ఉత్పలైః కుముదైః పద్మైర్ వృతాం కాదమ్బకైస్తథా చన్ద్రభాస్కరవర్ణాభైర్ భీమైర్ ఆవరణైర్వృతామ్
ఆ చెరువు నీలం కమలాలు, శ్వేత కముదాలు, ఎర్ర పద్మాలు, కాదంబ పుష్ప సమూహాలతో, చంద్రుడు, సూర్యుడు వంటి వర్ణాలతో మెరిసే భయంకరమైన ప్రాకారాలతో చుట్టూ ఉంది.
ఖగైర్ మధురరావైశ్చ చారుచామీకరప్రభైః కామైషిభిర్ ఇవాకీర్ణాం జీవానామరణీమ్ ఇవ
ఆ చెరువు మధురమైన స్వరాలతో పాడే పక్షులతో, బంగారం వలె మెరిసే ఆకృతులతో, కోరినదాన్ని ఇచ్చే జీవులతో నిండిపోయి, జీవులకు జీవనాగ్ని లాగా ఉంది.
తాం వాపీం సృజ్య స మయో గఙ్గామివ మహేశ్వరః తస్యాం ప్రక్షాలయామాస విద్యున్మాలినమాదితః
ఆ చెరువును మయుడు సృష్టించి, మహేశ్వరుడు గంగను ఎలా తీసుకొచ్చాడో అలా, ముందుగా విద్యున్మాలిని అందులో స్నానంచేయించాడు.
స వాప్యాం మజ్జితో దైత్యో దేవశత్రుర్మహాబలః ఉత్తస్థావిన్ధనైరిద్ధః సద్యో హుత ఇవానలః
ఆ దానవుడు, దేవతలకు శత్రువైన మహాబలుడు, ఆ చెరువులో మునిగి, వెంటనే ఇంధనంతో మండే అగ్నిలా వెలుగుతూ పైకి వచ్చాడు.
మయస్య చాఞ్జలిం కృత్వా తారకాఖ్యో ఽభివాదితః విద్యున్మాలీతి వచనం మయముత్థాయ చాబ్రవీత్
మయుని ముందు చేతులు జోడించి నమస్కరించి, తారక అనే వాడు, 'నేను విద్యున్మాలిని' అని చెప్పి పైకి లేచాడు.
క్వ నన్దీ సహ రుద్రేణ వృతః ప్రమథజమ్బుకైః యుధ్యామో ఽరీన్ వినిష్పీడ్య దయా దేహేషు కా హి నః
'నంది ఎక్కడ ఉన్నాడు? రుద్రుడు, ప్రమథ గోపులతో కలిసి ఎక్కడ ఉన్నాడు? మనం పోరాడుదాం, శత్రువులను నాశనం చేద్దాం. మన శరీరాల్లో దయకు ఏమి అవసరం?'
అన్వాస్యైవ చ రుద్రస్య భవామః ప్రభవిష్ణవః తైర్వా వినిహతా యుద్ధే భవిష్యామో యమాశనాః
మీరందరూ పరాక్రమశాలులా, మనం రుద్రుని అనుసరించకపోతే, వారిచేత యుద్ధంలో చంపబడి, యమునికి ఆహారమవుతాము.
విద్యున్మాలేర్ నిశమ్యైతన్ మయో వచనమూర్జితమ్ తం పరిష్వజ్య సార్ద్రాక్ష ఇదమాహ మహాసురః
విద్యున్మాలి ఈ బలమైన మాటలు విని, కన్నీటి కన్నులతో అతన్ని ఆలింగనం చేసి, ఆ మహాసురుడు ఇలా అన్నాడు.
విద్యున్మాలిన్న మే రాజ్యమ్ అభిప్రేతం న జీవితమ్ త్వయా వినా మహాబాహో కిమన్యేన మహాసుర
విద్యున్మాలీ, నాకు రాజ్యం కావాలి కాదు, ప్రాణం కూడా అవసరం లేదు. ఓ మహాబాహువా, నీవు లేని జీవితం నాకు ఇంకేమైనా అవసరమా, మహాసురా?
మహామృతమయీ వాపీ హ్య్ ఏషా మాయాభిరీశ్వర సృష్టా దానవదైత్యానాం హతానాం జీవవర్ధినీ
ఈ మహత్తరమైన అమృతస్వరూపమైన చెరువు, ఓ మాయాధిపతీ, నీవు మాయతో సృష్టించావు. ఇది చంపబడిన దానవ, దైత్యులకు మళ్లీ ప్రాణం ఇస్తుంది.
