తతః శశాఙ్కతిలకః కపర్దీ పరమార్తవత్ ఉవాచ నన్దినం భక్తః స మయో ఽద్య వినఙ్క్ష్యతి
ఆ సమయంలో చంద్రబింబం అలంకరించుకున్న జటాధారి పరమార్థభావంతో నందిని చూచి ఇలా అన్నాడు: "ఆ మాయుడు ఎంత భక్తుడైనా, ఈ రోజు నశించిపోతాడు."
అథ నన్దీశ్వరస్తూర్ణం మనోమారుతవద్బలీ శరే త్రిపురమాయాతి త్రిపురం ప్రవివేశ సః
వెంటనే నందీశ్వరుడు మనస్సు గాలి వలె వేగంగా, బలంగా, త్రిపురానికి వెళ్లి ఆ పట్టణంలో ప్రవేశించాడు.
స మయం ప్రేక్ష్య గణపః ప్రాహ కాఞ్చనసంనిభః వినాశస్త్రిపురస్యాస్య ప్రాప్తో మయ సుదారుణః అనేనైవ గృహేణ త్వమ్ అపక్రామ బ్రవీమ్యహమ్
ఆ మాయుణ్ని చూసి, బంగారు వర్ణంతో ఉన్న గణపతి ఇలా అన్నాడు: "ఓ మాయా! ఈ త్రిపురానికి ఘోరమైన వినాశనం వచ్చేసింది. వెంటనే ఈ ఇంటిని వదిలి వెళ్లిపో, నేను చెప్పుతున్నాను."
శ్రుత్వా తన్నన్దివచనం దృఢభక్తో మహేశ్వరే తేనైవ గృహముఖ్యేణ త్రిపురాద్ అపసర్పితః
నంది మాటలు విని, మహేశ్వరునికి దృఢమైన భక్తుడైన వాడు, ఆ ప్రధాన ద్వారం ద్వారా త్రిపురాన్ని విడిచిపెట్టాడు.
సో ఽపీషుః పత్త్రపుటవద్ దగ్ధ్వా తన్నగరత్రయమ్ త్రిధా ఇవ హుతాశశ్చ సోమో నారాయణస్తథా
ఆ తరువాత, ఆకులో మంట పడినట్టు, అతడు ఆ మూడు నగరాలను కాల్చేశాడు. అప్పుడు అగ్ని, చంద్రుడు, నారాయణుడు కూడా మూడు భాగాలుగా విడిపోయినట్టు కనిపించారు.
శరతేజఃపరీతాని పురాణి ద్విజపుంగవాః దుష్పుత్రదోషాద్దహ్యన్తే కులాన్యూర్ధ్వం యథా తథా
ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా! బాణశక్తి తాకిన ఆ నగరాలు, దుష్టపుత్రుని వల్ల కుటుంబాలు నాశనం అయ్యే విధంగా, పూర్తిగా కాలిపోయాయి.
మేరుకైలాసకల్పాని మన్దరాగ్రనిభాని చ సకపాటగవాక్షాణి బలిభిః శోభితాని చ
ఆ నగరాలు, మెరు, కైలాస పర్వతాల్లా, మందర శిఖరాల్లా, తలుపులు, కిటికీలతో అలంకరించబడి, బలులతో ప్రకాశించేవిగా ఉండేవి.
సప్రాసాదాని రమ్యాణి కూటాగారోత్కటాని చ సజలాని సమాఖ్యాని సావలోకనకాని చ
అందమైన ప్రాసాదాలు, ఎత్తయిన మేడలు, నీటితో నిండిన చెరువులు, అందరూ చూసేందుకు అనువైన ప్రసిద్ధి గల భవనాలతో ఆ నగరాలు మెరిసిపోయేవి.
బద్ధధ్వజపతాకాని స్వర్ణరౌప్యమయాని చ గృహాణి తస్మింస్త్రిపురే దానవానాముపద్రవే దహ్యన్తే దహనాభాని దహనేన సహస్రశః
ఆ త్రిపురంలో దానవుల ఇళ్ళు బంగారు, వెండి ధ్వజాలు, పతాకలతో అలంకరించబడి ఉండేవి. అవన్నీ వేల సంఖ్యలో అగ్నిలో కాలిపోయాయి, అగ్నిలా మండిపోతూ నాశనం అయ్యాయి.
ప్రాసాదాగ్రేషు రమ్యేషు వనేషూపవనేషు చ వాతాయనగతాశ్చాన్యాశ్ చాకాశస్య తలేషు చ
ఆ అందమైన ప్రాసాదాల్లో, అరణ్యాల్లో, ఉద్యానవనాల్లో, పై అంతస్తుల్లో, ఆకాశం తలపించే ప్రదేశాల్లో కూడా మరికొంత మంది ఉండేవారు.
