ఇత్యేష సోమసూర్యాభ్యామ్ ఐలస్య చ సమాగమః అవాప్తిం శ్రద్ధయా చైవ పితౄణాం చైవ తర్పణమ్
ఇలా సోముడు, సూర్యుడు, ఐలుడు కలిసినట్టు; భక్తితో చేసిన తర్పణం ద్వారా పితృదేవతలకు తృప్తి కలుగుతుంది.
పర్వణాం చైవ యః కాలో యాతనాస్థానమేవ చ సమాసాత్కీర్తితస్తుభ్యం సర్గ ఏష సనాతనః
పర్వదినాల సమయం, నరకస్థలాలు — ఇవన్నీ సంక్షిప్తంగా నీకు వివరించాను. ఇదే శాశ్వత సృష్టి.
వైరూప్యం యేన తత్సర్వం కథితం త్వేకదేశికమ్ అశక్యం పరిసంఖ్యాతుం శ్రద్ధేయం భూతిమిచ్ఛతా
వివిధ వైకల్యాలు కొంతవరకు వివరించబడ్డాయి. అన్నీ పూర్తిగా చెప్పడం సాధ్యం కాదు. ఐనా, శ్రద్ధతో ఉన్నవారు నమ్మితే వారికి మేలు కలుగుతుంది.
స్వాయమ్భువస్య దేవస్య ఏష సర్గో మయేరితః విస్తరేణానుపూర్వ్యాచ్చ భూయః కిం కథయామి వః
స్వాయంభువుడైన దేవుని ఈ సృష్టిని నేను పూర్తిగా, క్రమంగా వివరించాను. ఇంకా నీకు ఏమి చెప్పాలి?
చతుర్యుగాణి యాని స్యుః పూర్వే స్వాయమ్భువే ఽన్తరే ఏషాం నిసర్గసంఖ్యాం చ శ్రోతుమిచ్ఛామ విస్తరాత్
పూర్వం స్వాయంభువ మాన్వంతరంలో జరిగిన నాలుగు యుగాల గురించి, వాటి సహజ సంఖ్యను పూర్తిగా వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది.
పృథివీద్యుప్రసఙ్గేన మయా తు ప్రాగుదాహృతమ్ ఏతచ్చతుర్యుగం త్వేవం తద్వక్ష్యామి నిబోధత తత్ప్రమాణం ప్రసంఖ్యాయ విస్తరాచ్చైవ కృత్స్నశః
భూమి, ఆకాశం గురించి నేను ఇప్పటికే వివరించాను. ఇప్పుడు ఈ నాలుగు యుగాల గురించి, వాటి పరిమాణం, సంఖ్య, పూర్తి వివరాలు చెబుతాను. విను.
లౌకికేన ప్రమాణేన నిష్పాద్యాబ్దం తు మానుషమ్ తేనాపీహ ప్రసంఖ్యాయ వక్ష్యామి తు చతుర్యుగమ్ నిమేషతుల్యకాలాని మాత్రాలబ్ధేక్షరాణి చ
ప్రపంచంలో మనుషుల కాలాన్ని కొలిచే పద్ధతిని ఉపయోగించి, మనుష్య సంవత్సరాన్ని నిర్ణయిస్తారు. అదే లెక్కన, నాలుగు యుగాల కాలాన్ని, ఒక కళ్లపొడుపుతో సమానంగా ఉండే భాగాలను, కొలిచిన ప్రమాణాలతో నేను వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.
కాష్ఠా నిమేషా దశ పఞ్చ చైవ త్రింశచ్చ కాష్ఠాం గణయేత్కలాం తు త్రింశత్కలాశ్చైవ భవేన్ముహూర్తస్ తైస్త్రింశతా రాత్ర్యహనీ సమేతే
పదిహేను నిమిషాలు కలిస్తే ఒక కాష్ఠం అవుతుంది. ముప్పై కాష్ఠాలు కలిస్తే ఒక కలా అవుతుంది. ముప్పై కలాలు కలిస్తే ఒక ముహూర్తం అవుతుంది. అలాంటి ముప్పై ముహూర్తాలు కలిస్తే ఒక రాత్రి, ఒక పగలు కలిపిన సమయం అవుతుంది.
అహోరాత్రే విభజతే సూర్యో మానుషలౌకికే రాత్రిః స్వప్నాయ భూతానాం చేష్టాయై కర్మణామహః
సూర్యుడు ప్రపంచంలోని మనుషులకు పగలు, రాత్రిని విడగొడతాడు. రాత్రి ప్రాణులకి నిద్ర కోసం, పగలు వారి పనులు, కార్యాలు చేయడానికి ఉపయోగపడుతుంది.
పిత్ర్యే రాత్ర్యహనీ మాసః ప్రవిభాగస్ తయోః పునః కృష్ణపక్షస్ త్వహస్తేషాం శుక్లః స్వప్నాయ శర్వరీ
పితృదేవతలకు ఒక రాత్రి, ఒక పగలు కలిస్తే ఒక మాసం అవుతుంది. ఇందులో, కృష్ణపక్షం వారికి పగలు, శుక్లపక్షం వారికి విశ్రాంతి కోసం రాత్రిగా ఉంటుంది.
