హరమజితమజం ప్రతుష్టువుర్ వచనవిశేషైర్ విచిత్రభూషణైః రథస్త్రిపురే సకాఞ్చనాచలో వ్రజతి సపక్ష ఇవాద్రిరమ్బరే
అజేయుడైన, జన్మరహితుడైన హరుడిని వారు విశిష్టమైన మాటలతో, అద్భుతమైన ఆభరణాలతో స్తుతించారు; త్రిపురంలో బంగారంతో అలంకరించబడిన ఆ రథం, ఆకాశంలో రెక్కలున్న పర్వతంలా సాగింది.
మకరతిమితిమిఙ్గిలావృతః ప్రలయ ఇవాతిసముద్ధతో ఽర్ణవః వ్రజతి రథవరో ఽతిభాస్వరో హ్య్ అశనినిపాతపయోదనిఃస్వనః
మకరాలు, తిమింగలాలు, పెద్ద చేపలతో చుట్టుముట్టబడి, ఆ రథం మేఘగర్జనలతో మెరుపులు పడినట్టు, ప్రళయకాల సముద్రంలా ప్రకాశిస్తూ ముందుకు సాగింది.
పూజ్యమానే రథే తస్మింల్ లోకైర్దేవే రథే స్థితే ప్రమథేషు నదత్సూగ్రం ప్రవదత్సు చ సాధ్వితి
ఆ రథాన్ని లోకాలు పూజించగా, దేవుడు రథంపై నిలిచినప్పుడు, ప్రమథగణాలు గర్జించగా, జనులు 'బాగుంది!' అని ప్రశంసించారు.
ఈశ్వరస్వరఘోషేణ నర్దమానే మహావృషే జయత్సు విప్రేషు తథా గర్జత్సు తురగేషు చ
ఈశ్వరుని స్వరం ప్రతిధ్వనించగా, మహావృషభుడు గర్జించగా, బ్రాహ్మణులు విజయాన్ని పొందగా, గుర్రాలు హమ్మయ్యగా, ఆ ధ్వని అంతటా వ్యాపించింది.
రణాఙ్గణాత్సముత్పత్య దేవర్షిర్నారదః ప్రభుః కాన్త్యా చన్ద్రోపమస్తూర్ణం త్రిపురం పురమాగతః
యుద్ధభూమి నుంచి దేవర్షి నారదుడు, చంద్రుడిలా ప్రకాశిస్తూ, వేగంగా త్రిపురపురానికి చేరుకున్నాడు.
ఔత్పాతికం తు దైత్యానాం త్రిపురే వర్తతే ధ్రువమ్ నారదశ్చాత్ర భగవాన్ ప్రాదుర్భూతస్తపోధనః
త్రిపురలో దానవుల మధ్య ఒక అపశకునం కనిపించింది; అక్కడే తపోధనుడైన పవిత్ర నారదుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
ఆగతం జలదాభాసం సమేతాః సర్వదానవాః ఉత్తస్థుర్నారదం దృష్ట్వా అభివాదనవాదినః
మేఘాల్లా కనిపించే అందరు దానవులు, నారదుడు వచ్చినప్పుడు లేచి, ఆయనను గౌరవంగా పలకరించారు.
తమర్ఘ్యేణ చ పాద్యేన మధుపర్కేణ చేశ్వరాః నారదం పూజయామాసుర్ బ్రహ్మాణమివ వాసవః
ఆ ప్రభువులు నారదునికి అర్ఘ్యం, పాద్యము, మధుపర్కం సమర్పించి, ఇంద్రుడు బ్రహ్మను పూజించినట్లే గౌరవించారు.
తేషాం స పూజాం పూజార్హః ప్రతిగృహ్య తపోధనః నారదః సుఖమాసీనః కాఞ్చనే పరమాసనే
పూజకు అర్హుడైన నారదుడు, వారి ఆతిథ్యాన్ని స్వీకరించి, తపోధనుడిగా, బంగారు ఆసనంపై సుఖంగా కూర్చున్నాడు.
మయస్తు సుఖమాసీనే నారదే నారదోద్భవే యథార్హం దానవైః సార్ధమ్ ఆసీనో దానవాధిపః
నారదుడు సుఖంగా కూర్చున్నప్పుడు, మాయుడు దానవులతో కలిసి, యథావిధిగా అక్కడ కూర్చున్నాడు.
