నన్దీశ్వరేణ ప్రమథాస్ తారకాఖ్యేన దానవాః చక్రుః సంహత్య సంగ్రామం చోద్యమానా బలేన చ
నందీశ్వరుని నాయకత్వంలో ప్రమథులు, తారకుని నాయకత్వంలో దానవులు, తమ తమ సేనల ప్రేరణతో యుద్ధానికి సమైక్యంగా దిగారు.
తే ఽసిభిశ్చన్ద్రసంకాశైః శూలైశ్చానలపిఙ్గలైః బాణైశ్చ దృఢనిర్ముక్తైర్ అభిజఘ్నుః పరస్పరమ్
చంద్రుడిలా మెరిసే ఖడ్గాలతో, అగ్నిలా ఎర్రగా ఉన్న శూలాలతో, బలంగా వదిలిన బాణాలతో, వారు ఒకరినొకరు గాయపరిచారు.
శరాణాం సృజ్యమానానామ్ అసీనాం చ నిపాత్యతామ్ రూపాణ్యాసన్మహోల్కానాం పతన్తీనామివామ్బరాత్
బాణాలు వదిలిపడుతూ, ఖడ్గాలు పడిపోతూ, వారి రూపాలు ఆకాశం నుంచి పడే పెద్ద జ్వాలలవంటి ఆకారాన్ని కలిగి కనిపించాయి.
శక్తిభిర్భిన్నహృదయా నిర్దయా ఇవ పాతితాః నిరయేష్వివ నిర్మగ్నాః కూజన్తే ప్రమథాసురాః
శక్తులతో హృదయాలు చీలిపోయి, కరుణ లేకుండా పడగొట్టబడి, నరకంలో మునిగినవారిలా, ప్రమథాసురులు విలపించారు.
హేమకుణ్డలయుక్తాని కిరీటోత్కటవన్తి చ శిరాంస్యుర్వ్యాం పతన్తి స్మ గిరికూటా ఇవాత్యయే
బంగారు కుండలాలు, గొప్ప కిరీటాలతో అలంకరించబడిన తలలు, పెద్ద విపత్తులో కొండ శిఖరాలు పడిపోవటంలా భూమిపై పడిపోయాయి.
పరశ్వధైః పట్టిశైశ్చ ఖడ్గైశ్చ పరిఘైస్తథా ఛిన్నాః కరివరాకారా నిపేతుస్తే ధరాతలే
పరశువాలు, కత్తులు, గదలు, భుజబలంతో దాడిచేసినవారు, ఏనుగుల్లా బలంగా కనిపించిన వారు నేలపై కూలిపోయారు.
గర్జన్తి సహసా హృష్టాః ప్రమథా భీమగర్జనాః సాధయన్త్యపరే సిద్ధా యుద్ధగాన్ధర్వమద్భుతమ్
ప్రమథులు ఆనందంతో అకస్మాత్తుగా భయంకరంగా గర్జించారు; మరికొందరు సిద్ధులు, అద్భుతమైన గంధర్వ యుద్ధాన్ని ప్రదర్శించారు.
బలవాన్భాసి ప్రమథ దర్పితో భాసి దానవ ఇతి చోచ్చారయన్వాచం వారణా రణధూర్గతాః
ప్రమథులు గర్వంతో, బలంగా, యుద్ధరంగంలో ఏనుగుల్లా ముందుకు సాగుతూ, "నీవు బలవంతుడివి! నీవు దానవుడివి" అని అరవసాగారు.
పరిఘైరాహతాః కేచిద్ దానవైః శంకరానుగాః వమన్తే రుధిరం వక్త్రైః స్వర్ణధాతుమివాచలాః
శంకరుని అనుచరులు, దానవులు గదలతో కొట్టగా, కొండలు బంగారు ప్రవాహాలు వదిలినట్టు, వారు నోటినుండి రక్తాన్ని ఉమ్మారు.
ప్రమథైరపి నారాచైర్ అసురాః సురశత్రవః ద్రుమైశ్చ గిరిశృఙ్గైశ్చ గాఢమేవాహవే హతాః
ప్రమథులు బాణాలు, చెట్లు, కొండ శిఖరాలతో యుద్ధంలో దేవతలకు శత్రువులైన అసురులను బలిగా చంపారు.
