తస్యాం తపసి వర్తన్త్యామ్ ఇన్ద్రశ్చక్రే విభీషికామ్ భూత్వా తు మర్కటస్తత్ర తదాశ్రమపదం మహాన్
ఆమె తపస్సులో ఉండగా, ఇంద్రుడు భయపెట్టే విధంగా, పెద్ద కోతిగా మారి ఆమె ఆశ్రమానికి వచ్చాడు.
చక్రే విలోలం నిఃశేషం తుమ్బీఘటకరణ్డకమ్ తతస్తు మేఘరూషేణ కమ్పం తస్యాకరోన్మహాన్
ఆమె తుంబాలూ, గడలూ, బుట్టలూ అన్నీ ఊపి చెల్లాచెదురుగా చేశాడు. ఆ తరువాత మేఘంగా మారి అక్కడ పెద్ద దడిపాటు కలిగించాడు.
తతో భుజంగరూపేణ బద్ధ్వా చ చరణద్వయమ్ అపాకర్షత్తతో దూరం భ్రమంస్తస్యా మహీమిమామ్
తర్వాత పాము రూపంలోకి మారి, ఆమె రెండు కాళ్లు కట్టేసి, దూరంగా లాగి, ఆమెను భూమి మీద తిరిగేలా చేశాడు.
తపోబలాఢ్యా సా తస్య న వధ్యత్వం జగామ హ తతో గోమాయురూపేణ తస్యాదూషయదాశ్రమమ్
ఆమె తపస్సు శక్తితో అతనివల్ల ఏమీ కాలేదు. తర్వాత గోమాయురూపంలోకి మారి ఆమె ఆశ్రమాన్ని మలినం చేశాడు.
తతస్తు మేఘరూపేణ తస్యాః క్లేదయదాశ్రమమ్ భీషికాభిర్ అనేకాభిస్ తాం క్లిశ్యన్పాకశాసనః
తర్వాత మేఘరూపంలోకి మారి ఆమె ఆశ్రమాన్ని తడిపాడు. పాకశాసనుడు అనేక భయాలతో ఆమెను బాధించాడు.
విరరామ యదా నైవం వజ్రాఙ్గమహిషీ తదా శైలస్య దుష్టతాం మత్వా శాపం దాతుం వ్యవస్థితా
వజ్రాంగుని భార్య తపస్సు మానకుండా ఉండగా, ఆ పర్వతమే దోషమని భావించి, శాపం ఇవ్వాలని నిర్ణయించింది.
స శాపాభిముఖాం దృష్ట్వా శైలః పురుషవిగ్రహః ఉవాచ తాం వరారోహాం వరాఙ్గీం భీరుచేతనః
ఆమె శాపం ఇవ్వబోతున్నదని చూసి, ఆ పర్వతం మనిషి రూపంలోకి వచ్చి, భయంతో ఉన్న మనసుతో, అందమైన వరాంగిని ఇలా అడిగాడు.
నాహం వరాఙ్గనే దుష్టః సేవ్యో ఽహం సర్వదేహినామ్ విభ్రమం తు కరోత్యేష రుషితః పాకశాసనః
వరాంగీ, నేను చెడ్డవాడిని కాదు. అన్ని జీవులు నన్ను సేవించాలి. పాకశాసనుడు కోపంతో ఈ కలహాన్ని కలిగిస్తున్నాడు.
ఏతస్మిన్నన్తరే జాతః కాలో వర్షసహస్రికః తస్మిన్గతే తు భగవాన్ కాలే కమలసంభవః తుష్టః ప్రోవాచ వజ్రాఙ్గం తమాగమ్య జలాశ్రయమ్
అంతలో వేల సంవత్సరాల కాలం పూర్తయ్యింది. ఆ కాలం గడిచిన తరువాత, పద్మసంభవుడు సంతోషంతో నీళ్లలో ఉన్న వజ్రాంగుని దగ్గరకు వచ్చి ఇలా అన్నాడు.
దదామి సర్వకామాంస్తే ఉత్తిష్ఠ దితినన్దన ఏవముక్తస్తదోత్థాయ దైత్యేన్ద్రస్తపసాం నిధిః ఉవాచ ప్రాఞ్జలిర్వాక్యం సర్వలోకపితామహమ్
నీకు కావాల్సినవన్నీ ఇస్తాను, దితి కుమారుడా, లేచి రా. అలా అన్న తరువాత, తపస్సులో నిధిగా ఉన్న దైత్యాధిపతి లేచి, చేతులు జోడించి, అన్ని లోకాల పితామహుని ఇలా అడిగాడు.