ఆసీనం నారదం ప్రేక్ష్య మయస్త్వథ మహాసురః అబ్రవీద్వచనం తుష్టో హృష్టరోమాననేక్షణః
నారదుడు కూర్చున్నాడని చూసి, మహా అసురుడు మయుడు ఆనందంతో, ఆనందంతో ఒంటిపై రోమాలు నిక్కబొడుచుకొని, నారదుని వైపు దృష్టిపెట్టి ఇలా అన్నాడు.
ఔత్పాతికం పురే ఽస్మాకం యథా నాన్యత్ర కుత్రచిత్ వర్తతే వర్తమానజ్ఞ వద త్వం హి చ నారద
నారదా, మన పట్టణంలో ఇలా అపశకునాలు ఎందుకు కనిపిస్తున్నాయో చెప్పు. ఇవి మరెక్కడా, మరే సమయంలో కూడా ఉండవు. నీవు జరుగుతున్నదంతా తెలుసు.
దృశ్యన్తే భయదాః స్వప్నా భజ్యన్తే చ ధ్వజాః పరమ్ వినా చ వాయునా కేతుః పతతే చ తథా భువి
భయంకరమైన కలలు కనబడుతున్నాయి, పతాకాలు విరిగిపోతున్నాయి, గాలి లేకుండానే జెండా నేలపై పడిపోతుంది.
అట్టాలకాశ్చ నృత్యన్తే సపతాకాః సగోపురాః హింస హింసేతి శ్రూయన్తే గిరశ్చ భయదాః పురే
పతాకాలతో కూడిన గోపురాలు, అట్టాలకాలు ఊగిపోతున్నాయి. పట్టణమంతా 'హింస, హింస' అని భయపెట్టే శబ్దాలు వినిపిస్తున్నాయి.
నాహం బిభేమి దేవానాం సేన్ద్రాణామపి నారద ముక్త్వైకం వరదం స్థాణుం భక్తాభయకరం హరమ్
నారదా, ఇంద్రుడు సహా దేవతలను కూడా నేను భయపడను. ఒకడిని తప్ప, భక్తులకు అభయం ఇచ్చే వరదాత అయిన స్థాణువు, హరుడిని మాత్రమే భయపడతాను.
భగవన్నాస్త్యవిదితమ్ ఉత్పాతేషు తవానఘ అనాగతమతీతం చ భవాఞ్జానాతి తత్త్వతః
భగవాన్, అపశకునాల విషయాల్లో నీకు తెలియనిది ఏదీ లేదు. గతాన్ని, భవిష్యత్తును నీవు సత్యంగా తెలుసు.
తదేతన్నో భయస్థానమ్ ఉత్పాతాభినివేదితమ్ కథయస్వ మునిశ్రేష్ఠ ప్రపన్నస్య తు నారద
కాబట్టి, మునిశ్రేష్ఠుడా, నారదా, ఈ అపశకునాల వల్ల కలిగిన భయానికి కారణం ఏమిటో నాకు చెప్పు. నేను నీ ఆశ్రయానికి వచ్చాను.
ఇత్యుక్తో నారదస్తేన మయేనామయవర్జితః
ఇలా మయుడు అడిగినప్పుడు, మాయలేని నారదుడు సమాధానం చెప్పాడు.
శృణు దానవ తత్త్వేన భవన్త్యౌత్పాతికా యథా ధర్మేతి ధారణే ధాతుర్ మాహాత్మ్యే చైవ పఠ్యతే ధారణాచ్చ మహత్త్వేన ధర్మ ఏష నిరుచ్యతే
దానవా, అపశకునాలు ఎలా కలుగుతాయో నిజంగా విను. 'ధర్మ' అన్న పదానికి మూలం 'ధరణ' అంటే 'దారిపట్టడం'. గొప్పదనంతో అది ధర్మంగా పిలవబడుతుంది. దాని గొప్పదానికే ధర్మం అని అర్థం.
స ఇష్టప్రాపకో ధర్మ ఆచార్యైరుపదిశ్యతే ఇతరశ్చానిష్టఫల ఆచార్యైర్నోపదిశ్యతే
ఇష్టమైన ఫలితాన్ని ఇచ్చే ధర్మాన్ని గురువులు బోధిస్తారు. ఇష్టంకాని ఫలితాన్ని ఇచ్చే దారిని వారు బోధించరు.