దిష్ట్యా త్వాం దైత్య పశ్యామి యమలోకాద్ ఇహాగతమ్ దుర్గతావనయగ్రస్తం భోక్ష్యామో ఽద్య మహానిధిమ్
ఓ దైత్యా, అదృష్టవశాత్తు నిన్ను యమలోకంనుంచి తిరిగి ఇక్కడ చూచాను. కష్టాలనుండి బయటపడి, ఈ రోజు మనం గొప్ప ధనాన్ని ఆస్వాదిద్దాం.
దృష్ట్వా దృష్ట్వా చ తాం వాపీం మాయయా మయనిర్మితామ్ హృష్టాననాక్షా దైత్యేన్ద్రా ఇదం వచనమబ్రువన్
మాయతో మయుడు నిర్మించిన ఆ చెరువును పునఃపునః చూస్తూ, ఆనందంతో ముఖాలు, కళ్ళు ప్రకాశిస్తూ దైత్యేంద్రులు ఇలా అన్నారు.
దానవా యుధ్యతేదానీం ప్రమథైః సహ నిర్భయాః మయేన నిర్మితా వాపీ హతాన్సంజీవయిష్యతి
ఇప్పుడు దానవులు ప్రమథులతో నిర్భయంగా యుద్ధం చేయొచ్చు. మయుడు నిర్మించిన చెరువు చంపబడినవారిని మళ్లీ బ్రతికిస్తుంది.
తతః క్షుబ్ధామ్బుధినిభా భేరీ సా తు భయంకరీ వాద్యమానా ననాదోచ్చై రౌరవీ సా పునః పునః
ఆ భయంకరమైన బేరి, అలలు ఎగిసిపడే సముద్రంలా, గట్టిగా మోగించబడింది. రౌరవ రాగంలో మళ్లీ మళ్లీ గర్జించింది.
శ్రుత్వా భేరీరవం ఘోరం మేఘారమ్భితసంనిభమ్ న్యపతన్నసురాస్తూర్ణం త్రిపురాద్యుద్ధలాలసాః
ఆ భయానకమైన బేరి ధ్వని, మేఘాల గర్జనలా వినిపించగానే, త్రిపుర యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా ఉన్న అసురులు వేగంగా యుద్ధరంగంలోకి దూకారు.
లోహరాజతసౌవర్ణైః కటకైర్మణిరాజితైః ఆముక్తైః కుణ్డలైర్హారైర్ ముకుటైరపి చోత్కటైః
ఇనుపు, వెండి, బంగారు కంకణాలతో, రత్నాలతో అలంకరించబడినవారు, మెరిసే కుండలాలు, హారాలు, ఎత్తైన కిరీటాలతో అలంకరించబడ్డారు.
ధూమాయితా హ్యవిరమా జ్వలన్త ఇవ పావకాః ఆయుధాని సమాదాయ కాశినో దృఢవిక్రమాః
ఎల్లప్పుడూ పొగలు పొగలుతూ, అగ్నిలా జ్వలిస్తూ, ఆయుధాలు పట్టుకుని, ప్రకాశిస్తూ, ధైర్యంగా నిలబడ్డారు.
నృత్యమానా ఇవ నటా గర్జన్త ఇవ తోయదాః కరోచ్ఛ్రయా ఇవ గజాః సింహా ఇవ చ నిర్భయాః
నాట్యకారుల్లా నర్తిస్తూ, మేఘాల్లా గర్జిస్తూ, తల పైకి ఎత్తిన ఏనుగుల్లా ఎత్తుగా, సింహాల్లా భయములేకుండా ఉన్నారు.
హ్రదా ఇవ చ గమ్భీరాః సూర్యా ఇవ ప్రతాపితాః ద్రుమా ఇవ చ దైత్యేన్ద్రాస్ త్రాసయన్తో బలం మహత్
వెన్నెల హ్రదాల్లా లోతుగా, సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తూ, వృక్షాల్లా నిలబడి, దైత్యేంద్రులు ఆ మహాసేనను భయపెట్టారు.
ప్రమథా అపి సోత్సాహా గరుడోత్పాతపాతినః యుయుత్సవో ఽభిధావన్తి దానవాన్దానవారయః
ప్రమథులు యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా, గరుడల్లా దూకుతూ, దానవులను, దానవ నియంత్రకులను ఎదుర్కొన్నారు.
