బ్రహ్మచర్యేణ తపసా యజ్ఞేన ప్రజయా భువి శ్రాద్ధేన విద్యయా చైవ చాన్నదానేన సప్తధా
బ్రహ్మచర్యం, తపస్సు, యజ్ఞం, భూమిపై సంతానం, శ్రాద్ధం, విద్య, అన్నదానం—ఈ ఏడు మార్గాల ద్వారా.
కర్మస్వేతేషు యే సక్తా వర్తన్త్య్ ఆ దేహపాతనాత్ దేవైస్తే పితృభిః సార్ధమ్ ఊష్మపైః సోమపైస్తథా స్వర్గతా దివి మోదన్తే పితృమన్త ఉపాసతే
ఈ కర్మలలో ఆసక్తితో ఉండేవారు శరీరం విడిచే వరకు కొనసాగుతారు. దేవతలు, ఉష్మపులు, సోమపులు అనే పితృదేవతలతో కలిసి స్వర్గంలో ఆనందంగా ఉంటారు, పితృదేవతలను ఆరాధిస్తారు.
ప్రజావతాం ప్రసిద్ధైషా ఉక్తా శ్రాద్ధకృతాం చ వై తేషాం నివాపే దత్తం హి తత్కులీనైస్తు బాన్ధవైః
సంతానం కలవారికి, శ్రాద్ధం చేసే వారికి ఇదే ప్రసిద్ధమైన మార్గంగా చెప్పబడింది. వారి బంధువులు, కుటుంబ సభ్యులు చేసిన నివాపే వారికి అందుతుంది.
మాసశ్రాద్ధం హి భుఞ్జానాస్ తేఽత్యేతే సోమలౌకికాః ఏతే మనుష్యాః పితరో మాసశ్రాద్ధభుజస్తు వై
మాస శ్రాద్ధాన్ని భుజించే వారు సోమలోక పితృదేవతలను మించి ఉంటారు. ఈ మానవ పితృదేవతలే మాస శ్రాద్ధ భోజకులు.
తేభ్యో ఽపరే తు యే త్వన్యే సంకీర్ణాః కర్మయోనిషు భ్రష్టాశ్చాశ్రమధర్మేషు స్వధాస్వాహావివర్జితాః
ఇంకా, ఇతరులు ఉన్నారు—వారు కర్మలో, జన్మలో కలిసిపోయి, ఆశ్రమధర్మం నుండి తప్పిపోయి, స్వధా, స్వాహా లాంటి హవన ఫలితాలు లేని వారు.
భిన్నే దేహే దురాపన్నాః ప్రేతభూతా యమక్షయే స్వకర్మాణ్యనుశోచన్తో యాతనాస్థానమాగతాః
వారు శరీరం కోల్పోయి దుర్గమమైన స్థితిలో పడతారు. యమలోకంలో ప్రేతరూపంలో, తమ కర్మాలను పశ్చాత్తాపపడుతూ, బాధాకరమైన స్థలానికి చేరుకుంటారు.
దీర్ఘాశ్చైవాతిశుష్కాశ్చ శ్మశ్రులాశ్చ వివాససః క్షుత్పిపాసాభిభూతాస్తే విద్రవన్తి త్వితస్తతః
వారు పొడవుగా, బాగా క్షీణించి, జుట్టు విరబూసుకొని, నిగ్గు లేకుండా, ఆకలి దప్పులతో బాధపడుతూ, ఇక్కడ అక్కడ తిరుగుతుంటారు.
సరిత్సరస్తడాగాని పుష్కరిణ్యశ్చ సర్వశః పరాన్నాన్యభికాఙ్క్షన్తః కాల్యమానా ఇతస్తతః
అన్ని నదులు, చెరువులు, కుంటలు, పుష్కరిణులు—ఇవి అన్నింటిలోనూ, ఇతరుల ఆహారాన్ని ఆశిస్తూ, దిక్కుతెలియకుండా తిరుగుతుంటారు.
స్థానేషు పాత్యమానా యే యాతనాస్థేషు తేషు వై శాల్మల్యాం వైతరణ్యాం చ కుమ్భీపాకేద్ధవాలుకే
శాల్మలి చెట్టు, వైతరణి నది, కుంభీపాకం అనే పెద్ద మంటల గిన్నె, ఎండిపోయిన ఇసుకలు — ఇలాంటి నరక స్థలాల్లో పడేసినవారు ఎంతటి బాధలు అనుభవిస్తారో తెలుసు.
అసిపత్త్రవనే చైవ పాత్యమానాః స్వకర్మభిః తత్రస్థానాం తు తేషాం వై దుఃఖితానామ్ అశాయినామ్
అలాగే, తాము చేసిన పాపాల వల్ల కత్తిపత్రి అడవిలో పడేసినవారు, అక్కడ ఉన్న బాధతో నిద్ర లేకుండా ఉండే ఆత్మల మధ్య బాధపడుతూ ఉంటారు.
