ఆసీనం నారదం ప్రేక్ష్య మయస్త్వథ మహాసురః అబ్రవీద్వచనం తుష్టో హృష్టరోమాననేక్షణః
నారదుడు కూర్చున్నాడని చూసి, మహా అసురుడు మయుడు ఆనందంతో, ఆనందంతో ఒంటిపై రోమాలు నిక్కబొడుచుకొని, నారదుని వైపు దృష్టిపెట్టి ఇలా అన్నాడు.
ఔత్పాతికం పురే ఽస్మాకం యథా నాన్యత్ర కుత్రచిత్ వర్తతే వర్తమానజ్ఞ వద త్వం హి చ నారద
నారదా, మన పట్టణంలో ఇలా అపశకునాలు ఎందుకు కనిపిస్తున్నాయో చెప్పు. ఇవి మరెక్కడా, మరే సమయంలో కూడా ఉండవు. నీవు జరుగుతున్నదంతా తెలుసు.
దృశ్యన్తే భయదాః స్వప్నా భజ్యన్తే చ ధ్వజాః పరమ్ వినా చ వాయునా కేతుః పతతే చ తథా భువి
భయంకరమైన కలలు కనబడుతున్నాయి, పతాకాలు విరిగిపోతున్నాయి, గాలి లేకుండానే జెండా నేలపై పడిపోతుంది.
అట్టాలకాశ్చ నృత్యన్తే సపతాకాః సగోపురాః హింస హింసేతి శ్రూయన్తే గిరశ్చ భయదాః పురే
పతాకాలతో కూడిన గోపురాలు, అట్టాలకాలు ఊగిపోతున్నాయి. పట్టణమంతా 'హింస, హింస' అని భయపెట్టే శబ్దాలు వినిపిస్తున్నాయి.
నాహం బిభేమి దేవానాం సేన్ద్రాణామపి నారద ముక్త్వైకం వరదం స్థాణుం భక్తాభయకరం హరమ్
నారదా, ఇంద్రుడు సహా దేవతలను కూడా నేను భయపడను. ఒకడిని తప్ప, భక్తులకు అభయం ఇచ్చే వరదాత అయిన స్థాణువు, హరుడిని మాత్రమే భయపడతాను.
భగవన్నాస్త్యవిదితమ్ ఉత్పాతేషు తవానఘ అనాగతమతీతం చ భవాఞ్జానాతి తత్త్వతః
భగవాన్, అపశకునాల విషయాల్లో నీకు తెలియనిది ఏదీ లేదు. గతాన్ని, భవిష్యత్తును నీవు సత్యంగా తెలుసు.
తదేతన్నో భయస్థానమ్ ఉత్పాతాభినివేదితమ్ కథయస్వ మునిశ్రేష్ఠ ప్రపన్నస్య తు నారద
కాబట్టి, మునిశ్రేష్ఠుడా, నారదా, ఈ అపశకునాల వల్ల కలిగిన భయానికి కారణం ఏమిటో నాకు చెప్పు. నేను నీ ఆశ్రయానికి వచ్చాను.
ఇత్యుక్తో నారదస్తేన మయేనామయవర్జితః
ఇలా మయుడు అడిగినప్పుడు, మాయలేని నారదుడు సమాధానం చెప్పాడు.
శృణు దానవ తత్త్వేన భవన్త్యౌత్పాతికా యథా ధర్మేతి ధారణే ధాతుర్ మాహాత్మ్యే చైవ పఠ్యతే ధారణాచ్చ మహత్త్వేన ధర్మ ఏష నిరుచ్యతే
దానవా, అపశకునాలు ఎలా కలుగుతాయో నిజంగా విను. 'ధర్మ' అన్న పదానికి మూలం 'ధరణ' అంటే 'దారిపట్టడం'. గొప్పదనంతో అది ధర్మంగా పిలవబడుతుంది. దాని గొప్పదానికే ధర్మం అని అర్థం.
స ఇష్టప్రాపకో ధర్మ ఆచార్యైరుపదిశ్యతే ఇతరశ్చానిష్టఫల ఆచార్యైర్నోపదిశ్యతే
ఇష్టమైన ఫలితాన్ని ఇచ్చే ధర్మాన్ని గురువులు బోధిస్తారు. ఇష్టంకాని ఫలితాన్ని ఇచ్చే దారిని వారు బోధించరు.
