పరశ్వధైస్తత్ర శిలోపలైశ్చ త్రిశూలవజ్రోత్తమకమ్పనైశ్చ శరీరసద్మక్షపణం సుఘోరం యుద్ధం ప్రవృత్తం దృఢవైరబద్ధమ్
అక్కడ పరశువాలు, రాళ్లు, త్రిశూలాలు, వజ్రాలు, గొప్ప గదలతో, పరస్పరం తీవ్ర శత్రుత్వంతో, భయంకరమైన నాశనకర యుద్ధం మొదలైంది.
అన్యోన్యముద్దిశ్య విమర్దతాం చ ప్రధావతాం చైవ వినిఘ్నతాం చ శబ్దో బభూవామరదానవానాం యుగాన్తకాలేష్వివ సాగరాణామ్
వారు ఒకరినొకరు ఎదుర్కొంటూ, పరస్పరం ఢీకొంటూ, చంపుకుంటూ పోయారు. ఆ దేవతలు, దానవుల అరుపులు, యుగాంతంలో సముద్రాల గర్జనల్లా వినిపించాయి.
వ్రణైరజస్రం క్షతజం వమన్తః కోపోపరక్తా బహుధా నదన్తః గణేశ్వరాస్తే ఽసురపుంగవాశ్చ యుధ్యన్తి శబ్దం చ మహదుద్గిరన్తః
గాయాలతో, ఎప్పుడూ రక్తం కారుస్తూ, కోపంతో ఎర్రబడుతూ, గర్జిస్తూ, గణాధిపతులు, ముఖ్యమైన అసురులు పరస్పరం యుద్ధం చేస్తూ, గొప్ప శబ్దాన్ని పుట్టించారు.
మార్గాః పురే లోహితకర్దమాలాః స్వర్ణేష్టకాస్ఫాటికభిన్నచిత్రాః కృతా ముహూర్తేన సుఖేన గన్తుం ఛిన్నోత్తమాఙ్గాఙ్ఘ్రికరాః కరాలాః
ఆ నగర వీధులు రక్తపు మడుగులతో, బంగారు ఇటుకలు, స్ఫటికాలు చెల్లాచెదురుగా పడి, కొంతసేపులోనే తలలు, కాళ్లు, చేతులు తెగిపోయిన భయంకరులు అక్కడ పడిపోయారు. దాంతో వెళ్ళడానికీ సులభంగా మారింది.
కోపావృతాక్షః స తు తారకాఖ్యః సంఖ్యే సవృక్షః సగిరిర్నిలీనః తస్మిన్క్షణే ద్వారవరం రిరక్షో రుద్ధం భవేనాద్భుతవిక్రమేణ
ఆ సమయంలో తారకుడు, కోపంతో కళ్లెర్రగా, వృక్షాలు, పర్వతాల మధ్య దాగి, అద్భుతమైన శక్తితో ఆ ప్రధాన ద్వారాన్ని రక్షించడానికి నిలిచాడు.
స తత్ర ప్రాకారాగతాంశ్చ భూతాఞ్ ఛాతన్ మహానద్భుతవీర్యసత్త్వః చచార చాప్తేన్ద్రియగర్వదృప్తః పురాద్వినిష్క్రమ్య రరాస ఘోరమ్
అక్కడ ఆ అద్భుతవీరుడు, ఇంద్రియాలపై గర్వంతో, ప్రాకారాల వద్దకు వచ్చిన భూతాలను తరిమికొట్టి, నగరంనుండి బయటకు వచ్చి భయంకరంగా గర్జించాడు.
తతః స దైత్యోత్తమపర్వతాభో యథాఞ్జసా నాగ ఇవాభిమత్తః నివారితో రుద్రరథం జిఘృక్షుర్ యథార్ణవః సర్పతి చాతివేలః
తర్వాత ఆ గొప్ప దైత్యుడు, పెద్ద పర్వతంలా, కోపంతో ఉన్న ఏనుగులా పరుగెత్తి, రుద్రుని రథాన్ని పట్టుకోవాలని యత్నించాడు. కానీ, సముద్రం తన హద్దులో ఆగినట్లుగా, అతడిని ఆపేశారు.