సూదితానథ తాన్దైత్యాన్ అన్యే దానవపుంగవాః ఉత్క్షిప్య చిక్షిపుర్ వాప్యాం మయదానవచోదితాః
తర్వాత, మయ దానవుడు సూచనతో, ఇతర ప్రముఖ దానవులు చనిపోయిన దైత్యులను ఎత్తి, చెరువులో వేసారు.
తే చాపి భాస్వరైర్దేహైః స్వర్గలోక ఇవామరాః ఉత్తస్థుర్వాపీమాసాద్య సద్రూపాభరణామ్బరాః
వారు తమ స్వంత అలంకారాలు, వస్త్రాలతో ప్రకాశవంతమైన శరీరాలతో, ఆ చెరువులోనుండి అమరుల్లా పైకి లేచారు.
అథైకే దానవాః ప్రాప్య వాపీప్రక్షేపణాద్ అసూన్ ఆస్ఫోట్య సింహనాదం చ కృత్వాధావంస్తథాసురాః
తర్వాత కొంతమంది దానవులు, చెరువులో పడగొట్టినవారు మళ్లీ ప్రాణాలు పొందగా, సింహాల్లా గర్జిస్తూ ముందుకు దూసుకెళ్లారు. అలాగే అసురులు కూడా చేశారు.
దానవాః ప్రమథానేతాన్ ప్రసర్పత కిమ్ ఆసథ హతానపి హి వో వాపీ పునరుజ్జీవయిష్యతి
దానవులు ప్రమథులను ఎగతాళి చేస్తూ, "ప్రమథులారా, మీరు ఎందుకు ముందుకు వస్తున్నారు? మీరు చంపినవారిని కూడా చెరువు మళ్లీ బ్రతికిస్తుంది" అన్నారు.
ఏవం శ్రుత్వా శఙ్కుకర్ణో వచో ఽగ్రగ్రహసంనిభః ద్రుతమేవైత్య దేవేశమ్ ఇదం వచనమబ్రవీత్
ఈ మాటలు, పాము పట్టుకున్నట్టు పదునుగా విని, శంకుకర్ణుడు వెంటనే దేవతాధిపతిని దగ్గరికి వచ్చి ఇలా అన్నాడు.
సూదితాః సూదితా దేవ ప్రమథైరసురా హ్యమీ ఉత్తిష్ఠన్తి పునర్భీమాః సస్యా ఇవ జలోక్షితాః
"దేవా! ప్రమథులు అసురులను చంపుతున్నారు, చంపుతున్నారు. అయినా వారు మళ్లీ మళ్లీ లేచి, వర్షంలో పునరుత్థానమైన పంటల్లా భయంకరంగా మారుతున్నారు."
అస్మిన్కిల పురే వాపీ పూర్ణామృతరసామ్భసా నిహతా నిహతా యత్ర క్షిప్తా జీవన్తి దానవాః
"ఈ పట్టణంలో అమృతరసంతో నిండిన ఒక చెరువు ఉందని అంటారు. అందులో పడేసిన దానవులు చనిపోయినా మళ్లీ బ్రతికిపోతున్నారు."
ఇతి విజ్ఞాపయద్దేవం శఙ్కుకర్ణో మహేశ్వరమ్ అభవన్దానవబల ఉత్పాతా వై సుదారుణాః
ఇలా శంకుకర్ణుడు మహేశ్వరునికి తెలియజేశాడు. దానవుల బలం మరింత భయంకరంగా మారింది, భయానక సంకేతాలు కనబడుతున్నాయి.
తారకాఖ్యః సుభీమాక్షో దారితాస్యో హరిర్యథా అభ్యధావత్సుసంక్రుద్ధో మహాదేవరథం ప్రతి
తారకుడు, భయంకరమైన కళ్లతో, నోరు చీలిపోయినట్టు, విష్ణువు లాగా, మహాదేవుని రథం వైపు కోపంతో దూసుకెళ్లాడు.
త్రిపురే తు మహాన్ఘోరో భేరీశఙ్ఖరవో బభౌ దానవా నిఃసృతా దృష్ట్వా దేవదేవరథే సురమ్
త్రిపురలో, బేరీలు, శంఖాలు ఘోరంగా మోగాయి. దేవతలు, దేవతాధిపతిని, ఆయన రథాన్ని చూసి దానవులు బయటకు వచ్చారు.