తేషాం లోకాన్తరస్థానాం బాన్ధవైర్నామగోత్రతః భూమావసవ్యం దర్భేషు దత్తాః పిణ్డాస్త్రయస్తు వై ప్రాప్తాంస్తు తర్పయన్త్యేవ ప్రేతస్థానేష్వధిష్ఠితాన్
ఇలా పరలోకాల్లో ఉన్నవారి బంధువులు, వారి పేరు, వంశం చెప్పి భూమిపై దర్భ గడ్డపై మూడు పిండాలు సమర్పిస్తే, అవి అక్కడ ఉన్న ప్రేతలకు చేరి, వారిని తృప్తిపరచుతాయి.
అప్రాప్తా యాతనాస్థానం ప్రభ్రష్టా యే చ పఞ్చధా పశ్చాద్యే స్థావరాన్తే వై భూతానీకే స్వకర్మభిః
అయితే, ఎవరికీ పిండప్రదానం అందని వారు, ఐదు విధాలుగా నరకస్థానాల్లో చిక్కుకున్న వారు, తమ పాపాల వల్ల చివరికి స్థావరజీవులలో జన్మించిన వారు కూడా ఉన్నారు.
నానారూపాసు జాతీనాం తిర్యగ్యోనిషు మూర్తిషు యదాహారా భవన్త్యేతే తాసు తాస్విహ యోనిషు
వివిధ జంతుజాతుల్లో, వేర్వేరు రూపాలతో పుట్టినవారు, ఆ జన్మలో వారికి దొరికే ఆహారం ఏదైతే ఉంటుందో, అదే ఆహారం వారికి ఆ జన్మలో లభిస్తుంది.
తస్మింస్ తస్మింస్ తదాహారే శ్రాద్ధం దత్తం తు ప్రీణయేత్ కాలే న్యాయాగతం పాత్రే విధినా ప్రతిపాదితమ్ ప్రాప్నువన్త్యన్నమాదత్తం యత్ర యత్రావతిష్ఠతే
ఎప్పుడు, ఎక్కడ, యోగ్యుడైనవారికి, నియమానుసారం, సరైన సమయంలో శ్రాద్ధంగా అన్నదానం చేస్తే, వారు ఎక్కడ ఉన్నా ఆ ఆహారం వారికి చేరి తృప్తిని ఇస్తుంది.
యథా గోషు ప్రనష్టాసు వత్సో విన్దతి మాతరమ్ తథా శ్రాద్ధేషు దృష్టాన్తో మన్త్రః ప్రాపయతే తు తమ్
ఎలా అంటే, పోయిన ఆవుల మధ్య దూడ తన తల్లిని కనుగొనినట్లు, శ్రాద్ధంలో ఉచ్చరించే మంత్రం ద్వారా ఆ అన్నదానం కూడా తగినవారికి చేరుతుంది.
ఏవం హ్యవికలం శ్రాద్ధం శ్రద్ధాదత్తం మనుర్బ్రవీత్ సనత్కుమారః ప్రోవాచ పశ్యన్దివ్యేన చక్షుషా
ఇలా, లోపం లేకుండా, భక్తితో చేసిన శ్రాద్ధం ఫలిస్తుంది అని మనువు చెప్పారు. అలాగే, దివ్య దృష్టితో చూసిన సనత్కుమారుడు కూడా ఇదే చెప్పారు.
గతాగతజ్ఞః ప్రేతానాం ప్రాప్తిం శ్రాద్ధస్య చైవ హి కృష్ణపక్షస్త్వహస్తేషాం శుక్లః స్వప్నాయ శర్వరీ
ప్రేతల రాకపోకలు, శ్రాద్ధ ఫలితాన్ని తెలిసినవారు ఇలా చెప్పారు — కృష్ణపక్షం ప్రేతలకు మేలు చేసే కాలం, శుక్లపక్షం కలలు, రాత్రికే సంబంధించినది.
ఇత్యేతే పితరో దేవా దేవాశ్చ పితరశ్చ వై అన్యోన్యపితరో హ్యేతే దేవాశ్చ పితరో దివి
ఇలా, పితృదేవతలు దేవతలు, దేవతలు కూడా పితృదేవతలు. పరస్పరం వారు పితృదేవతలు, దేవతలు, స్వర్గంలో కూడా అలాగే.
ఏతే తు పితరో దేవా మనుష్యాః పితరశ్చ యే పితా పితామహశ్చైవ తథైవ ప్రపితామహః
ఈ పితృదేవతలు దేవతలు, మనుష్యులు కూడా పితృదేవతలే. తండ్రి, తాత, పరతాత కూడా ఇలాగే పితృదేవతలు.
ఇత్యేష విషయః ప్రోక్తః పితౄణాం సోమపాయినామ్ ఏతత్పితృమహత్త్వం హి పురాణే నిశ్చయం గతమ్
ఇలా సోమపానం చేసే పితృదేవతల స్థానం వివరించబడింది. పితృదేవతల గొప్పతనం పురాణంలో స్థిరంగా చెప్పబడింది.