శేషః సుధన్వా గిరిశశ్చ దేవశ్ చతుర్ముఖో యః స త్రిలోచనశ్చ తే తారకాఖ్యాభిగతా గతాజౌ క్షోభం యథా వాయువశాత్సముద్రాః
శేషుడు, సుధన్వుడు, గిరీశుడు, నాలుగు ముఖాలవాడు, త్రినేత్రుడు—వీళ్ళంతా తారకుని దగ్గరకు వచ్చి యుద్ధంలో గాలివాటికి సముద్రాలు కలవరపడినట్లుగా వణికిపోయారు.
శేషో గిరీశః సపితామహేశశ్ చోత్క్షుభ్యమాణః స రథే ఽమ్బరస్థః బిభేద సంధీషు బలాభిపన్నః కూజన్నినాదాంశ్చ కరోతి ఘోరాన్
శేషుడు, గిరీశుడు, పితామహేశుడు—వీళ్ళు బలప్రహారాలతో చాలా కలవరపడి, ఆకాశంలో రథంపై నిలబడి, భయంకరమైన శబ్దాలు చేశారు.
ఏకం తు ఋగ్వేదతురంగమస్య పృష్ఠే పదం న్యస్య వృషస్య చైకమ్ తస్థౌ భవః సోద్యతబాణచాపః పురస్య తత్సఙ్గసమీక్షమాణః
భవుడు బాణం, విల్లు ఎత్తిపట్టి, ఒక కాలు ఋగ్వేదపు గుర్రం మీద, మరొక కాలు వృషభంపై పెట్టి, ఆ నగర సమూహాన్ని పరిశీలిస్తూ నిలిచాడు.
తదా భవపదన్యాసాద్ ధయస్య వృషభస్య చ పేతుః స్తనాశ్చ దన్తాశ్చ పీడితాభ్యాం త్రిశూలినా
ఆ సమయంలో భవుని కాలు గుర్రం, ఎద్దుపై బలంగా నొక్కడంతో, త్రిశూలధారి ఒత్తిడికి అవి పాలు, పళ్లను కోల్పోయాయి.
తతఃప్రభృతి చాశ్వానాం స్తనా దన్తా గవాం తథా మూఢాః సమభవంస్తేన చాదృశ్యత్వముపాగతాః
అప్పటినుండి గుర్రాలు, ఆవుల పాలు, పళ్ళు ముద్దుగా మారిపోయాయి. అందుకే అవి అలానే కనిపించేవిగా అయ్యాయి.
తారకాఖ్యస్తు భీమాక్షో రౌద్రరక్తాన్తరేక్షణః రుద్రాన్తికే సుసంరుద్ధో నన్దినా కులనన్దినా
భయంకరమైన కళ్లతో, రక్తవర్ణపు కనురెప్పలతో ఉన్న తారకుడు, రుద్రుని సమక్షంలో, తన వంశానికి ఆనందాన్ని ఇచ్చే నందినిచేత బలంగా పట్టుబడిపోయాడు.
పరశ్వధేన తీక్ష్ణేన స నన్దీ దానవేశ్వరమ్ తక్షయామాస వై తక్షా చన్దనం గన్ధదో యథా
తర్వాత నంది, పదునైన పరశువుతో, దానవుల అధిపతిని చెక్కుబండ్లవాడు చందనాన్ని కోసినట్లు, తారకుడిని నరికి పడగొట్టాడు.
పరశ్వధహతః శూరః శైలాదిః శరభో యథా దుద్రావ ఖడ్గం నిష్కృష్య తారకాఖ్యో గణేశ్వరమ్
పరశువుతో గాయపడి, ధైర్యవంతుడైన తారకుడు, కొండచిలువ దెబ్బతిన్నట్లు, తన ఖడ్గాన్ని తీసుకుని గణపతిని ఎదుర్కొంటూ అక్కడి నుంచి పారిపోయాడు.