రమణైరుపగూఢాశ్చ రమన్త్యో రమణైః సహ దహ్యన్తే దానవేన్ద్రాణామ్ అగ్నినా హ్యపి తాః స్త్రియః
తమ ప్రియులతో ఆలింగనం చేసుకుని, ఆనందంగా గడుపుతున్న దానవేంద్రుల భార్యలు, అగ్నిలో కూడా తమ ప్రియులను విడిచిపెట్టకుండా కాలిపోయారు.
కాచిత్ప్రియం పరిత్యజ్య అశక్తా గన్తుమన్యతః పురః ప్రియస్య పఞ్చత్వం గతాగ్నివదనే క్షయమ్
ఒకదానైన ఆమె, ఎక్కడికీ వెళ్లలేక, తన ప్రియుడిని వదిలిపెట్టి, అతని ఎదుటే అగ్నిలో పడి ప్రాణాలు కోల్పోయింది.
ఉవాచ శతపత్త్రాక్షీ సాస్రాక్షీవ కృతాఞ్జలిః హవ్యవాహన భార్యాహం పరస్య పరతాపన ధర్మసాక్షీ త్రిలోకస్య న మాం స్ప్రష్టుమిహార్హసి
పద్మాక్షి, కన్నీళ్ళతో, చేతులు జోడించి ఇలా ప్రార్థించింది: "ఓ హవ్యవాహన! నేను మరొకరికి భార్యను, శత్రువులను కాల్చేవాడా! మూడు లోకాల ధర్మానికి సాక్షివైన నీవు, నన్ను ఇక్కడ తాకకూడదు."
శాయితం చ మయా దేవ శివయా చ శివప్రభ పరేణ ప్రైహి ముక్త్వేదం గృహం చ దయితం హి మే
"దేవా! నేను మరొకరితో ఉండిపోయాను, శివప్రభతో కూడాను. ఈ ఇల్లు, నా ప్రియుడిని వదిలి, నీవు వేరే చోటికి వెళ్ళిపో."
ఏకా పుత్రముపాదాయ బాలకం దానవాఙ్గనా హుతాశనసమీపస్థా ఇత్యువాచ హుతాశనమ్
ఒక దానవాంగన, తన చిన్న కుమారుడిని తీసుకుని, అగ్నికి దగ్గరగా నిలబడి ఇలా అంది:
బాలో ఽయం దుఃఖలబ్ధశ్చ మయా పావక పుత్రకః నార్హస్యేనముపాదాతుం దయితం షణ్ముఖప్రియ
"ఈ బిడ్డ నాకు పుట్టిన కుమారుడు, ఓ పవకా! ఈడు బాధతో పుట్టాడు. శణ్ముఖునికి ప్రియమైనవాడా, నా ప్రియమైనవాడిని నీవు తీసుకోకూడదు."
కాశ్చిత్ప్రియాన్పరిత్యజ్య పీడితా దానవాఙ్గనాః నిపతన్త్యర్ణవజలే సిఞ్జమానవిభూషణాః
కొన్ని దానవాంగనలు తమ ప్రియులను వదిలి, బాధతో, అలంకారాలు మోగిస్తూ, సముద్రపు నీటిలో పడిపోయాయి.
తాత పుత్రేతి మాతేతి మాతులేతి చ విహ్వలమ్ చక్రన్దుస్త్రిపురే నార్యః పావకజ్వాలవేపితాః
త్రిపురంలో ఉన్న ఆడవారు, "తండ్రి! కుమారుడు! తల్లి!" అంటూ బాధతో అరుస్తూ, అగ్నిజ్వాలల్లో వణికిపోతూ విలపించారు.
యథా దహతి శైలాగ్నిః సామ్బుజం జలజాకరమ్ తథా స్త్రీవక్త్రపద్మాని చాదహత్త్రిపురే ఽనలః
ఎలాగైతే కొండపై అగ్ని నీటిలో పుట్టే తామరలను, వాటిలో నివసించే జలజులను కాల్చేస్తుందో, అలాగే త్రిపురలో ఆ అగ్ని స్త్రీల తామరపువ్వులాంటి ముఖాలను కాల్చింది.
తుషారరాశిః కమలాకరాణాం యథా దహత్యమ్బుజకాని శీతే తథైవ సో ఽగ్నిస్త్రిపురాఙ్గనానాం దదాహ వక్త్రేక్షణపఙ్కజాని
ఎలాగైతే మంచు గడ్డలు చెరువులోని తామరలను చలితో కాల్చేస్తాయో, అలాగే త్రిపురలో ఆ అగ్ని స్త్రీల ముఖాలూ, కన్నుల తామరలను కాల్చేసింది.
శరాగ్నిపాతాత్ సమభిద్రుతానాం తత్రాఙ్గనానామ్ అతికోమలానామ్ బభూవ కాఞ్చీగుణనూపురాణామ్ ఆక్రన్దితానాం చ రవో ఽతిమిశ్రః
అక్కడ ఆతి సున్నితమైన ఆడవాళ్ల మీద బాణాల అగ్ని వర్షం పడినప్పుడు, వారి నడిబెల్ట్లు, గజ్జెలు ఏడుస్తూ కలిపి చేసే అరుపు శబ్దం భయంకరంగా మారింది.
