నన్దినా సాదితే దైత్యే విద్యున్మాలౌ హతే మయః దదాహ ప్రమథానీకం వనమగ్నిరివోద్ధతః
నంది చేత దైత్యుడు, విద్యున్మాలి సంహరించబడిన తర్వాత, మయుడు ప్రమథగణాన్ని అగ్నిలా దహించేశాడు.
శూలనిర్దారితోరస్కా గదాచూర్ణితమస్తకాః ఇషుభిర్గాఢవిద్ధాశ్చ పతన్తి ప్రమథార్ణవే
వారిలో కొందరి ఛాతీలు శూలాలతో చీలిపోవడం, తలలు గదలతో నుజ్జునుజ్జు కావడం, బాణాలతో లోతుగా గాయపడటం వల్ల, వారు ప్రమథ సముద్రంలో పడిపోయారు.
నాగం తు నాగాధిపతేః శతాక్షం మయో విదార్యేషువరేణ తూర్ణమ్ యమం చ విత్తాధిపతిం చ విద్ధ్వా రరాస మత్తామ్బుదవత్తదానీమ్
మయుడు నాగాధిపతి శతాక్షుని గొప్ప బాణంతో చీల్చి, యముని, ధనాధిపతిని గాయపరిచి, మత్తులో ఉన్న మేఘంలా గర్జించాడు.
తతః శరైః ప్రమథగణైశ్చ దానవా దృఢాహతాశ్చోత్తమవేగవిక్రమాః భృశానువిద్ధాస్త్రిపురం ప్రవేశితా యథా శివశ్చక్రధరేణ సంయుగే
తర్వాత ప్రమథగణాల బాణాలతో గట్టిగా కొట్టబడిన శక్తివంతమైన దానవులు, తీవ్రంగా గాయపడి, శివుడు చక్రధారితో యుద్ధంలో ప్రవేశించినట్టే, త్రిపురలోకి పరుగెత్తారు.
తతస్తు శఙ్ఖానకభేరిమర్దలాః ససింహనాదా దనుపుత్రభఙ్గదాః కపర్దిసైన్యే ప్రబభుః సమన్తతో నిపాత్యమానా యుధి వజ్రసంనిభాః
అప్పుడే శంఖాలు, డప్పులు, మృదంగాలు సింహగర్జనలతో మారుమోగాయి. దానుపుత్రుల ఓటమిని ప్రకటించాయి. కపర్ది సైన్యంలో వారు యుద్ధంలో ఎక్కడికక్కడ వజ్రంలా పడిపోయారు.
అథ దైత్యపురాభావే పుష్యయోగో బభూవ హ బభూవ చాపి సంయుక్తం తద్యోగేన పురత్రయమ్
దైత్యుల నగరం నాశనం అయిన తర్వాత, శుభయోగం కలిగింది. ఆ యోగం వల్ల త్రిపురాలు ఒకటిగా కలిశాయి.
తతో బాణం త్రిధా దేవస్ త్రిదైవతమయం హరః ముమోచ త్రిపురే తూర్ణం త్రినేత్రస్త్రిపథాధిపః
అప్పుడు మూడు దైవములతో కూడిన త్రిభాగ బాణాన్ని త్రినేత్రుడు, త్రిపథాధిపతి హరుడు, త్రిపురంపై వేగంగా విడిచాడు.
తేన ముక్తేన బాణేన బాణపుష్పసమప్రభమ్ ఆకాశం స్వర్ణసంకాశం కృతం సూర్యేణ రఞ్జితమ్
ఆ బాణం విడిచిన వెంటనే, బాణపుష్పాల వలె ప్రకాశించి, ఆకాశం బంగారు వర్ణంతో, సూర్యుని కాంతితో మెరిసిపోయింది.
ముక్త్వా త్రిదైవతమయం త్రిపురే త్రిదశః శరమ్ ధిగ్ధిఙ్ మామితి చక్రన్ద కష్టం కష్టమితి బ్రువన్
మూడు దైవములతో కూడిన బాణాన్ని త్రిపురపై విడిచిన తర్వాత, దేవతలు 'అయ్యో! అయ్యో!' అని, 'ఇది ఎంత భయంకరం!' అని విలపించారు.
వైధుర్యం దైవతం దృష్ట్వా శైలాదిర్గజవద్గతః కిమిదం త్వితి పప్రచ్ఛ శూలపాణిం మహేశ్వరమ్
దేవతలు అయోమయంగా ఉండటం చూసి, శైలాది ఏనుగు లాగా మహేశ్వరుడిని దగ్గరికి వెళ్లి, 'ఇది ఏమిటి?' అని అడిగాడు.
