వారు అతన్ని గౌరవించారు.
తస్మిన్మహతి రాజ్యస్థే తారకే దైత్యనన్దనే ఋతవో మూర్తిమన్తశ్చ స్వకాలగుణబృంహితాః
దైత్యుల ఆనందదాయకుడు తారకుడు మహా రాజ్యాన్ని చేపట్టినప్పుడు, ఋతువులు తమ స్వంత లక్షణాలతో రూపాన్ని ధరించి, అతని వద్ద ప్రత్యక్షమయ్యాయి.