బ్రహ్మణో మానసా హ్యేతే ఉత్పన్నాః స్వయమీశ్వరాః పరత్వేనర్షయో యస్మాన్ మతాస్తస్మాన్మహర్షయః
ఈ పదిమంది బ్రహ్మ నుండి మానసపుత్రులుగా తాము తామే పుట్టిన ఈశ్వరులు. వీరు పరమ ఋషులు కావడం వల్ల మహర్షులు అని పిలవబడతారు.
ఈశ్వరాణాం సుతాస్త్వేషామ్ ఋషయస్తాన్నిబోధత కావ్యో బృహస్పతిశ్చైవ కశ్యపశ్చ్యవనస్తథా
ఈ ఈశ్వరుల కుమారులు ఋషులు. వారిని వినండి: కావ్యుడు, బృహస్పతి, కశ్యపుడు, చ్యవనుడు.
ఉతథ్యో వామదేవశ్చ అగస్త్యః కౌశికస్తథా కర్దమో వాలఖిల్యాశ్చ విశ్రవాః శక్తివర్ధనః
ఉతథ్యుడు, వామదేవుడు, అగస్త్యుడు, కౌశికుడు, కర్దముడు, వాలఖిల్యులు, విశ్రవుడు, శక్తివర్ధనుడు.
ఇత్యేతే ఋషయః ప్రోక్తాస్ తపసా ఋషితాం గతాః తేషాం పుత్రానృషీకాంస్తు గర్భోత్పన్నాన్నిబోధత
ఇలా తపస్సుతో ఋషిత్వాన్ని పొందిన ఋషులు వీరే. ఇప్పుడు వారికీ గర్భంలో పుట్టిన ఋషికులను వినండి.
వత్సరో నగ్నహూశ్ చైవ భరద్వాజశ్చ వీర్యవాన్ ఋషిర్దీర్ఘతమాశ్చైవ బృహద్వక్షాః శరద్వతః
వత్సరుడు, నాగ్నహూషుడు, పరాక్రమశాలి భరద్వాజుడు, దీర్ఘతమాసు, బృహద్వక్షుడు, శరద్వతుడు.
వాజిశ్రవాః సుచిన్తశ్చ శావశ్చ సపరాశరః శృఙ్గీ చ శఙ్ఖపాచ్ చైవ రాజా వైశ్రవణస్తథా
వాజిశ్రవుడు, సుచింతుడు, శావుడు, పరాశరుడు, శృంగీ, శంఖపా, రాజు వైశ్రవణుడు.
ఇత్యేతే ఋషికాః సర్వే సత్యేన ఋషితాం గతాః ఈశ్వరా ఋషయశ్చైవ ఋషీకా యే చ విశ్రుతాః
ఈ ఋషికులు అందరూ సత్యంతో ఋషిత్వాన్ని పొందారు. ఈశ్వరులు, ఋషులు, ప్రసిద్ధి చెందిన ఋషికులు.
ఏవం మన్త్రకృతః సర్వే కృత్స్నశశ్చ నిబోధత భృగుః కాశ్యపః ప్రచేతా దధీచో హ్యాత్మవానపి
ఇలా మంత్రాలను సృష్టించినవారిని పూర్తిగా వినండి: భృగు, కశ్యపుడు, ప్రచేత, ఆత్మవంతుడైన దధీచుడు.
ఊర్షో ఽథ జమదగ్నిశ్చ వేదః సారస్వతస్తథా ఆర్ష్టిషేణశ్చ్యవనశ్చ వీతహవ్యః సవేధసః
ఊర్షుడు, జమదగ్ని, వేదుడు, సారస్వతుడు, ఆర్ష్టిషేణుడు, చ్యవనుడు, వీతహవ్యుడు, సవేధసుడు.
వైన్యః పృథుర్దివోదాసో బ్రహ్మవాన్గృత్సశౌనకౌ ఏకోనవింశతిర్హ్యేతే భృగవో మన్త్రకృత్తమాః
వైన్యుడు, పృథువు, దివోదాసుడు, బ్రహ్మవంతుడు, గృత్సుడు, Shaunకుడు — వీరు పంతొమ్మిది మంది భృగువంశీయులు, మంత్రకర్తలలో శ్రేష్ఠులు.
