విద్యున్మాలీ చ వేగేన విద్యున్మాలీ ఇవామ్బుదః విద్యుర్మాలఘనోన్నాదో నన్దీశ్వరమభిద్రుతః
విద్యున్మాలి మెరుపులతో అలంకరించబడిన మేఘంలా వేగంగా, మేఘగర్జనలా గర్జిస్తూ నందీశ్వరుని వైపు దూసుకెళ్లాడు.
స తం తమోరివదనం ప్రణదన్వదతాం వరః ఉవాచ యుధి శైలాదిం దానవో ఽమ్బుధినిఃస్వనః
ఆ దానవుడు మేఘంలా గర్జిస్తూ, గొప్ప స్వరంతో, యుద్ధంలో కొండలా ఉన్న నందీశ్వరుని ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు.
యుద్ధాకాఙ్క్షీ తు బలవాన్ విద్యున్మాల్యహమాగతః యది త్విదానీం మే జీవన్ ముచ్యసే నన్దికేశ్వర న విద్యున్మాలిహననం వచోభిర్యుధి దానవ
యుద్ధానికి ఆశతో, బలవంతుడైన నేను విద్యున్మాలి ఇక్కడికి వచ్చాను. నందీకేశ్వరా! నీవు ఇప్పుడు ప్రాణాలతో తప్పించుకుంటే, యుద్ధంలో మాటలతో విద్యున్మాలి చావడం జరగదు, దానవా!
తమ్ ఏవంవాదినం దైత్యం నన్దీశస్తపతాం వరః ఉవాచ ప్రహరంస్తత్ర వాక్యాలంకారకోవిదః
అలా మాట్లాడుతున్న ఆ దానవునికి, తపస్సులో ప్రథముడైన, మాటల అలంకారంలో నిపుణుడైన నందీశుడు అక్కడ, 'ఇక్కడే దాడి చేయి!' అని సమాధానం ఇచ్చాడు.
దానవా ధర్మకామాణాం నైషో ఽవసర ఇత్యుత శక్తో హన్తుం కిమాత్మానం జాతిదోషాద్ విబృంహసి
దానవా! ధర్మాన్ని కోరేవారికి ఇది సమయం కాదు. నీవు హత్య చేయగలిగితే, నీ జన్మదోషం వల్ల ఎందుకు వెనకడుగు వేస్తున్నావు?
యది తావన్మయా పూర్వం హతో ఽసి పశువద్యథా ఇదానీం వా కథం నామ న హింస్యే క్రతుదూషణమ్
నేను నిన్ను ముందే, లేదా ఇప్పుడైనా, జంతువులా హతమార్చితే, యజ్ఞాన్ని భంగపరిచేవాడిని ఎందుకు హింసించకూడదు?
సాగరం తరతే దోర్భ్యాం పాతయేద్యో దివాకరమ్ సో ఽపి మాం శక్నుయాన్నైవ చక్షుర్భ్యాం సమవేక్షితుమ్
బాహువులతో సముద్రాన్ని దాటి, సూర్యుడిని కింద పడేసే వాడైనా, నన్ను కన్నులతో చూడలేడు.
ఇత్యేవంవాదినం తత్ర నన్దినం తన్నిభో బలే బిభేదైకేషుణా దైత్యః కరేణార్క ఇవామ్బుదమ్
అలా మాట్లాడుతున్న నందీని పోలిన వాడిని, ఆ దానవుడు ఒకే బాణంతో కొట్టాడు. అది సూర్యుడు మేఘాన్ని తడిపినట్లుగా కనిపించింది.
వక్షసః స శరస్తస్య పపౌ రుధిరముత్తమమ్ సూర్యస్త్వాత్మప్రభావేణ నద్యర్ణవజలం యథా
ఆ బాణం అతని ఛాతీ నుంచి ఉత్తమమైన రక్తాన్ని పీల్చుకుంది. అది సూర్యుడు తన కాంతితో నదులు, సముద్రాల నీటిని ఎత్తిపడేసినట్లుగా ఉంది.
స తేన సుప్రహారేణ ప్రథమం చాతిరోపితః హస్తేన వృక్షముత్పాట్య చిక్షేప గజరాడివ
ఆ బలమైన దెబ్బతో మొదట అతను తడబడిపోయాడు. వెంటనే చేతితో ఒక చెట్టును పీకి, ఏనుగుల అధిపతి లాగా విసిరాడు.