యజ్ఞోపవీతమ్ ఆదాయ చిఛేద చ ననాద చ తతః సింహరవో ఘోరః శఙ్ఖశబ్దశ్చ భైరవః గణేశ్వరైః కృతస్తత్ర తారకాఖ్యే నిషూదితే
తన యజ్ఞోపవీతాన్ని పట్టుకుని, దాన్ని కోసి, గర్జించాడు. ఆ సమయంలో గణపతుల చేత తారకుడు సంహరించబడినప్పుడు, అక్కడ భయంకరమైన సింహగర్జన, భయానకమైన శంఖధ్వని వినిపించాయి.
ప్రమథారసితం శ్రుత్వా వాదిత్రస్వనమేవ చ పార్శ్వస్థః సుమహాపార్శ్వం విద్యున్మాలిం మయో ఽబ్రవీత్
ప్రమథగణాలు చేసిన నల్లని శబ్దం, వాద్యాల ధ్వని విని, పక్కనే ఉన్న మాయుడు, మహాశక్తివంతుడైన విద్యున్మాలిని ఇలా అడిగాడు.
బహువదనవతాం కిమేష శబ్దో నదతాం శ్రూయతే భిన్నసాగరాభః వద వచనం తడిన్మాలిన్ కిం కిమ్ ఏతద్గణపాలా యుయుధుర్యయుర్గజేన్ద్రాః
ఎందుకు ఈ శబ్దం, అనేక నోళ్ళతో గర్జించే ప్రాణుల గాత్రంలా, సముద్రం చీలినట్టు వినిపిస్తోంది? ఓ విద్యున్మాలీ, ఇది ఏమిటో చెప్పు. గజేంద్రులైన గణపాలులు యుద్ధానికి వెళ్లారా?
ఇతి మయవచనాఙ్కుశార్దితస్తం తడిన్మాలీ రవిరివాంశుమాలీ రణశిరసి సమాగతః సురాణాం నిజగాదేదమ్ అరిందమో ఽతిహర్షాత్
మాయుడు ఇలా అడిగిన తరువాత, విద్యున్మాలీ, తన కాంతితో సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, యుద్ధభూమికి వచ్చి, శత్రువులను జయించిన దేవతలకు ఆనందంతో ఇలా చెప్పాడు.
యమవరుణమహేన్ద్రరుద్రవీర్యస్ తవ యశసో నిధిర్ధీర తారకాఖ్యః సకలసమరశీర్షపర్వతేన్ద్రో యుద్ధ్వా యస్తపతి హి తారకో గణేన్ద్రైః
ఓ ధైర్యవంతుడా, యముడు, వరుణుడు, ఇంద్రుడు, రుద్రుని శక్తులు కలిగి, నీ కీర్తికి నిలయమైన తారకుడు, సమస్త యుద్ధభూములకు శిఖరమై ఉన్న వాడు, ఇప్పుడు గణపతులతో యుద్ధంలో నశించిపోతున్నాడు.
మృదితమ్ ఉపనిశమ్య తారకాఖ్యం రవిదీప్తానలభీషణాయతాక్షమ్ హృషితసకలనేత్రలోమసత్త్వాః ప్రమథాస్తోయముచో యథా నదన్తి
తారకుడు సంహరించబడ్డాడని విని, ప్రమథగణాలు, వారి కళ్లూ, శరీరమంతా ఆనందంతో నిండిపోయి, సూర్యుడు, అగ్ని వలె కాంతివంతంగా, మేఘాలు గర్జించినట్టు గర్జించారు.
ఇతి సుహృదో వచనం నిశమ్య తత్ త్వం తడిమాలేః స మయః సువర్ణమాలీ రణశిరస్య్ అసితాఞ్జనాచలాభో జగదే వాక్యమిదం నవేన్దుమాలిమ్
స్నేహితుని మాట విని, బంగారు హారాన్ని ధరించిన మాయుడు, యుద్ధరంగంలో నూతన చంద్రకిరీటాన్ని ధరించిన, నల్లని అంజనపర్వతంలా ఉన్న విద్యున్మాలికి ఇలా అన్నాడు.