త్రింశద్యే మానుషా మాసాః పిత్ర్యో మాసః స ఉచ్యతే శతాని త్రీణి మాసానాం షష్ట్యా చాభ్యధికాని తు పిత్ర్యః సంవత్సరో హ్యేష మానుషేణ విభావ్యతే
ముప్పై మానవ మాసాలు కలిస్తే ఒక పితృ మాసంగా చెప్పబడుతుంది. మూడు వందల అరవై మాసాలు కలిస్తే పితృదేవతలకు ఒక సంవత్సరం అవుతుంది. ఇది మనుషుల లెక్కన అర్థం చేసుకోవచ్చు.
మానుషేణైవ మానేన వర్షాణాం యచ్ఛతం భవేత్ పితౄణాం తాని వర్షాణి సంఖ్యాతాని తు త్రీణి వై దశ చ ద్వ్యధికా మాసాః పితృసంఖ్యేహ కీర్తితా
మనుషుల లెక్కన వంద సంవత్సరాలు లెక్కిస్తారు. ఆ వంద సంవత్సరాలు పితృదేవతల లెక్కన మూడు సంవత్సరాలు, పన్నెండు నెలలు అవుతాయని ఇక్కడ చెప్పబడింది.
లౌకికేన ప్రమాణేన అబ్దో యో మానుషః స్మృతః ఏతద్దివ్యమహోరాత్రమ్ ఇత్యేషా వైదికీ శ్రుతిః
ప్రపంచంలో మనుషుల సంవత్సరాన్ని ఇలా కొలుస్తారు. ఇదే దివ్యమైన పగలు-రాత్రి అని వేదంలో చెప్పబడింది.
దివ్యే రాత్ర్యహనీ వర్షం ప్రవిభాగస్తయోః పునః అహస్తు యదుదక్చైవ రాత్రిర్యా దక్షిణాయనమ్ ఏతే రాత్ర్యహనీ దివ్యే ప్రసంఖ్యాతే తయోః పునః
దేవతలకు ఒక పగలు, ఒక రాత్రి కలిస్తే ఒక సంవత్సరం అవుతుంది. ఇందులో, సూర్యుడు ఉత్తర దిశగా ప్రయాణించే సమయం పగలు, దక్షిణ దిశగా ప్రయాణించే సమయం రాత్రి. ఇలా దేవతల దినరాత్రులు లెక్కించబడతాయి.
త్రింశద్యాని తు వర్షాణి దివ్యో మాసస్తు స స్మృతః మానుషాణాం శతం యచ్చ దివ్యా మాసాస్త్రయస్తు వై తథైవ సహ సంఖ్యాతో దివ్య ఏష విధిః స్మృతః
అలాంటి ముప్పై సంవత్సరాలు కలిస్తే ఒక దివ్య మాసం అవుతుంది. మనుషులకు వంద సంవత్సరాలు మూడు దివ్య మాసాలు అవుతాయి. ఇదే దివ్యమైన లెక్క, ఇదే నియమంగా చెప్పబడింది.
త్రీణి వర్షశతాన్యేవం షష్టిర్వర్షాస్తథైవ చ దివ్యః సంవత్సరో హ్యేష మానుషేణ ప్రకీర్తితః
ఇలా మూడు వందల అరవై సంవత్సరాలు, మరో అరవై సంవత్సరాలు కలిపితే ఒక దివ్య సంవత్సరం అవుతుందని మనుషుల లెక్కన చెప్పబడింది.
త్రీణి వర్షసహస్రాణి మానుషేణ ప్రమాణతః త్రింశదన్యాని వర్షాణి స్మృతః సప్తర్షివత్సరః
మూడు వేల మానవ సంవత్సరాలు, మరో ముప్పై సంవత్సరాలు కలిపితే, అది సప్తర్షుల సంవత్సరంగా చెప్పబడింది.
నవ యాని సహస్రాణి వర్షాణాం మానుషాణి చ వర్షాణి నవతిశ్చైవ ధ్రువసంవత్సరః స్మృతః
తొమ్మిదువేల మానవ సంవత్సరాలు, తొంభై సంవత్సరాలు కలిపితే, అది ధ్రువునకు ఒక సంవత్సరం అవుతుందని చెప్పబడింది.
షట్త్రింశత్తు సహస్రాణి వర్షాణాం మానుషాణి చ షష్టిశ్చైవ సహస్రాణి సంఖ్యాతాని తు సంఖ్యయా దివ్యం వర్షసహస్రం తు ప్రాహుః సంఖ్యావిదో జనాః
ముప్పై ఆరు వేల మానవ సంవత్సరాలు, అరవై వేల సంవత్సరాలు కలిపితే, మొత్తం లెక్కన అది వెయ్యి దివ్య సంవత్సరాలు అవుతాయని గణన తెలిసినవారు చెబుతారు.
ఇత్యేతదృషిభిర్గీతం దివ్యయా సంఖ్యయా ద్విజాః దివ్యేనైవ ప్రమాణేన యుగసంఖ్యా ప్రకల్పితా
ఇలా ఋషులు దివ్యమైన లెక్కతో పాటించారు. దివ్య ప్రమాణంతోనే యుగాల సంఖ్యను నిర్ణయించారు.