ఆసురో మాస్తు మే భావః సన్తు లోకా మమాక్షయాః తపస్యేవ రతిర్ మేఽస్తు శరీరస్యాస్తు వర్తనమ్
నా మనసులో అసుర స్వభావం ఉండకూడదు. నా లోకాలు ఎప్పటికీ నిలిచిపోవాలి. తపస్సులో నాకు ఆనందం కలగాలి. నా శరీరం బాగుండాలి.
ఏవమస్త్వితి తం దేవో జగామ స్వకమాలయమ్ వజ్రాఙ్గో ఽపి సమాప్తే తు తపసి స్థిరసంయమః
అలా జరుగుగాక అని దేవుడు చెప్పి తన ఇంటికి వెళ్ళిపోయాడు. వజ్రాంగుడు తపస్సు పూర్తిచేసి, దృఢంగా నియమాన్ని పాటించాడు.
ఆహారమిచ్ఛన్భార్యాం స్వాం న దదర్శాశ్రమే స్వకే క్షుధావిష్టః స శైలస్య గహనం ప్రవివేశ హ
ఆహారం కోసం భార్యను వెతుకుతూ తన ఆశ్రమంలో ఆమె కనిపించలేదు. ఆకలితో బాధపడి, ఆ కొండలోని దట్టమైన అడవిలోకి వెళ్లాడు.
ఆదాతుం ఫలమూలాని స చ తస్మిన్వ్యలోకయత్ రుదతీం తాం ప్రియాం దీనాం తనుప్రచ్ఛాదితాననామ్ తాం విలోక్య స దైత్యేన్ద్రః ప్రోవాచ పరిసాన్త్వయన్
అక్కడ పండ్లు, కందులు తెచ్చుకోవడానికి వెళ్ళినప్పుడు, తన ప్రియమైన భార్యను ఏడుస్తూ, దుఃఖంతో, వస్త్రంతో ముఖాన్ని కప్పుకుని చూసాడు. ఆమెను చూసి ఆ దైత్యాధిపతి సాంత్వనగా మాట్లాడాడు.
కేన తే ఽపకృతం భీరు యమలోకం యియాసునా కం వా కామం ప్రయచ్ఛామి శీఘ్రం మే బ్రూహి భామిని
ఎవరైనా నిన్ను బాధించారా, భయపడే వాడివి కదా? యమలోకానికి వెళ్ళాలనుకున్నవాడెవరు? లేక నీకు ఏదైనా కోరిక ఉందా? నీవు త్వరగా చెప్పు, అందమైనవాడా.
త్రాసితాస్మ్యపవిద్ధాస్మి తాడితా పీడితాపి చ రౌద్రేణ దేవరాజేన నష్టనాథేవ భూరిశః
నేను భయపడి, తిప్పిపారేసి, కొట్టబడి, బాధపడి ఉన్నాను. ఆ క్రూరమైన దేవేంద్రుని చేతిలో, రక్షకుడు లేని వాడిలా, మళ్లీ మళ్లీ ఇబ్బంది పడ్డాను.
దుఃఖపారమపశ్యన్తీ ప్రాణాంస్త్యక్తుం వ్యవస్థితా పుత్రం మే తారకం దేహి దుఃఖశోకమహార్ణవాత్
నా బాధకు అంతం కనిపించక, ప్రాణాలు విడిచిపెట్టాలని నిర్ణయించుకున్నాను. నా కుమారుడు తారకుడిని నాకు ఇవ్వు. ఈ దుఃఖ సముద్రం నుంచి బయటపడాలని ఉంది.
ఏవముక్తః స దైత్యేన్ద్రః కోపవ్యాకులలోచనః శక్తో ఽపి దేవరాజస్య ప్రతికర్తుం మహాసురః
అలా ఆమె చెప్పిన తర్వాత, ఆ దైత్యాధిపతి కోపంతో కళ్లు ఎర్రబెట్టాడు. దేవేంద్రునికి ప్రతీకారం చేయగలిగినా, ఆ గొప్ప అసురుడు—
తపః కర్తుం పునర్దైత్యో వ్యవస్వేత మహాబలః జ్ఞాత్వా తు తస్య సంకల్పం బ్రహ్మా క్రూరతరం పునః
—మళ్లీ తపస్సు చేయాలని నిర్ణయించాడు. అతడు ఎంత బలవంతుడైనా, అతని ఉద్దేశ్యం ఎంత క్రూరమో తెలుసుకున్న బ్రహ్మ మళ్లీ—
ఆజగామ తదా తత్ర యత్రాసౌ దితినన్దనః ఉవాచ తస్మై భగవాన్ ప్రభుర్మధురయా గిరా
—అప్పుడు అక్కడికి వచ్చాడు, ఆ దితి కుమారుడు ఉన్న చోట. భగవంతుడు మధురమైన మాటలతో అతనితో మాట్లాడాడు.