ఉత్పథాన్మార్గమాగచ్ఛేన్ మార్గాచ్చేవ విమార్గతామ్ వినాశస్తస్య నిర్దేశ్య ఇతి వేదవిదో విదుః
వెళ్లవలసిన మార్గాన్ని వదిలి తప్పు దారిలోకి వెళితే, లేదా మార్గం నుంచి తప్పితే, అతనికి నాశనం తప్పదు అని వేదాలు చెప్పినవారు అంటారు.
త్వమధర్మరథారూఢః సహైభిర్మత్తదానవైః అపకారిషు దేవానాం కురుషే త్వం సహాయతామ్
నీవు అధర్మరథంపై ఎక్కి, ఈ మత్తులో ఉన్న దానవులతో కలిసి దేవతలకు హాని చేసే వారికి తోడ్పడుతున్నావు.
తదేతాన్యేవమాదీని ఉత్పాతావేదితాని చ వైనాశికాని దృశ్యన్తే దానవానాం తథైవ చ
కాబట్టి, ఇలాంటి అపశకునాలు, ఇంకా ఇతర అపశకునాలు కూడా దానవులకు నాశనం సూచిస్తూ కనిపిస్తున్నాయి.
ఏష రుద్రః సమాస్థాయ మహాలోకమయం రథమ్ ఆయాతి త్రిపురం హన్తుం మయ త్వామసురానపి
మహా లోకాలతో చేసిన రథంపై ఎక్కి రుద్రుడు, త్రిపురాన్ని, మయుడూ, మిగతా అసురులను నాశనం చేయడానికి వస్తున్నాడు.
స త్వం మహౌజసం నిత్యం ప్రపద్యస్వ మహేశ్వరమ్ యాస్యసే సహ పుత్రేణ దానవైః సహ మానద
కాబట్టి, నీవు ఎప్పుడూ మహేశ్వరుడి ఆశ్రయాన్ని పొందు. నీవు నీ కుమారుడితో, దానవులతో కలిసి వెళ్లిపోతావు, ఓ మానదా.
ఇత్యేవమావేద్య భయం దానవోపస్థితం మహత్ దానవానాం పునర్దేవో దేవేశపదమాగతః
ఇలా దానవులకు ఎదురయ్యే మహా భయాన్ని తెలియజేసి, ఆ దేవుడు మళ్లీ దేవతాధిపతి నివాసానికి వెళ్లిపోయాడు.
నారదే తు మునౌ యాతే మయో దానవనాయకః శూరసంమతమిత్యేవం దానవానాహ దానవః
నారదుడు వెళ్లిపోయిన తర్వాత, దానవ నాయకుడు మయుడు, వీరులుగా భావించి, దానవులను ఇలా ఉద్దేశించి అన్నాడు.
శూరాః స్థ జాతపుత్రాః స్థ కృతకృత్యాః స్థ దానవాః యుధ్యధ్వం దైవతైః సార్ధం కర్తవ్యం చాపి నో భయమ్
మీరు వీరులు, మీకు కుమారులు ఉన్నారు, మీ కర్తవ్యాలు నెరవేర్చారు, ఓ దానవులారా! దేవతలతో కలిసి యుద్ధం చేయండి. మనకు భయం లేదు.
జిత్వా వయం భవిష్యామః సర్వే ఽమరసభాసదః దేవాంశ్చ సేన్ద్రకాన్హత్వా లోకాన్భోక్ష్యామహే ఽసురాః
మనము గెలిచిన తరువాత అందరం అమరుల సభలో సభ్యులమవుతాము. ఇంద్రుడితో పాటు దేవతలను సంహరించి, మేము అసురులు ఈ లోకాలను అనుభవిస్తాము.
అట్టాలకేషు చ తథా తిష్ఠధ్వం శస్త్రపాణయః దంశితా యుద్ధసజ్జాశ్చ తిష్ఠధ్వం ప్రోద్యతాయుధాః
మీరు అందరూ గోడకట్టులపై ఆయుధాలు చేతిలో పట్టుకుని నిలబడి ఉండండి. యుద్ధానికి సిద్ధంగా, అప్రమత్తంగా ఆయుధాలు ఎత్తుకొని నిలబడండి.