విద్యున్మాలిన్న నః కాలః సాధితుం హ్యవహేలయా కరోమి విక్రమేణైతత్ పురం వ్యసనవర్జితమ్
ఓ విద్యున్మాలీ, ఇప్పుడు మనకు నిర్లక్ష్యంగా ఉండే సమయం కాదు. నేను ధైర్యంతో ఈ పురాన్ని అన్ని కష్టాలనుండి విముక్తం చేస్తాను.
విద్యున్మాలీ తతః క్రుద్ధో మయశ్చ త్రిపురేశ్వరః గణాఞ్జఘ్నుస్తు ద్రాఘిష్ఠాః సహితాస్తైర్మహాసురైః
అప్పుడూ కోపంతో ఉన్న విద్యున్మాలీ, త్రిపురాధిపతి అయిన మాయుడు, మహాసురులతో కలిసి, అగ్రగణపతులను సంహరించారు.
యేన యేన తతో విద్యున్ మాలీ యాతి మయశ్చ సః తేన తేన పురం శూన్యం ప్రమథైః ప్రహృతైః కృతమ్
విద్యున్మాలీ, మాయుడు ఎక్కడికి వెళ్లినా, అక్కడ ప్రమథగణాల దెబ్బలకు పట్టణాలు ఖాళీగా మారిపోయాయి.
అథ యమవరుణమృదఙ్గఘోషైః పణవడిణ్డిమజ్యాస్వనప్రఘోషైః సకరతలపుటైశ్చ సింహనాదైర్ భవమభిపూజ్య తదా సురా అవతస్థుః
తర్వాత యముడు, వరుణుడు వాయిద్యాల శబ్దాలతో, పణవాలు, ఢింఢిమలు, చేయి తట్టడాలు, సింహగర్జనలతో భవుడిని పూజించి, దేవతలు సిద్ధంగా నిలబడ్డారు.
సమ్పూజ్యమానో దితిజైర్మహాత్మభిః సహస్రరశ్మిప్రతిమౌజసైర్ విభుః అభిష్టుతః సత్యరతైస్ తపోధనైర్ యథాస్తశృఙ్గాభిగతో దివాకరః
మహాత్ములైన దైత్యులు గౌరవించగా, వెయ్యి సూర్యుల కాంతిలా ప్రభావంతుడై, సత్యనిష్ఠులైన తపస్సు చేసిన ఋషులచే స్తుతించబడుతూ, సూర్యుడు అస్తమించు పర్వతాన్ని చేరినట్టు ప్రకాశించాడు.
తారకాఖ్యే హతే యుద్ధే ఉత్సార్య ప్రమథాన్మయః ఉవాచ దానవాన్భూయో భూయః స తు భయావృతాన్
తారకుడు యుద్ధంలో హతుడయ్యాక, ప్రమథగణాలను తరిమివేసిన మాయుడు, భయంతో మళ్లీ మళ్లీ దానవులను ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
భో ఽసురేన్ద్రాధునా సర్వే నిబోధధ్వం ప్రభాషితమ్ యత్కర్తవ్యం మయా చైవ యుష్మాభిశ్చ మహాబలైః
ఓ అసురేంద్రులారా, ఇప్పుడు నా మాటను అందరూ వినండి. నేను, మీరు, మహాబలులు చేయవలసిన కార్యం ఏమిటో చెబుతాను.
పుష్యం సమేష్యతే కాలే చన్ద్రశ్చన్ద్రనిభాననాః యదైకం త్రిపురం సర్వం క్షణమేకం భవిష్యతి
పుష్య నక్షత్రం వచ్చినప్పుడు, చంద్రుని ముఖం చంద్రునిలా ప్రకాశించినప్పుడు, ఆ సమయంలో మూడు పురాలు ఒక్క క్షణానికి ఒక్కటిగా మారిపోతాయి.