తతః శశాఙ్కతిలకః కపర్దీ పరమార్తవత్ ఉవాచ నన్దినం భక్తః స మయో ఽద్య వినఙ్క్ష్యతి
ఆ సమయంలో చంద్రబింబం అలంకరించుకున్న జటాధారి పరమార్థభావంతో నందిని చూచి ఇలా అన్నాడు: "ఆ మాయుడు ఎంత భక్తుడైనా, ఈ రోజు నశించిపోతాడు."
అథ నన్దీశ్వరస్తూర్ణం మనోమారుతవద్బలీ శరే త్రిపురమాయాతి త్రిపురం ప్రవివేశ సః
వెంటనే నందీశ్వరుడు మనస్సు గాలి వలె వేగంగా, బలంగా, త్రిపురానికి వెళ్లి ఆ పట్టణంలో ప్రవేశించాడు.
స మయం ప్రేక్ష్య గణపః ప్రాహ కాఞ్చనసంనిభః వినాశస్త్రిపురస్యాస్య ప్రాప్తో మయ సుదారుణః అనేనైవ గృహేణ త్వమ్ అపక్రామ బ్రవీమ్యహమ్
ఆ మాయుణ్ని చూసి, బంగారు వర్ణంతో ఉన్న గణపతి ఇలా అన్నాడు: "ఓ మాయా! ఈ త్రిపురానికి ఘోరమైన వినాశనం వచ్చేసింది. వెంటనే ఈ ఇంటిని వదిలి వెళ్లిపో, నేను చెప్పుతున్నాను."
శ్రుత్వా తన్నన్దివచనం దృఢభక్తో మహేశ్వరే తేనైవ గృహముఖ్యేణ త్రిపురాద్ అపసర్పితః
నంది మాటలు విని, మహేశ్వరునికి దృఢమైన భక్తుడైన వాడు, ఆ ప్రధాన ద్వారం ద్వారా త్రిపురాన్ని విడిచిపెట్టాడు.
సో ఽపీషుః పత్త్రపుటవద్ దగ్ధ్వా తన్నగరత్రయమ్ త్రిధా ఇవ హుతాశశ్చ సోమో నారాయణస్తథా
ఆ తరువాత, ఆకులో మంట పడినట్టు, అతడు ఆ మూడు నగరాలను కాల్చేశాడు. అప్పుడు అగ్ని, చంద్రుడు, నారాయణుడు కూడా మూడు భాగాలుగా విడిపోయినట్టు కనిపించారు.
శరతేజఃపరీతాని పురాణి ద్విజపుంగవాః దుష్పుత్రదోషాద్దహ్యన్తే కులాన్యూర్ధ్వం యథా తథా
ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా! బాణశక్తి తాకిన ఆ నగరాలు, దుష్టపుత్రుని వల్ల కుటుంబాలు నాశనం అయ్యే విధంగా, పూర్తిగా కాలిపోయాయి.
మేరుకైలాసకల్పాని మన్దరాగ్రనిభాని చ సకపాటగవాక్షాణి బలిభిః శోభితాని చ
ఆ నగరాలు, మెరు, కైలాస పర్వతాల్లా, మందర శిఖరాల్లా, తలుపులు, కిటికీలతో అలంకరించబడి, బలులతో ప్రకాశించేవిగా ఉండేవి.
సప్రాసాదాని రమ్యాణి కూటాగారోత్కటాని చ సజలాని సమాఖ్యాని సావలోకనకాని చ
అందమైన ప్రాసాదాలు, ఎత్తయిన మేడలు, నీటితో నిండిన చెరువులు, అందరూ చూసేందుకు అనువైన ప్రసిద్ధి గల భవనాలతో ఆ నగరాలు మెరిసిపోయేవి.
బద్ధధ్వజపతాకాని స్వర్ణరౌప్యమయాని చ గృహాణి తస్మింస్త్రిపురే దానవానాముపద్రవే దహ్యన్తే దహనాభాని దహనేన సహస్రశః
ఆ త్రిపురంలో దానవుల ఇళ్ళు బంగారు, వెండి ధ్వజాలు, పతాకలతో అలంకరించబడి ఉండేవి. అవన్నీ వేల సంఖ్యలో అగ్నిలో కాలిపోయాయి, అగ్నిలా మండిపోతూ నాశనం అయ్యాయి.
ప్రాసాదాగ్రేషు రమ్యేషు వనేషూపవనేషు చ వాతాయనగతాశ్చాన్యాశ్ చాకాశస్య తలేషు చ
ఆ అందమైన ప్రాసాదాల్లో, అరణ్యాల్లో, ఉద్యానవనాల్లో, పై అంతస్తుల్లో, ఆకాశం తలపించే ప్రదేశాల్లో కూడా మరికొంత మంది ఉండేవారు.
