కార్ముకాణాం వికృష్టానాం బభూవుర్దారుణా రవాః కాలానుగానాం మేఘానాం యథా వియతి వాయునా
విప్పిన విల్లల నుంచి భయంకరమైన శబ్దాలు వచ్చాయి. అవి ఆకాశంలో గాలి తోడుగా వచ్చిన మేఘాల మోగుడులా వినిపించాయి.
ఆహుశ్చ యుద్ధే మా భైషీః క్వ యాస్యసి మృతో హ్యసి ప్రహరాశు స్థితో ఽస్మ్యత్ర ఏహి దర్శయ పౌరుషమ్
యుద్ధంలో వారు, "భయపడవద్దు! ఎక్కడికి పోతావు? నీవు మరణించిపోయినవాడివే! వేగంగా కొట్టు, నేను ఇక్కడ నిలబడి ఉన్నాను—రా, నీ ధైర్యాన్ని చూపు!" అని అరచారు.
గృహాణ ఛిన్ద్ధి భిన్ద్ధీతి ఖాద మారయ దారయ ఇత్యన్యోన్యమ్ అనూచ్చార్య ప్రయయుర్యమసాదనమ్
"పట్టుకో! కోయి! విరుచు! తిను! చంపు! చీల్చు!" అని ఒకరిని ఒకరు అరుస్తూ, వారు యమలోకానికి పరుగెత్తారు.
ఖడ్గాపవర్జితాః కేచిత్ కేచిచ్ఛిన్నాః పరశ్వధైః కేచిన్ముద్గరచూర్ణాశ్చ కేచిద్బాహుభిరాహతాః
కొంతమందిని ఖడ్గాలతో కొట్టి పడేశారు, మరికొంతమందిని గొడ్డళ్లతో కోసారు, ఇంకొంతమందిని గదలతో నుజ్జు చేశారు, మరికొందరిని చేతులతో కొట్టారు.
పట్టిశైః సూదితాః కేచిత్ కేచిచ్ఛూలవిదారితాః దానవాః శరపుష్పాభాః సవనా ఇవ పర్వతాః నిపతన్త్యర్ణవజలే భీమనక్రతిమిఙ్గిలే
కొంతమందిని పటిషాలతో చీల్చారు, మరికొంతమందిని శూలాలతో పొడిచారు, మరికొందరు బాణపుష్పాల్లా మెరిసిపోతూ, భయంకరమైన మొసళ్ళు, తిమింగలాలు ఉన్న సముద్రంలో కొండల్లా పడిపోయారు.
వ్యసుభిః సునిబద్ధాఙ్గైః పతమానైః సురేతరైః సంబభూవార్ణవే శబ్దః సజలామ్బుదనిస్వనః
ప్రాణాలు లేని, కానీ శరీరాలు బాగున్న దేవతలు, ఇతరులు సముద్రంలో పడిపోతూ, వర్షంతో నిండిన మేఘాల మోగుడులా శబ్దం చేశారు.
తేన శబ్దేన మకరా నక్రాస్తిమితిమిఙ్గిలాః మత్తా లోహితగన్ధేన క్షోభయన్తో మహార్ణవమ్
ఆ శబ్దంతో, మొసళ్ళు, తిమింగలాలు, మకరాలు—all రక్తపు వాసనతో మత్తులో, మహాసముద్రాన్ని కలవరపరిచాయి.
పరస్పరేణ కలహం కుర్వాణా భీమమూర్తయః భ్రమన్తే భక్షయన్తశ్చ దానవానాం చ లోహితమ్
భయంకరమైన రూపాలతో, అవి ఒకదానికొకటి యుద్ధం చేస్తూ, తిరుగుతూ, దానవుల రక్తాన్ని తాగుతూ సంచరించాయి.
సరథాన్ సాయుధాన్ సాశ్వాన్ సవస్త్రాభరణావృతాన్ జగ్రసుస్తిమయో దైత్యాన్ ద్రావయన్తో జలేచరాన్
తిమింగలాలు, జలచరాలను తరిమికొడుతూ, రథాలు, ఆయుధాలు, కుదుర్లు, వస్త్రాభరణాలతో సహా దైత్యులను తినేశాయి.