దగ్ధార్ధచన్ద్రాణి సవేదికాని విశీర్ణహర్మ్యాణి సతోరణాని దగ్ధాని దగ్ధాని గృహాణి తత్ర పతన్తి రక్షార్థమివార్ణవౌఘే
అక్కడ అరగదగిన అర్ధచంద్రాకార గోపురాలు, బద్దలైన ప్రహరీలు, తలుపులు ఉన్న ప్రాసాదాలు, కాలుతున్న ఇళ్ళు—all ఇవన్నీ రక్షణ కోసం సముద్రపు ప్రవాహంలో పడిపోతున్నట్టు కనిపించాయి.
గృహైః పతద్భిర్జ్వలనావలీఢైర్ ఆసీత్సముద్రే సలిలం ప్రతప్తమ్ కుపుత్రదోషైః ప్రహతానువిద్ధం యథా కులం యాతి ధనాన్వితస్య
అలా అగ్నిలో కాలుతున్న ఇళ్ళు పడిపోతూ, మంటల్లో మునిగిపోతుండగా, సముద్రంలోని నీరు వేడెక్కింది. అది ఎలా అంటే, చెడు కుమారుడి వల్ల ధనవంతుడి కుటుంబం నాశనం అవడంలా.
గృహప్రతాపైః క్వథితం సమన్తాత్ తదార్ణవే తోయముదీర్ణవేగమ్ విత్రాసయామాస తిమీన్సనక్రాంస్ తిమిఙ్గిలాంస్తత్క్వథితాంస్తథాన్యాన్
ఆ కాలుతున్న ఇళ్ళ వేడి వల్ల చుట్టూ సముద్రపు నీరు మరిగిపోయి, ఉప్పొంగుతూ, అందులో ఉన్న చేపలు, మొసళ్ళు, పెద్ద సముద్రజంతువులు భయంతో పరుగులు తీశాయి.
సగోపురో మన్దరపాదకల్పః ప్రాకారవర్యస్త్రిపురే చ సో ఽథ తైరేవ సార్ధం భవనైః పపాత శబ్దం మహాన్తం జనయన్సముద్రే
తర్వాత, త్రిపుర నగరం తన గొప్ప గోపురాలతో, కొండలా ఉన్న ప్రహరీలతో, అక్కడి భవనాలతో కలిసి, ఒక పెద్ద శబ్దంతో సముద్రంలో కూలిపోయింది.
సహస్రశృఙ్గైర్ భవనైర్ యదాసీత్ సహస్రశృఙ్గః స ఇవాచలేశః నామావశేషం త్రిపురం ప్రజజ్ఞే హుతాశనాహారబలిప్రయుక్తమ్
ఆ నగరం వెయ్యి శిఖరాల భవనాలతో కొండల రాజులా కనిపించేది. కానీ, అగ్నికి బలి అయి, చివరికి 'త్రిపుర' అనే పేరు మాత్రమే మిగిలింది.
ప్రదహ్యమానేన పురేణ తేన జగత్ సపాతాలదివం ప్రతప్తమ్ దుఃఖం మహత్ప్రాప్య జలావమగ్నం యస్మిన్మహాన్సౌధవరో మయస్య
ఆ నగరం కాలిపోతుండగా, లోకమంతా, పాతాళం, స్వర్గం కూడా వేడెక్కిపోయాయి. అందరూ పెద్ద బాధతో నీటిలో మునిగిపోయారు. అక్కడ మాయాసౌధం నిలిచిఉంది.
తద్దేవేశో వచః శ్రుత్వా ఇన్ద్రో వజ్రధరస్తదా శశాప తద్గృహం చాపి మయస్యాదితినన్దనః
అప్పుడు దేవతాధిపతి మాటలు విని, వజ్రాయుధుడు ఇంద్రుడు, మాయాసౌధాన్ని, దితిపుత్రుడైన మాయుని ఇంటిని శపించాడు.
అసేవ్యమప్రతిష్ఠం చ భయేన చ సమావృతమ్ భవిష్యతి మయగృహం నిత్యమేవ యథానలః
మాయుని ఇల్లు ఎప్పుడూ నివాసానికి అనర్హంగా, స్థిరత లేకుండా, భయంతో చుట్టుముట్టబడి ఉంటుంది. అది అగ్నిలా ఎప్పుడూ అపాయంగా ఉంటుంది.
యస్య యస్య తు దేశస్య భవిష్యతి పరాభవః ద్రక్ష్యన్తి త్రిపురం ఖణ్డం తత్రేదం నాశగా జనాః తదేతదద్యాపి గృహం మయస్యామయవర్జితమ్
ఏ దేశానికైనా ఓడిపోతే, అక్కడ త్రిపుర నగరపు అవశేషాలు కనిపిస్తాయి. ఇప్పటికీ మాయుని ఇల్లు వ్యాధిలేని స్థలంగా మిగిలి ఉంది.