రమణైరుపగూఢాశ్చ రమన్త్యో రమణైః సహ దహ్యన్తే దానవేన్ద్రాణామ్ అగ్నినా హ్యపి తాః స్త్రియః
తమ ప్రియులతో ఆలింగనం చేసుకుని, ఆనందంగా గడుపుతున్న దానవేంద్రుల భార్యలు, అగ్నిలో కూడా తమ ప్రియులను విడిచిపెట్టకుండా కాలిపోయారు.
కాచిత్ప్రియం పరిత్యజ్య అశక్తా గన్తుమన్యతః పురః ప్రియస్య పఞ్చత్వం గతాగ్నివదనే క్షయమ్
ఒకదానైన ఆమె, ఎక్కడికీ వెళ్లలేక, తన ప్రియుడిని వదిలిపెట్టి, అతని ఎదుటే అగ్నిలో పడి ప్రాణాలు కోల్పోయింది.
ఉవాచ శతపత్త్రాక్షీ సాస్రాక్షీవ కృతాఞ్జలిః హవ్యవాహన భార్యాహం పరస్య పరతాపన ధర్మసాక్షీ త్రిలోకస్య న మాం స్ప్రష్టుమిహార్హసి
పద్మాక్షి, కన్నీళ్ళతో, చేతులు జోడించి ఇలా ప్రార్థించింది: "ఓ హవ్యవాహన! నేను మరొకరికి భార్యను, శత్రువులను కాల్చేవాడా! మూడు లోకాల ధర్మానికి సాక్షివైన నీవు, నన్ను ఇక్కడ తాకకూడదు."
శాయితం చ మయా దేవ శివయా చ శివప్రభ పరేణ ప్రైహి ముక్త్వేదం గృహం చ దయితం హి మే
"దేవా! నేను మరొకరితో ఉండిపోయాను, శివప్రభతో కూడాను. ఈ ఇల్లు, నా ప్రియుడిని వదిలి, నీవు వేరే చోటికి వెళ్ళిపో."
ఏకా పుత్రముపాదాయ బాలకం దానవాఙ్గనా హుతాశనసమీపస్థా ఇత్యువాచ హుతాశనమ్
ఒక దానవాంగన, తన చిన్న కుమారుడిని తీసుకుని, అగ్నికి దగ్గరగా నిలబడి ఇలా అంది:
బాలో ఽయం దుఃఖలబ్ధశ్చ మయా పావక పుత్రకః నార్హస్యేనముపాదాతుం దయితం షణ్ముఖప్రియ
"ఈ బిడ్డ నాకు పుట్టిన కుమారుడు, ఓ పవకా! ఈడు బాధతో పుట్టాడు. శణ్ముఖునికి ప్రియమైనవాడా, నా ప్రియమైనవాడిని నీవు తీసుకోకూడదు."
కాశ్చిత్ప్రియాన్పరిత్యజ్య పీడితా దానవాఙ్గనాః నిపతన్త్యర్ణవజలే సిఞ్జమానవిభూషణాః
కొన్ని దానవాంగనలు తమ ప్రియులను వదిలి, బాధతో, అలంకారాలు మోగిస్తూ, సముద్రపు నీటిలో పడిపోయాయి.
తాత పుత్రేతి మాతేతి మాతులేతి చ విహ్వలమ్ చక్రన్దుస్త్రిపురే నార్యః పావకజ్వాలవేపితాః
త్రిపురంలో ఉన్న ఆడవారు, "తండ్రి! కుమారుడు! తల్లి!" అంటూ బాధతో అరుస్తూ, అగ్నిజ్వాలల్లో వణికిపోతూ విలపించారు.
యథా దహతి శైలాగ్నిః సామ్బుజం జలజాకరమ్ తథా స్త్రీవక్త్రపద్మాని చాదహత్త్రిపురే ఽనలః
ఎలాగైతే కొండపై అగ్ని నీటిలో పుట్టే తామరలను, వాటిలో నివసించే జలజులను కాల్చేస్తుందో, అలాగే త్రిపురలో ఆ అగ్ని స్త్రీల తామరపువ్వులాంటి ముఖాలను కాల్చింది.
తుషారరాశిః కమలాకరాణాం యథా దహత్యమ్బుజకాని శీతే తథైవ సో ఽగ్నిస్త్రిపురాఙ్గనానాం దదాహ వక్త్రేక్షణపఙ్కజాని
ఎలాగైతే మంచు గడ్డలు చెరువులోని తామరలను చలితో కాల్చేస్తాయో, అలాగే త్రిపురలో ఆ అగ్ని స్త్రీల ముఖాలూ, కన్నుల తామరలను కాల్చేసింది.