కిమర్థం పుత్రం భూయస్త్వం నియమం క్రూరమిచ్ఛసి ఆహారాభిముఖో దైత్య తన్నో బ్రూహి మహావ్రత
ఎందుకు మళ్లీ ఇంత కఠినమైన నియమాన్ని పాటించాలనుకుంటున్నావు, నా కుమారా? ఆహారం కోసం ఉన్న దైత్యా, గొప్ప వ్రతధారా, మాకు చెప్పు.
యావదబ్దసహస్రేణ నిరాహారస్య యత్ఫలమ్ క్షణేనైకేన తల్లభ్యం త్యక్త్వాహారముపస్థితమ్
వెయ్యేళ్లు ఉపవాసం చేసిన ఫలితం, సరైన సమయంలో ఆహారం వదిలిపెట్టిన ఒక్క క్షణంలోనే లభిస్తుంది.
త్యాగో హ్యప్రాప్తకామానాం కామేభ్యో న తథా గురుః యథా ప్రాప్తం పరిత్యజ్య కామం కమలలోచన
ఇంకా లభించని కోరికలను వదిలిపెట్టడం అంత గొప్పది కాదు, కమలనయనా. లభించిన కోరికను వదిలిపెట్టడమే నిజమైన త్యాగం.
శ్రుత్వైతద్బ్రహ్మణో వాక్యం దైత్యః ప్రాఞ్జలిరబ్రవీత్ చిన్తయంస్తపసా యుక్తో హృది బ్రహ్మముఖేరితమ్
బ్రహ్మ చెప్పిన మాటలు విని, ఆ దైత్యుడు చేతులు జోడించి మాట్లాడాడు. బ్రహ్మ వాక్యాన్ని హృదయంలో ఆలోచిస్తూ, తపస్సులో లీనమయ్యాడు.
ఉత్థితేన మయా దృష్టా సమాధానాత్త్వదాజ్ఞయా మహిషీ భీషితా దీనా రుదతీ శాఖినస్తలే
నీ ఆజ్ఞతో ధ్యానం నుంచి లేచినప్పుడు, నేను నా రాణిని చూసాను. ఆమె భయంతో, దుఃఖంతో, ఏడుస్తూ, చెట్టు కింద కూర్చుని ఉంది.
సా మయోక్తా తు తన్వఙ్గీ దూయమానేన చేతసా కిమేవం వర్తసే భీరు వద త్వం కిం చికీర్షసి
నాకు మనసు కలవరంగా ఉండగా, సన్నని దేహం గల ఆమెతో ఇలా అన్నాను: 'నీవు ఎందుకు ఇలా ఉన్నావు, భయపడే వాడివి కదా? నీవు ఏం చేయాలనుకుంటున్నావో చెప్పు.'
ఇత్యుక్తా సా మయా దేవ ప్రోవాచ స్ఖలితాక్షరమ్ వాక్యం చోవాచ తన్వఙ్గీ భీతా సా హేతుసంహితమ్
దేవా, నేను అడిగినప్పుడు, ఆమె తడబడే మాటలతో సమాధానం చెప్పింది. ఆ సన్నని దేహం గల, భయంతో ఉన్న ఆమె, కారణంతో కూడిన మాటలు చెప్పింది.
త్రాసితాస్మ్యపవిద్ధాస్మి కర్షితా పీడితాస్మి చ రౌద్రేణ దేవరాజేన నష్టనాథేవ భూరిశః
నేను భయపడి, తిప్పిపారేసి, వేధింపులకు గురై, బాధపడుతున్నాను. ఆ క్రూరమైన దేవేంద్రుని చేతిలో, రక్షకుడు లేని వాడిలా, మళ్లీ మళ్లీ ఇబ్బంది పడ్డాను.
దుఃఖస్యాన్తమపశ్యన్తీ ప్రాణాంస్త్యక్తుం వ్యవస్థితా పుత్రం మే తారకం దేహి హ్య్ అస్మాద్దుఃఖమహార్ణవాత్
నా బాధలకు అంతం కనిపించక, నేను ప్రాణాలు విడిచిపెట్టాలని నిర్ణయించుకున్నాను. నన్ను ఈ గొప్ప దుఃఖ సముద్రం నుంచి రక్షించేందుకు తారక అనే కుమారుడిని నాకు దయచేయండి.
ఏవముక్తస్తు సంక్షుబ్ధస్ తస్యాః పుత్రార్థముద్యతః తపో ఘోరం కరిష్యామి జయాయ త్రిదివౌకసామ్
అలా ఆమె చెప్పగానే, అతడు కలవరపడి, తన కుమారుని కోసం గట్టి తపస్సు చేయాలని నిర్ణయించుకున్నాడు — దేవతలను జయించేందుకు భయంకరమైన తపస్సు చేస్తానని సంకల్పించాడు.