ఇత్యేష సోమసూర్యాభ్యామ్ ఐలస్య చ సమాగమః అవాప్తిం శ్రద్ధయా చైవ పితౄణాం చైవ తర్పణమ్
ఇలా సోముడు, సూర్యుడు, ఐలుడు కలిసినట్టు; భక్తితో చేసిన తర్పణం ద్వారా పితృదేవతలకు తృప్తి కలుగుతుంది.
పర్వణాం చైవ యః కాలో యాతనాస్థానమేవ చ సమాసాత్కీర్తితస్తుభ్యం సర్గ ఏష సనాతనః
పర్వదినాల సమయం, నరకస్థలాలు — ఇవన్నీ సంక్షిప్తంగా నీకు వివరించాను. ఇదే శాశ్వత సృష్టి.
వైరూప్యం యేన తత్సర్వం కథితం త్వేకదేశికమ్ అశక్యం పరిసంఖ్యాతుం శ్రద్ధేయం భూతిమిచ్ఛతా
వివిధ వైకల్యాలు కొంతవరకు వివరించబడ్డాయి. అన్నీ పూర్తిగా చెప్పడం సాధ్యం కాదు. ఐనా, శ్రద్ధతో ఉన్నవారు నమ్మితే వారికి మేలు కలుగుతుంది.
స్వాయమ్భువస్య దేవస్య ఏష సర్గో మయేరితః విస్తరేణానుపూర్వ్యాచ్చ భూయః కిం కథయామి వః
స్వాయంభువుడైన దేవుని ఈ సృష్టిని నేను పూర్తిగా, క్రమంగా వివరించాను. ఇంకా నీకు ఏమి చెప్పాలి?
చతుర్యుగాణి యాని స్యుః పూర్వే స్వాయమ్భువే ఽన్తరే ఏషాం నిసర్గసంఖ్యాం చ శ్రోతుమిచ్ఛామ విస్తరాత్
పూర్వం స్వాయంభువ మాన్వంతరంలో జరిగిన నాలుగు యుగాల గురించి, వాటి సహజ సంఖ్యను పూర్తిగా వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది.
పృథివీద్యుప్రసఙ్గేన మయా తు ప్రాగుదాహృతమ్ ఏతచ్చతుర్యుగం త్వేవం తద్వక్ష్యామి నిబోధత తత్ప్రమాణం ప్రసంఖ్యాయ విస్తరాచ్చైవ కృత్స్నశః
భూమి, ఆకాశం గురించి నేను ఇప్పటికే వివరించాను. ఇప్పుడు ఈ నాలుగు యుగాల గురించి, వాటి పరిమాణం, సంఖ్య, పూర్తి వివరాలు చెబుతాను. విను.
లౌకికేన ప్రమాణేన నిష్పాద్యాబ్దం తు మానుషమ్ తేనాపీహ ప్రసంఖ్యాయ వక్ష్యామి తు చతుర్యుగమ్ నిమేషతుల్యకాలాని మాత్రాలబ్ధేక్షరాణి చ
ప్రపంచంలో మనుషుల కాలాన్ని కొలిచే పద్ధతిని ఉపయోగించి, మనుష్య సంవత్సరాన్ని నిర్ణయిస్తారు. అదే లెక్కన, నాలుగు యుగాల కాలాన్ని, ఒక కళ్లపొడుపుతో సమానంగా ఉండే భాగాలను, కొలిచిన ప్రమాణాలతో నేను వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.
కాష్ఠా నిమేషా దశ పఞ్చ చైవ త్రింశచ్చ కాష్ఠాం గణయేత్కలాం తు త్రింశత్కలాశ్చైవ భవేన్ముహూర్తస్ తైస్త్రింశతా రాత్ర్యహనీ సమేతే
పదిహేను నిమిషాలు కలిస్తే ఒక కాష్ఠం అవుతుంది. ముప్పై కాష్ఠాలు కలిస్తే ఒక కలా అవుతుంది. ముప్పై కలాలు కలిస్తే ఒక ముహూర్తం అవుతుంది. అలాంటి ముప్పై ముహూర్తాలు కలిస్తే ఒక రాత్రి, ఒక పగలు కలిపిన సమయం అవుతుంది.
అహోరాత్రే విభజతే సూర్యో మానుషలౌకికే రాత్రిః స్వప్నాయ భూతానాం చేష్టాయై కర్మణామహః
సూర్యుడు ప్రపంచంలోని మనుషులకు పగలు, రాత్రిని విడగొడతాడు. రాత్రి ప్రాణులకి నిద్ర కోసం, పగలు వారి పనులు, కార్యాలు చేయడానికి ఉపయోగపడుతుంది.
పిత్ర్యే రాత్ర్యహనీ మాసః ప్రవిభాగస్ తయోః పునః కృష్ణపక్షస్ త్వహస్తేషాం శుక్లః స్వప్నాయ శర్వరీ
పితృదేవతలకు ఒక రాత్రి, ఒక పగలు కలిస్తే ఒక మాసం అవుతుంది. ఇందులో, కృష్ణపక్షం వారికి పగలు, శుక్లపక్షం వారికి విశ్రాంతి కోసం రాత్రిగా ఉంటుంది.