ఉత్పథాన్మార్గమాగచ్ఛేన్ మార్గాచ్చేవ విమార్గతామ్ వినాశస్తస్య నిర్దేశ్య ఇతి వేదవిదో విదుః
వెళ్లవలసిన మార్గాన్ని వదిలి తప్పు దారిలోకి వెళితే, లేదా మార్గం నుంచి తప్పితే, అతనికి నాశనం తప్పదు అని వేదాలు చెప్పినవారు అంటారు.
త్వమధర్మరథారూఢః సహైభిర్మత్తదానవైః అపకారిషు దేవానాం కురుషే త్వం సహాయతామ్
నీవు అధర్మరథంపై ఎక్కి, ఈ మత్తులో ఉన్న దానవులతో కలిసి దేవతలకు హాని చేసే వారికి తోడ్పడుతున్నావు.
తదేతాన్యేవమాదీని ఉత్పాతావేదితాని చ వైనాశికాని దృశ్యన్తే దానవానాం తథైవ చ
కాబట్టి, ఇలాంటి అపశకునాలు, ఇంకా ఇతర అపశకునాలు కూడా దానవులకు నాశనం సూచిస్తూ కనిపిస్తున్నాయి.
ఏష రుద్రః సమాస్థాయ మహాలోకమయం రథమ్ ఆయాతి త్రిపురం హన్తుం మయ త్వామసురానపి
మహా లోకాలతో చేసిన రథంపై ఎక్కి రుద్రుడు, త్రిపురాన్ని, మయుడూ, మిగతా అసురులను నాశనం చేయడానికి వస్తున్నాడు.
స త్వం మహౌజసం నిత్యం ప్రపద్యస్వ మహేశ్వరమ్ యాస్యసే సహ పుత్రేణ దానవైః సహ మానద
కాబట్టి, నీవు ఎప్పుడూ మహేశ్వరుడి ఆశ్రయాన్ని పొందు. నీవు నీ కుమారుడితో, దానవులతో కలిసి వెళ్లిపోతావు, ఓ మానదా.
ఇత్యేవమావేద్య భయం దానవోపస్థితం మహత్ దానవానాం పునర్దేవో దేవేశపదమాగతః
ఇలా దానవులకు ఎదురయ్యే మహా భయాన్ని తెలియజేసి, ఆ దేవుడు మళ్లీ దేవతాధిపతి నివాసానికి వెళ్లిపోయాడు.
నారదే తు మునౌ యాతే మయో దానవనాయకః శూరసంమతమిత్యేవం దానవానాహ దానవః
నారదుడు వెళ్లిపోయిన తర్వాత, దానవ నాయకుడు మయుడు, వీరులుగా భావించి, దానవులను ఇలా ఉద్దేశించి అన్నాడు.
శూరాః స్థ జాతపుత్రాః స్థ కృతకృత్యాః స్థ దానవాః యుధ్యధ్వం దైవతైః సార్ధం కర్తవ్యం చాపి నో భయమ్
మీరు వీరులు, మీకు కుమారులు ఉన్నారు, మీ కర్తవ్యాలు నెరవేర్చారు, ఓ దానవులారా! దేవతలతో కలిసి యుద్ధం చేయండి. మనకు భయం లేదు.
జిత్వా వయం భవిష్యామః సర్వే ఽమరసభాసదః దేవాంశ్చ సేన్ద్రకాన్హత్వా లోకాన్భోక్ష్యామహే ఽసురాః
మనము గెలిచిన తరువాత అందరం అమరుల సభలో సభ్యులమవుతాము. ఇంద్రుడితో పాటు దేవతలను సంహరించి, మేము అసురులు ఈ లోకాలను అనుభవిస్తాము.
అట్టాలకేషు చ తథా తిష్ఠధ్వం శస్త్రపాణయః దంశితా యుద్ధసజ్జాశ్చ తిష్ఠధ్వం ప్రోద్యతాయుధాః
మీరు అందరూ గోడకట్టులపై ఆయుధాలు చేతిలో పట్టుకుని నిలబడి ఉండండి. యుద్ధానికి సిద్ధంగా, అప్రమత్తంగా ఆయుధాలు ఎత్తుకొని నిలబడండి.
పురాణి త్రీణి చైతాని యథాస్థానేషు దానవాః తిష్ఠధ్వం లఙ్ఘనీయాని భవిష్యన్తి పురాణి చ
మీరు దానవులు ఈ మూడు పురాలలో మీకు కేటాయించిన చోట్ల నిలబడి ఉండండి. ఈ పురాలు ఎవరూ దాటి రావద్దు.