చత్వారి భారతే వర్షే యుగాని ఋషయో ఽబ్రువన్ కృతం త్రేతా ద్వాపరం చ కలిశ్చైవం చతుర్యుగమ్
భారతదేశంలో నాలుగు యుగాలు ఉన్నాయని ఋషులు చెప్పారు. అవి కృతయుగం, త్రేతాయుగం, ద్వాపరయుగం, కలియుగం. ఇవే నాలుగు యుగాలు.
పూర్వం కృతయుగం నామ తతస్త్రేతాభిధీయతే ద్వాపరం చ కలిశ్చైవ యుగాని పరికల్పయేత్
ముందుగా కృతయుగం, తరువాత త్రేతాయుగం, తర్వాత ద్వాపరయుగం, చివరగా కలియుగం. ఇలా యుగాలను లెక్కించాలి.
చత్వార్యాహుః సహస్రాణి వర్షాణాం తత్కృతం యుగమ్ తస్య తావ్ అచ్ఛతీ సంధ్యా సంధ్యాంశశ్చ తథావిధః
నాలుగు వేల సంవత్సరాలు కలిస్తే కృతయుగం అవుతుంది. దానికి ఉదయం, సాయంత్రం సమానంగా ఉంటాయి.
ఇతరేషు ససంధ్యేషు ససంధ్యాంశేషు చ త్రిషు ఏకపాదే నివర్తన్తే సహస్రాణి శతాని చ
ఇతర మూడు యుగాలలో, వాటి ఉదయాలు, సాయంత్రాలు కలిపి, మొత్తం సంవత్సరాలు, వందలు ఒక్క పాదం తక్కువగా ఉంటాయి.
త్రేతా త్రీణి సహస్రాణి యుగసంఖ్యావిదో విదుః తస్యాపి త్రిశతీ సంధ్యా సంధ్యాంశః సంధ్యయా సమః
యుగాల లెక్కను తెలిసినవారు త్రేతాయుగం మూడు వేల సంవత్సరాలు అని చెబుతారు. అందులో మూడు వందలు సంధ్యాకాలంగా ఉంటాయి. ఆ సంధ్యాకాల భాగం కూడా సంధ్యాకాలం సమానమే.
ద్వే సహస్రే ద్వాపరం తు సంధ్యాంశౌ తు చతుఃశతమ్ సహస్రమేకం వర్షాణాం కలిరేవ ప్రకీర్తితః ద్వే శతే చ తథాన్యే చ సంధ్యాసంధ్యాంశయోః స్మృతే
ద్వాపరయుగం రెండు వేల సంవత్సరాలు, అందులో నాలుగు వందలు సంధ్యాకాల భాగాలు. కలియుగం వెయ్యి సంవత్సరాలు, అందులో రెండు వందలు సంధ్యా మరియు సంధ్యా భాగాలు అని చెప్పబడింది.
ఏషా ద్వాదశసాహస్రీ యుగసంఖ్యా తు సంజ్ఞితా కృతం త్రేతా ద్వాపరం చ కలిశ్చేతి చతుష్టయమ్
ఇవి కలిపి పన్నెండు వేల సంవత్సరాలుగా యుగాల లెక్కను అంటారు. కృతయుగం, త్రేతాయుగం, ద్వాపరయుగం, కలియుగం—ఈ నాలుగు కలిపి యుగచక్రం.
తత్ర సంవత్సరాః సృష్టా మానుషాస్తాన్నిబోధత నియుతాని దశ ద్వే చ పఞ్చ చైవాత్ర సంఖ్యయా అష్టావింశత్సహస్రాణి కృతం యుగమథోచ్యతే
ఇప్పుడు వీటికి మానవ సంవత్సరాల లెక్కను విను. పది నియుతాలు, రెండు మరికొన్ని, ఐదు కూడా కలిపి, మొత్తం ఇరవై ఎనిమిది వేల సంవత్సరాలు కృతయుగంగా చెప్పబడింది.
ప్రయుతం తు తథా పూర్ణం ద్వే చాన్యే నియుతే పునః షణ్ణవతిసహస్రాణి సంఖ్యాతాని చ సంఖ్యయా త్రేతాయుగస్య సంఖ్యైషా మానుషేణ తు సంజ్ఞితా
అలాగే, ఒక సంపూర్ణ ప్రయుతం, మరో రెండు నియుతాలు కలిపి, తొంభై ఆరు వేల సంవత్సరాలు త్రేతాయుగానికి మానవుల లెక్కలో చెప్పబడింది.
అష్టౌ శతసహస్రాణి వర్షాణాం మానుషాణి తు చతుఃషష్టిసహస్రాణి వర్షాణాం ద్వాపరం యుగమ్
ఎనిమిది లక్షల మానవ సంవత్సరాలు ద్వాపరయుగానికి, అరవై నాలుగు వేల సంవత్సరాలు ద్వాపరయుగానికి లెక్కగా చెప్పబడింది.