అఙ్గిరాశ్చైవ త్రితశ్చ భరద్వాజో ఽథ లక్ష్మణః కృతవాచస్తథా గర్గః స్మృతిసంకృతిరేవ చ
అంగిరసు, త్రిత, భరద్వాజుడు, లక్ష్మణుడు, కృతవాచుడు, గర్గుడు, స్మృతి-సంకృతి అనే మహర్షులు ఉన్నారు.
గురువీతశ్చ మాన్ధాతా అమ్బరీషస్తథైవ చ యువనాశ్వః పురుకుత్సః స్వశ్రవస్తు సదస్యవాన్
గురువీతుడు, మాంధాత, అంబరీషుడు, యువనాశ్వుడు, పురుకుత్సుడు, స్వశ్రవసు, సదస్యవాన్ అనే వారు కూడా ఉన్నారు.
అజమీఢో ఽస్వహార్యశ్చ హ్య్ ఉత్కలః కవిరేవ చ పృషదశ్వో విరూపశ్చ కావ్యశ్చైవాథ ముద్గలః
అజమీఢుడు, అశ్వాహార్యుడు, ఉత్తకలుడు, కవి, పృషదశ్వుడు, విరూపుడు, కావ్యుడు, ముద్గలుడు అనే మహర్షులు ఉన్నారు.
ఉతథ్యశ్చ శరద్వాంశ్చ తథా వాజిశ్రవా అపి అపస్యౌషః సుచిత్తిశ్చ వామదేవస్తథైవ చ
ఉతథ్యుడు, శరద్వాన్, వాజిశ్రవ, అపస్యౌషుడు, సుచిత్తి, వామదేవుడు కూడా ఉన్నారు.
ఋషిజో బృహచ్ఛుక్లశ్చ ఋషిర్దీర్ఘతమా అపి కక్షీవాంశ్చ త్రయస్త్రింశత్ స్మృతా హ్యఙ్గిరసాం వరాః
ఋషిజుడు, బృహచ్చుక్లుడు, దీర్ఘతమా మహర్షి, కక్షీవాన్—మొత్తం ముప్పైమూడు మంది అంగిరస మహర్షులుగా ప్రసిద్ధి చెందారు.
ఏతే మన్త్రకృతః సర్వే కాశ్యపాంస్తు నిబోధత కాశ్యపః సహవత్సారో నైధ్రువో నిత్య ఏవ చ
ఈ మహర్షులు అందరూ మంత్రకర్తలు. ఇప్పుడు కాశ్యపుల గురించి వినండి: కాశ్యపుడు, సహవత్సరుడు, నైధ్రువుడు, నిత్యుడు.
అసితో దేవలశ్చైవ షడేతే బ్రహ్మవాదినః అత్రిర్ అర్ధస్వనశ్చైవ శావాస్యో ఽథ గవిష్ఠిరః
అసితుడు, దేవళుడు—ఈ ఆరుగురు బ్రహ్మవాదులు. అత్రి, అర్ధస్వనుడు, శావాస్యుడు, గవిష్ఠిరుడు కూడా ఉన్నారు.
కర్ణకశ్చ ఋషిః సిద్ధస్ తథా పూర్వాతిథిశ్చ యః
కర్ణక మహర్షి, సిద్ధుడు, పూర్వాతిథి అనే ఋషులు కూడా ఉన్నారు.
ఇత్యేతే త్వత్రయః ప్రోక్తా మన్త్రకృత్షణ్మహర్షయః వసిష్ఠశ్చైవ శక్తిశ్చ తృతీయశ్చ పరాశరః
ఇలా ఈ ఆరు మంది మంత్రకర్త మహర్షులు చెప్పబడ్డారు. వసిష్ఠుడు, శక్తి, మూడవవాడు పరాశరుడు.
తతస్తు ఇన్ద్రప్రతిమః పఞ్చమస్తు భరద్వసుః షష్ఠస్తు మిత్రావరుణః సత్తమః కుణ్డినస్తథా
అంతట తరువాత ఇంద్రుని సమానంగా ఉన్న ఐదవవాడు భరద్వసు; ఆరవవాడు మిత్రావరుణుడు, ఏడవవాడు కుండినుడు.
ఇత్యేతే సప్త విజ్ఞేయా వాసిష్ఠా బ్రహ్మవాదినః విశ్వామిత్రశ్చ గాధేయో దేవరాతస్తథా బలః
ఈ ఏడుగురు వసిష్ఠ బ్రహ్మవాదులు అని తెలుసుకోవాలి. విశ్వామిత్రుడు, గాధిపుత్రుడు, దేవరాతుడు, బలుడు కూడా ఉన్నారు.
తథా విద్వాన్మధుచ్ఛన్దా ఋషిశ్చాన్యో ఽఘమర్షణః అష్టకో లోహితశ్చైవ భృతకీలశ్చ మామ్బుధిః
అలాగే పండితుడు మధుచ్ఛందుడు, మరొక ఋషి అఘమర్షణుడు, అష్టకుడు, లోహితుడు, భృతకీలుడు, మాంబుధి కూడా ఉన్నారు.
దేవశ్రవా దేవరాతః పురాణశ్చ ధనంజయః శిశిరశ్చ మహాతేజాః శాలఙ్కాయన ఏవ చ
దేవశ్రవ, దేవరాతుడు, పురాణుడు, ధనంజయుడు, మహాతేజస్సుతో ఉన్న శిశిరుడు, శాలంకాయనుడు కూడా ఉన్నారు.
త్రయోదశైతే విజ్ఞేయా బ్రహ్మిష్ఠాః కౌశికా వరాః అగస్త్యో ఽథ దృఢద్యుమ్న ఇన్ద్రబాహుస్తథైవ చ
ఈ పదమూడు మంది కౌశికులలో శ్రేష్ఠమైన బ్రహ్మిష్ఠులు. అగస్త్యుడు, దృఢద్యుమ్నుడు, ఇంద్రబాహుడు కూడా ఉన్నారు.
బ్రహ్మిష్ఠాగస్తయో హ్యేతే త్రయః పరమకీర్తయః మనుర్వైవస్వతశ్చైవ ఐలో రాజా పురూరవాః
ఈ ముగ్గురు అగస్త్యులు ప్రసిద్ధ బ్రహ్మిష్ఠులు. మనువు వైవస్వతుడు, ఐలుడు, రాజు పురూరవుడు కూడా ఉన్నారు.
క్షత్రియాణాం వరా హ్యేతే విజ్ఞేయా మన్త్రవాదినః భలన్దకశ్చ వాసాశ్వః సంకీలశ్చైవ తే త్రయః
క్షత్రియులలో మంత్రవేత్తలుగా పేరుగాంచిన వారు వీరు: భలందకుడు, వాసాశ్వుడు, సంకీలుడు—ఈ ముగ్గురు.
ఏతే మన్త్రకృతో జ్ఞేయా వైశ్యానాం ప్రవరాః సదా ఇతి ద్వినవతిః ప్రోక్తా మన్త్రాయైశ్చ బహిష్కృతాః
వైశ్యులలో మంత్రకర్తలుగా ప్రసిద్ధి చెందిన వారు వీరే. ఇలా తొంభై రెండు మంది మంత్రాలకు బహిష్కృతులుగా చెప్పబడ్డారు.
బ్రాహ్మణాః క్షత్రియా వైశ్యా ఋషిపుత్రాన్నిబోధత ఋషీకాణాం సుతా హ్యేతే ఋషిపుత్రాః శ్రుతర్షయః
బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు—ఇప్పుడు ఋషిపుత్రుల గురించి వినండి. వీరు ఋషికుల సంతానము, శ్రుతార్షయులుగా ప్రసిద్ధి చెందిన ఋషిపుత్రులు.
కథం మత్స్యేన కథితస్ తారకస్య వధో మహాన్ కస్మిన్కాలే వినిర్వృత్తా కథేయం సూతనన్దన
సూతునందన, తారకుడి వధను మత్స్యుడు ఎలా వివరించాడో చెప్పు. ఆ గొప్ప కథ ఏ సమయంలో జరిగింది?
త్వన్ముఖక్షీరసిన్ధూత్థా కథేయమమృతాత్మికా కర్ణాభ్యాం పిబతాం తృప్తిర్ అస్మాకం న ప్రజాయతే ఇదం మునే సమాఖ్యాహి మహాబుద్ధే మనోగతమ్
మహర్షీ, నీ నోటి నుండి ఉద్భవించిన అమృతసమానమైన ఈ కథను మన చెవులు ఎంత వినినా తృప్తి కలగడం లేదు. మహాబుద్ధిశాలి, నీ మనసులో ఉన్నదాన్ని మాకు వివరంగా చెప్పు.