మృధం యథాసురాణాం చ ప్రమథానాం ప్రవర్తతే అమ్బరే ఽమ్భసి చ తథా యుద్ధం చక్రుర్జలేచరాః
యుద్ధం ఎలా అసురులు, ప్రమథులు ఆకాశంలో, నీటిలో చేస్తారో, అలాగే జలచరాలు కూడా యుద్ధం చేశాయి.
యథా భ్రమన్తి ప్రమథాః సదైత్యాస్ తథా భ్రమన్తే తిమయః సనక్రాః యథైవ ఛిన్దన్తి పరస్పరం తు తథైవ క్రన్దన్తి విభిన్నదేహాః
ప్రమథులు, దైత్యులు ఎలా తిరుగుతూ యుద్ధం చేస్తారో, అలాగే తిమింగలాలు, మొసళ్ళు తిరుగుతూ, ఒకరినొకరు గాయపరిచి, విభిన్నమైన శరీరాలతో అరుస్తూ ఉన్నారు.
వ్రణాననైర్ అఙ్గరసం స్రవద్భిః సురాసురైర్నక్రతిమిఙ్గిలైశ్చ కృతో ముహూర్తేన సముద్రదేశః సరక్తతోయః సముదీర్ణతోయః
ఒక్క క్షణంలోనే సముద్రప్రాంతం రక్తంతో నిండిన నీటితో ఉప్పొంగిపోయింది. గాయాల నుంచి రసం కారుతున్న దేవతలు, అసురులు, మొసళ్ళు, తిమింగలాలు కలిసిపోయారు.
పూర్వం మహామ్భోధరపర్వతాభం ద్వారం మహాన్తం త్రిపురస్య శక్రః నిపీడ్య తస్థౌ మహతా బలేన యుక్తో ఽమరాణాం మహతా బలేన
ముందుగా, అమరుల గొప్ప బలంతో కూడిన ఇంద్రుడు, మహా మేఘం లేదా కొండలా ఉన్న త్రిపుర ద్వారాన్ని బలంగా నొక్కాడు.
తథోత్తరం సో ఽన్తరజో హరస్య బాలార్కజామ్బూనదతుల్యవర్ణః స్కన్దః పురద్వారమథారురోహ వృద్ధో ఽస్తశృఙ్గం ప్రపతన్నివార్కః
తర్వాత, పసిడి లేదా ఉదయసూర్యుని వర్ణంతో ఉన్న స్కందుడు, హరుని పట్టణంలోని ఉత్తర అంతర్గత ద్వారాన్ని, ఎనిమిది కొమ్మలతో ఉన్న కొండపై పడిపోతున్న వృద్ధ సూర్యునిలా ఎక్కాడు.
యమశ్చ విత్తాధిపతిశ్చ దేవో దణ్డాన్వితః పాశవరాయుధశ్చ దేవారిణస్తస్య పురస్య ద్వారం తాభ్యాం తు తత్పశ్చిమతో నిరుద్ధమ్
అందులో పశ్చిమ ద్వారాన్ని యముడు, ధనాధిపతి ఇద్దరూ తమ చేతుల్లో దండం, పాశం పట్టుకుని, దేవతలకు శత్రువులనుండి కాపాడుతూ నిలబడ్డారు.
దక్షారిరుద్రస్తపనాయుతాభః స భాస్వతా దేవరథేన దేవః తద్దక్షిణద్వారమరేః పురస్య రుద్ధ్వావతస్థౌ భగవాంస్త్రినేత్రః
దక్షుడికి శత్రువైన రుద్రుడు, పది వేల సూర్యుల్లా ప్రకాశిస్తూ, తేజోమయమైన రథంపై, దక్షిణ ద్వారాన్ని అడ్డగించి, త్రినేత్రుడు అక్కడ నిలిచిపోయాడు.