భూకమ్పశ్చాభవత్తత్ర శతాఙ్గో భూగతో ఽభవత్ దృష్ట్వా క్షోభమగాద్రుద్రః స్వయమ్భూశ్చ పితామహః
అక్కడ భూమి కంపించింది; శతాంగుడు నేలపై పడిపోయాడు. ఈ కలకలిని చూసి రుద్రుడు, స్వయంభువు అయిన పితామహుడు కలవరపడ్డారు.
తాభ్యాం దేవవరిష్ఠాభ్యామ్ అన్వితః స రథోత్తమః అనాయతనమ్ ఆసాద్య సీదతే గుణవానివ
ఆ ఇద్దరు ప్రధాన దేవతలతో కలిసి, ఆ గొప్ప రథం, ఆధారం లేని చోటికి చేరి, మంచివాడు తడబడినట్టు కూర్చుంది.
ధాతుక్షయే దేహ ఇవ గ్రీష్మే చాల్పమివోదకమ్ శైథిల్యం యాతి స రథః స్నేహో విప్రకృతో యథా
శరీరంలో ధాతువులు తగ్గిపోతే అది వేసవిలో నీరు తగ్గినట్టు బలహీనంగా మారుతుంది. అలాగే, రథానికి కూడా స్నేహం తగ్గిపోతే అది బలహీనమవుతుంది.
రథాదుత్పత్యాత్మభూర్ వై సీదన్తం తు రథోత్తమమ్ ఉజ్జహార మహాప్రాణో రథం త్రైలోక్యరూపిణమ్
ఆ సమయంలో, మహాప్రాణుడు రథం నుండి బయటకు వచ్చి అలసిపోయిన ఆ గొప్ప రథాన్ని, మూడు లోకాల రూపాన్ని ధరించినదాన్ని, పైకి ఎత్తాడు.
తదా శరాద్వినిష్పత్య పీతవాసా జనార్దనః వృషరూపం మహత్కృత్వా రథం జగ్రాహ దుర్ధరమ్
అప్పుడే పీతవస్త్రధారి జనార్దనుడు రథం నుండి దూకి, గొప్ప వృషభరూపాన్ని ధరించి, ఆ దుర్గమమైన రథాన్ని పట్టుకున్నాడు.
స విషాణాభ్యాం త్రైలోక్యం రథమేవ మహారథః ప్రగృహ్యోద్వహతే సజ్జం కులం కులవహో యథా
ఆ మహారథుడు తన కొమ్ములతో మూడు లోకాలను మోస్తూ, వృషభుడు తన గోపాన్ని మోసినట్టు, ఆ రథాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లాడు.
తారకాఖ్యో ఽపి దైత్యేన్ద్రో గిరీన్ద్ర ఇవ పక్షవాన్ అభ్యద్రవత్తదా దేవం బ్రహ్మాణం హతవాంశ్చ సః
తారక అనే దైత్యేంద్రుడు, పర్వతాధిపతి వలె రెక్కలు కలిగి, ఆ సమయంలో బ్రహ్మదేవుని వైపు దూకి, ఆయనను గాయపరిచాడు.
స తారకాఖ్యాభిహతః ప్రతోదం న్యస్య కూబరే విజజ్వాల ముహుర్బ్రహ్మా శ్వాసం వక్త్రాత్ సముద్గిరన్
తారకుడు ఇచ్చిన దెబ్బతో బ్రహ్మదేవుడు, ప్రతోదాన్ని కూబరంపై పెట్టి, మళ్లీ మళ్లీ అగ్ని వలె ప్రకాశిస్తూ, నోటివెంట ఊపిరి విడిచాడు.
తత్ర దైత్యైర్మహానాదో దానవైరపి భైరవః తారకాఖ్యస్య పూజార్థం కృతో జలధరోపమః
అక్కడ దానవులు, దైత్యులు తారకుని పూజ కోసం, మేఘగర్జనలా భయంకరమైన గొప్ప అరుపుతో గళం కలిపారు.
రథచరణకరో ఽథ మహామృధే వృషభవపుర్వృషభేన్ద్రపూజితః దితితనయబలం విమర్ద్య సర్వం త్రిపురపురం ప్రవివేశ కేశవః
ఆ సమయంలో, రథచక్రం మహాయుద్ధంలో వృషభప్రధానులు, వృషభరాజులతో పూజించబడుతూ, దితిపుత్రుల సైన్యాన్ని నాశనం చేసి, కేశవుడు త్రిపురపురిలో ప్రవేశించాడు.