వాయునున్నః స చ తరుః శీర్ణపుష్పో మహారవః విద్యున్మాలిశరైశ్ఛిన్నః పపాత పతగేశవత్
ఆ చెట్టు గాలికి తాకి, పువ్వులు ఊడి, గొప్ప శబ్దంతో గర్జించింది. విద్యున్మాలి బాణాలతో కోసిపడేసి, పక్షిరాజు లాగా నేలపై పడిపోయింది.
వృక్షమాలోక్య తం ఛిన్నం దానవేన వరేషుభిః రోషమాహారయత్తీవ్రం నన్దీశ్వరః సువిగ్రహః
ఆ చెట్టు దానవుడు గొప్ప బాణాలతో కోసిపడేసినదాన్ని చూసి, మహాబలుడు నందీశ్వరుడు తీవ్రమైన కోపంతో నిండిపోయాడు.
సోద్యమ్య కరమారావే రవిశక్రకరప్రభమ్ దుద్రావ హన్తుం స క్రూరం మహిషం గజరాడివ
తన చేతిని పైకి ఎత్తి, సూర్యుడు మరియు ఇంద్రుని కాంతితో మెరుస్తూ, ఆ క్రూరమైన మహిషుని సంహరించేందుకు, గజరాజు లాగా దూసుకెళ్లాడు.
తమాపతన్తం వేగేన వేగవాన్ప్రసభం బలాత్ విద్యున్మాలీ శరశతైః పూరయామాస నన్దినమ్
అతడు ఉద్ధృతంగా, వేగంగా దూసుకొస్తుండగా, విద్యున్మాలి నందిని మీద వందలాది బాణాలతో వర్షంలా కురిపించాడు.
శరకణ్టకితాఙ్గో వై శైలాదిః సో ఽభవత్పునః అరేర్గృహ్య రథం తస్య మహతః ప్రయయౌ జవాత్
బాణాలతో శరీరం గాయపడి, శైలాది మళ్లీ పర్వతంలా మారిపోయాడు. ఆ మహా రథాన్ని పట్టుకుని, వేగంగా అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయాడు.
విలమ్బితాశ్వో విశిరో భ్రమితశ్చ రణే రథః పపాత మునిశాపేన సాదిత్యో ఽర్కరథో యథా
అతని గుర్రం ఆలస్యమై, తల తిరుగుతూ, యుద్ధంలో రథం చక్కర్లు కొడుతూ ఉండగా, మునిశాపం వల్ల అతడు పడిపోయాడు. అది సూర్యుని రథం పడిపోవడం లాంటిది.
అన్తరాన్నిర్గతశ్చైవ మాయయా స దితేః సుతః ఆజఘాన తదా శక్త్యా శైలాదిం సమవస్థితమ్
అప్పుడు దితి కుమారుడు మాయతో లోపల నుంచి బయటకు వచ్చి, నిలబడిన శైలాదిని శక్తితో గట్టిగా కొట్టాడు.
తామేవ తు వినిష్క్రమ్య శక్తిం శోణితభూషితామ్ విద్యున్మాలినముద్దిశ్య చిక్షేప ప్రమథాగ్రణీర్
ఆ రక్తంతో తడిసిన శక్తిని తీసి, ప్రమథగణాధిపతి విద్యున్మాలిని లక్ష్యంగా చేసుకుని శైలాది విసిరాడు.
తయా భిన్నతనుత్రాణో విభిన్నహృదయస్త్వపి విద్యున్మాల్యపతద్భూమౌ వజ్రాహత ఇవాచలః
ఆ శక్తి అతని కవచాన్ని చీల్చి, హృదయాన్ని పగలగొట్టి, విద్యున్మాలి మెరుపు తగిలిన పర్వతంలా భూమిపై పడిపోయాడు.
విద్యున్మాలిని నిహతే సిద్ధచారణకింనరాః సాధు సాధ్వితి చోక్త్వా తే పూజయన్త ఉమాపతిమ్
విద్యున్మాలి పడిపోయిన తర్వాత సిద్ధులు, చారణులు, కిన్నరులు 'బాగుంది, బాగుంది!' అని పలికి, ఉమాపతిని పూజించారు.
నన్దినా సాదితే దైత్యే విద్యున్మాలౌ హతే మయః దదాహ ప్రమథానీకం వనమగ్నిరివోద్ధతః
నంది చేత దైత్యుడు, విద్యున్మాలి సంహరించబడిన తర్వాత, మయుడు ప్రమథగణాన్ని అగ్నిలా దహించేశాడు.