తుఙ్గాని వేశ్మాని సగోపురాణి స్వర్ణాని కైలాసశశిప్రభాణి ప్రహ్లాదరూపాః ప్రమథావరుద్ధా జ్యోతీంషి మేఘా ఇవ చాశ్మవర్షాః
కైలాస పర్వతంపై చంద్రునిలా మెరిసే బంగారు గోపురాలతో ఉన్న ఎత్తయిన ఇళ్ళు, ఆనందంగా కనిపిస్తూ, ప్రమథగణాలు వాటిని చుట్టుముట్టారు. అవి రాళ్ల వర్షం కురిపించే మేఘాల్లా ప్రకాశించాయి.
ఉత్పాత్య చోత్పాట్య గృహాణి తేషాం సశైలమాలాసమవేదికాని ప్రక్షిప్య ప్రక్షిప్య సముద్రమధ్యే కాలామ్బుదాభాః ప్రమథా వినేదుః
వారు ఆ ఇళ్ళను పర్వతాలతో, వేదికలతో సహా పెకిలించి, సముద్రం మధ్యలో విసిరేశారు. ఆ ప్రమథగణాలు నల్లటి మేఘాల్లా గర్జించాయి.
రక్తాని చాశేషవనైర్యుతాని సాశోకఖణ్డాని సకోకిలాని గృహాణి హే నాథ పితః సుతేతి భ్రాతేతి కాన్తేతి ప్రియేతి చాపి ఉత్పాట్యమానేషు గృహేషు నార్యస్ త్వ్ అనార్యశబ్దాన్వివిధాన్ప్రచక్రుః
ఎర్రగా, ఎన్నో వనాలతో, దుఃఖభాగాలతో, కోకిలలతో కూడిన ఇళ్ళు పెకిలించబడుతున్నప్పుడు, 'ఓ నాథా! నాన్నా! కుమారా! అన్నా! ప్రియమైనవాడా!' అని ఆడవారు రకరకాలుగా అరవడం మొదలుపెట్టారు.
కలత్రపుత్రక్షయప్రాణనాశే తస్మిన్పురే యుద్ధమతిప్రవృత్తే మహాసురాః సాగరతుల్యవేగా గణేశ్వరాః కోపవృతాః ప్రతీయుః
ఆ నగరంలో భార్యలు, పిల్లలు, ప్రాణాలు నశిస్తున్నప్పుడు, యుద్ధం భయంకరంగా సాగుతోంది. సముద్రపు వేగంతో ఉన్న మహాసురులు, కోపంతో ఉన్న గణాధిపతులను వెనక్కు తిప్పారు.
పరశ్వధైస్తత్ర శిలోపలైశ్చ త్రిశూలవజ్రోత్తమకమ్పనైశ్చ శరీరసద్మక్షపణం సుఘోరం యుద్ధం ప్రవృత్తం దృఢవైరబద్ధమ్
అక్కడ పరశువాలు, రాళ్లు, త్రిశూలాలు, వజ్రాలు, గొప్ప గదలతో, పరస్పరం తీవ్ర శత్రుత్వంతో, భయంకరమైన నాశనకర యుద్ధం మొదలైంది.
అన్యోన్యముద్దిశ్య విమర్దతాం చ ప్రధావతాం చైవ వినిఘ్నతాం చ శబ్దో బభూవామరదానవానాం యుగాన్తకాలేష్వివ సాగరాణామ్
వారు ఒకరినొకరు ఎదుర్కొంటూ, పరస్పరం ఢీకొంటూ, చంపుకుంటూ పోయారు. ఆ దేవతలు, దానవుల అరుపులు, యుగాంతంలో సముద్రాల గర్జనల్లా వినిపించాయి.
వ్రణైరజస్రం క్షతజం వమన్తః కోపోపరక్తా బహుధా నదన్తః గణేశ్వరాస్తే ఽసురపుంగవాశ్చ యుధ్యన్తి శబ్దం చ మహదుద్గిరన్తః
గాయాలతో, ఎప్పుడూ రక్తం కారుస్తూ, కోపంతో ఎర్రబడుతూ, గర్జిస్తూ, గణాధిపతులు, ముఖ్యమైన అసురులు పరస్పరం యుద్ధం చేస్తూ, గొప్ప శబ్దాన్ని పుట్టించారు.
మార్గాః పురే లోహితకర్దమాలాః స్వర్ణేష్టకాస్ఫాటికభిన్నచిత్రాః కృతా ముహూర్తేన సుఖేన గన్తుం ఛిన్నోత్తమాఙ్గాఙ్ఘ్రికరాః కరాలాః
ఆ నగర వీధులు రక్తపు మడుగులతో, బంగారు ఇటుకలు, స్ఫటికాలు చెల్లాచెదురుగా పడి, కొంతసేపులోనే తలలు, కాళ్లు, చేతులు తెగిపోయిన భయంకరులు అక్కడ పడిపోయారు. దాంతో వెళ్ళడానికీ సులభంగా మారింది.
కోపావృతాక్షః స తు తారకాఖ్యః సంఖ్యే సవృక్షః సగిరిర్నిలీనః తస్మిన్క్షణే ద్వారవరం రిరక్షో రుద్ధం భవేనాద్భుతవిక్రమేణ
ఆ సమయంలో తారకుడు, కోపంతో కళ్లెర్రగా, వృక్షాలు, పర్వతాల మధ్య దాగి, అద్భుతమైన శక్తితో ఆ ప్రధాన ద్వారాన్ని రక్షించడానికి నిలిచాడు.
స తత్ర ప్రాకారాగతాంశ్చ భూతాఞ్ ఛాతన్ మహానద్భుతవీర్యసత్త్వః చచార చాప్తేన్ద్రియగర్వదృప్తః పురాద్వినిష్క్రమ్య రరాస ఘోరమ్
అక్కడ ఆ అద్భుతవీరుడు, ఇంద్రియాలపై గర్వంతో, ప్రాకారాల వద్దకు వచ్చిన భూతాలను తరిమికొట్టి, నగరంనుండి బయటకు వచ్చి భయంకరంగా గర్జించాడు.
తతః స దైత్యోత్తమపర్వతాభో యథాఞ్జసా నాగ ఇవాభిమత్తః నివారితో రుద్రరథం జిఘృక్షుర్ యథార్ణవః సర్పతి చాతివేలః
తర్వాత ఆ గొప్ప దైత్యుడు, పెద్ద పర్వతంలా, కోపంతో ఉన్న ఏనుగులా పరుగెత్తి, రుద్రుని రథాన్ని పట్టుకోవాలని యత్నించాడు. కానీ, సముద్రం తన హద్దులో ఆగినట్లుగా, అతడిని ఆపేశారు.
శేషః సుధన్వా గిరిశశ్చ దేవశ్ చతుర్ముఖో యః స త్రిలోచనశ్చ తే తారకాఖ్యాభిగతా గతాజౌ క్షోభం యథా వాయువశాత్సముద్రాః
శేషుడు, సుధన్వుడు, గిరీశుడు, నాలుగు ముఖాలవాడు, త్రినేత్రుడు—వీళ్ళంతా తారకుని దగ్గరకు వచ్చి యుద్ధంలో గాలివాటికి సముద్రాలు కలవరపడినట్లుగా వణికిపోయారు.
శేషో గిరీశః సపితామహేశశ్ చోత్క్షుభ్యమాణః స రథే ఽమ్బరస్థః బిభేద సంధీషు బలాభిపన్నః కూజన్నినాదాంశ్చ కరోతి ఘోరాన్
శేషుడు, గిరీశుడు, పితామహేశుడు—వీళ్ళు బలప్రహారాలతో చాలా కలవరపడి, ఆకాశంలో రథంపై నిలబడి, భయంకరమైన శబ్దాలు చేశారు.
ఏకం తు ఋగ్వేదతురంగమస్య పృష్ఠే పదం న్యస్య వృషస్య చైకమ్ తస్థౌ భవః సోద్యతబాణచాపః పురస్య తత్సఙ్గసమీక్షమాణః
భవుడు బాణం, విల్లు ఎత్తిపట్టి, ఒక కాలు ఋగ్వేదపు గుర్రం మీద, మరొక కాలు వృషభంపై పెట్టి, ఆ నగర సమూహాన్ని పరిశీలిస్తూ నిలిచాడు.