నన్దీశ్వరేణ ప్రమథాస్ తారకాఖ్యేన దానవాః చక్రుః సంహత్య సంగ్రామం చోద్యమానా బలేన చ
నందీశ్వరుని నాయకత్వంలో ప్రమథులు, తారకుని నాయకత్వంలో దానవులు, తమ తమ సేనల ప్రేరణతో యుద్ధానికి సమైక్యంగా దిగారు.
తే ఽసిభిశ్చన్ద్రసంకాశైః శూలైశ్చానలపిఙ్గలైః బాణైశ్చ దృఢనిర్ముక్తైర్ అభిజఘ్నుః పరస్పరమ్
చంద్రుడిలా మెరిసే ఖడ్గాలతో, అగ్నిలా ఎర్రగా ఉన్న శూలాలతో, బలంగా వదిలిన బాణాలతో, వారు ఒకరినొకరు గాయపరిచారు.
శరాణాం సృజ్యమానానామ్ అసీనాం చ నిపాత్యతామ్ రూపాణ్యాసన్మహోల్కానాం పతన్తీనామివామ్బరాత్
బాణాలు వదిలిపడుతూ, ఖడ్గాలు పడిపోతూ, వారి రూపాలు ఆకాశం నుంచి పడే పెద్ద జ్వాలలవంటి ఆకారాన్ని కలిగి కనిపించాయి.
శక్తిభిర్భిన్నహృదయా నిర్దయా ఇవ పాతితాః నిరయేష్వివ నిర్మగ్నాః కూజన్తే ప్రమథాసురాః
శక్తులతో హృదయాలు చీలిపోయి, కరుణ లేకుండా పడగొట్టబడి, నరకంలో మునిగినవారిలా, ప్రమథాసురులు విలపించారు.
హేమకుణ్డలయుక్తాని కిరీటోత్కటవన్తి చ శిరాంస్యుర్వ్యాం పతన్తి స్మ గిరికూటా ఇవాత్యయే
బంగారు కుండలాలు, గొప్ప కిరీటాలతో అలంకరించబడిన తలలు, పెద్ద విపత్తులో కొండ శిఖరాలు పడిపోవటంలా భూమిపై పడిపోయాయి.
పరశ్వధైః పట్టిశైశ్చ ఖడ్గైశ్చ పరిఘైస్తథా ఛిన్నాః కరివరాకారా నిపేతుస్తే ధరాతలే
పరశువాలు, కత్తులు, గదలు, భుజబలంతో దాడిచేసినవారు, ఏనుగుల్లా బలంగా కనిపించిన వారు నేలపై కూలిపోయారు.
గర్జన్తి సహసా హృష్టాః ప్రమథా భీమగర్జనాః సాధయన్త్యపరే సిద్ధా యుద్ధగాన్ధర్వమద్భుతమ్
ప్రమథులు ఆనందంతో అకస్మాత్తుగా భయంకరంగా గర్జించారు; మరికొందరు సిద్ధులు, అద్భుతమైన గంధర్వ యుద్ధాన్ని ప్రదర్శించారు.
బలవాన్భాసి ప్రమథ దర్పితో భాసి దానవ ఇతి చోచ్చారయన్వాచం వారణా రణధూర్గతాః
ప్రమథులు గర్వంతో, బలంగా, యుద్ధరంగంలో ఏనుగుల్లా ముందుకు సాగుతూ, "నీవు బలవంతుడివి! నీవు దానవుడివి" అని అరవసాగారు.
పరిఘైరాహతాః కేచిద్ దానవైః శంకరానుగాః వమన్తే రుధిరం వక్త్రైః స్వర్ణధాతుమివాచలాః
శంకరుని అనుచరులు, దానవులు గదలతో కొట్టగా, కొండలు బంగారు ప్రవాహాలు వదిలినట్టు, వారు నోటినుండి రక్తాన్ని ఉమ్మారు.
ప్రమథైరపి నారాచైర్ అసురాః సురశత్రవః ద్రుమైశ్చ గిరిశృఙ్గైశ్చ గాఢమేవాహవే హతాః
ప్రమథులు బాణాలు, చెట్లు, కొండ శిఖరాలతో యుద్ధంలో దేవతలకు శత్రువులైన అసురులను బలిగా చంపారు.