శూలనిర్దారితోరస్కా గదాచూర్ణితమస్తకాః ఇషుభిర్గాఢవిద్ధాశ్చ పతన్తి ప్రమథార్ణవే
వారిలో కొందరి ఛాతీలు శూలాలతో చీలిపోవడం, తలలు గదలతో నుజ్జునుజ్జు కావడం, బాణాలతో లోతుగా గాయపడటం వల్ల, వారు ప్రమథ సముద్రంలో పడిపోయారు.
నాగం తు నాగాధిపతేః శతాక్షం మయో విదార్యేషువరేణ తూర్ణమ్ యమం చ విత్తాధిపతిం చ విద్ధ్వా రరాస మత్తామ్బుదవత్తదానీమ్
మయుడు నాగాధిపతి శతాక్షుని గొప్ప బాణంతో చీల్చి, యముని, ధనాధిపతిని గాయపరిచి, మత్తులో ఉన్న మేఘంలా గర్జించాడు.
తతః శరైః ప్రమథగణైశ్చ దానవా దృఢాహతాశ్చోత్తమవేగవిక్రమాః భృశానువిద్ధాస్త్రిపురం ప్రవేశితా యథా శివశ్చక్రధరేణ సంయుగే
తర్వాత ప్రమథగణాల బాణాలతో గట్టిగా కొట్టబడిన శక్తివంతమైన దానవులు, తీవ్రంగా గాయపడి, శివుడు చక్రధారితో యుద్ధంలో ప్రవేశించినట్టే, త్రిపురలోకి పరుగెత్తారు.
తతస్తు శఙ్ఖానకభేరిమర్దలాః ససింహనాదా దనుపుత్రభఙ్గదాః కపర్దిసైన్యే ప్రబభుః సమన్తతో నిపాత్యమానా యుధి వజ్రసంనిభాః
అప్పుడే శంఖాలు, డప్పులు, మృదంగాలు సింహగర్జనలతో మారుమోగాయి. దానుపుత్రుల ఓటమిని ప్రకటించాయి. కపర్ది సైన్యంలో వారు యుద్ధంలో ఎక్కడికక్కడ వజ్రంలా పడిపోయారు.
అథ దైత్యపురాభావే పుష్యయోగో బభూవ హ బభూవ చాపి సంయుక్తం తద్యోగేన పురత్రయమ్
దైత్యుల నగరం నాశనం అయిన తర్వాత, శుభయోగం కలిగింది. ఆ యోగం వల్ల త్రిపురాలు ఒకటిగా కలిశాయి.
తతో బాణం త్రిధా దేవస్ త్రిదైవతమయం హరః ముమోచ త్రిపురే తూర్ణం త్రినేత్రస్త్రిపథాధిపః
అప్పుడు మూడు దైవములతో కూడిన త్రిభాగ బాణాన్ని త్రినేత్రుడు, త్రిపథాధిపతి హరుడు, త్రిపురంపై వేగంగా విడిచాడు.
తేన ముక్తేన బాణేన బాణపుష్పసమప్రభమ్ ఆకాశం స్వర్ణసంకాశం కృతం సూర్యేణ రఞ్జితమ్
ఆ బాణం విడిచిన వెంటనే, బాణపుష్పాల వలె ప్రకాశించి, ఆకాశం బంగారు వర్ణంతో, సూర్యుని కాంతితో మెరిసిపోయింది.
ముక్త్వా త్రిదైవతమయం త్రిపురే త్రిదశః శరమ్ ధిగ్ధిఙ్ మామితి చక్రన్ద కష్టం కష్టమితి బ్రువన్
మూడు దైవములతో కూడిన బాణాన్ని త్రిపురపై విడిచిన తర్వాత, దేవతలు 'అయ్యో! అయ్యో!' అని, 'ఇది ఎంత భయంకరం!' అని విలపించారు.
వైధుర్యం దైవతం దృష్ట్వా శైలాదిర్గజవద్గతః కిమిదం త్వితి పప్రచ్ఛ శూలపాణిం మహేశ్వరమ్
దేవతలు అయోమయంగా ఉండటం చూసి, శైలాది ఏనుగు లాగా మహేశ్వరుడిని దగ్గరికి వెళ్లి, 'ఇది ఏమిటి?' అని అడిగాడు.