నమోగతాస్తథా శూరా దేవతా విదితా హి వః తాః ప్రయత్నేన వార్యాశ్చ విదార్యాశ్చైవ సాయకైః
ఇక్కడికి వచ్చిన వీర దేవతలు మీకు తెలుసు. వారిని శ్రద్ధతో ఎదుర్కొని, బాణాలతో గాయపరచాలి.
ఇతి దనుతనయాన్మయస్తథోక్త్వా సురగణవారణవారణే వచాంసి యువతిజనవిషణ్ణమానసం తత్ త్రిపురపురం సహసా వివేశ రాజా
దానువు పిల్లలకు ఇలా చెప్పి, దేవతల గుంపును అడ్డుకునే మాయుడు, ఆ యువతుల మనసులను కలవరపరిచే మాటలు చెప్పి, రాజా, త్రిపురపురంలోకి వేగంగా ప్రవేశించాడు.
అథ రజతవిశుద్ధభావభావో భవమభిపూజ్య దిగమ్బరం సుగీర్భిః శరణముపజగామ దేవదేవం మదనార్యన్ధకయజ్ఞదేహఘాతమ్
తరువాత, వెండి వంటి స్వచ్ఛమైన మనసుతో భవుడిని మధురమైన మాటలతో పూజించి, ఆ దిగంబరుని ఆశ్రయంగా కోరాడు. మదనుడు, అరి, అంధకుడు, యజ్ఞదేహాలను సంహరించిన దేవదేవుని ఆశ్రయించాడు.
మయమభయపదైషిణం ప్రపన్నం న కిల బుబోధ తృతీయదీప్తనేత్రః తదభిమతమదాత్తతః శశాఙ్కీ స చ కిల నిర్భయ ఏవ దానవో ఽభూత్
మాయుడు భయములేని ఆశ్రయం కోరుతూ వచ్చినదాన్ని తృతీయ నేత్రుడు గమనించలేదు. అయినా, అతని కోరికను మంజూరు చేశాడు. అందువల్ల చంద్రచిహ్నం కలిగిన ఆ దానవుడు నిజంగా భయములేని వాడయ్యాడు.
తతో రణే దేవబలం నారదో ఽభ్యగమత్పునః ఆగత్య చైవ త్రిపురాత్ సభాయామాస్థితః స్వయమ్
తర్వాత యుద్ధంలో నారదుడు మళ్లీ దేవతల సైన్యాన్ని చేరాడు. త్రిపుర నుండి వచ్చి, స్వయంగా సభలో కూర్చున్నాడు.
ఇలావృతమితి ఖ్యాతం తద్వర్షం విస్తృతాయతమ్ యత్ర యజ్ఞో బలేర్వృత్తో బలిర్యత్ర చ సంయతః
ఆ ప్రాంతం విస్తారంగా, ప్రసిద్ధిగా 'ఇలావృతం' అని పిలవబడుతుంది. అక్కడే బలిచక్రవర్తి యజ్ఞం జరిగింది, బలిని అక్కడే నిరోధించారు.
దేవానాం జన్మభూమిర్యా త్రిషు లోకేషు విశ్రుతా వివాహాః క్రతవశ్చైవ జాతకర్మాదికాః క్రియాః
అది మూడు లోకాల్లో ప్రసిద్ధమైన దేవతల జన్మభూమి. అక్కడే వివాహాలు, యజ్ఞాలు, జన్మాది కర్మలు జరుగుతాయి.
దేవానాం యత్ర వృత్తాని కన్యాదానాని యాని చ రేమే నిత్యం భవో యత్ర సహాయైః పార్షదైర్గణైః
అక్కడ దేవతల కర్తవ్యాలు, కన్యాదానాలు జరిగినవి. భవుడు తన సహాయకులు, గణులతో ఎప్పుడూ ఆనందంగా ఉన్నాడు.
లోకపాలాః సదా యత్ర తస్థుర్మేరుగిరౌ యథా మధుపిఙ్గలనేత్రస్తు చన్ద్రావయవభూషణః దేవానామధిపం ప్రాహ గణపాంశ్చ మహేశ్వరః
అక్కడ, మెరు పర్వతంపై ఉన్నట్లుగా లోకపాలకులు ఎప్పుడూ నిలబడి ఉంటారు. తేనె రంగు కళ్లతో, చంద్రుని భాగాన్ని అలంకరించుకున్న మహేశ్వరుడు, దేవతాధిపతిని, గణపాలను ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు.