గ్రసమానా ఇవాకాశం ముష్ణన్త ఇవ మేదినీమ్ ముఖేభ్యః ససృజుః శ్వాసాన్ ఉచ్ఛ్వసన్త ఇవోరగాః
ఆ పాములు ఆకాశాన్ని మింగుతున్నట్లూ, భూమిని దోచుకుంటున్నట్లూ, నోటివెంట ఊపిరి విడిచాయి.
స్వయమ్భువా చోద్యమానాశ్ చోదితేన కపర్దినా వ్రజన్తి తే ఽశ్వా జవనాః క్షయకాల ఇవానిలాః
స్వయంభువు, కపర్దిని ప్రేరేపించగా, ఆ వేగవంతమైన కాళ్లు ప్రళయ సమయంలో గాలుల్లా పరుగెత్తాయి.
ధ్వజోచ్ఛ్రయవినిర్మాణే ధ్వజయష్టిమనుత్తమామ్ ఆక్రమ్య నన్దీ వృషభస్ తస్థౌ తస్మిఞ్ఛివేచ్ఛయా
అత్యున్నతమైన ధ్వజాన్ని నిర్మించిన తర్వాత, ఆ ధ్వజయష్టిపై పరమేశ్వరుని సంకల్పంతో నంది వృషభుడు నిలిచాడు.
భార్గవాఙ్గిరసౌ దేవౌ దణ్డహస్తౌ రవిప్రభౌ రథచక్రే తు రక్షేతే రుద్రస్య ప్రియకాఙ్క్షిణౌ
భార్గవుడు, అంగిరసుడు ఇద్దరూ కరాల్లో దండలు పట్టుకుని, సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, రుద్రుని అనుగ్రహం కోరుతూ రథచక్రాలను కాపాడారు.
శేషశ్చ భగవాన్నాగో ఽనన్తో ఽనన్తకరో ఽరిణామ్ శరహస్తో రథం పాతి శయనం బ్రహ్మణస్తదా
శేషుడు అనే పవిత్రమైన నాగుడు, శత్రువులను సంహరించేవాడు, చేతిలో శరాన్ని పట్టుకుని, ఆ సమయంలో బ్రహ్మదేవుని రథాన్నీ, పీఠాన్నీ కాపాడాడు.
యమస్తూర్ణం సమాస్థాయ మహిషం చాతిదారుణమ్ ద్రవిణాధిపతిర్వ్యాలం సురాణామధిపో ద్విపమ్
యమధర్మరాజు తన భయంకరమైన మహిషంపై వేగంగా ఎక్కాడు; ధనాధిపతి తన పాముపై, దేవతల అధిపతి తన ఏనుగుపై ఎక్కారు.
మయూరం శతచన్ద్రం చ కూజన్తం కింనరం యథా గుహ ఆస్థాయ వరదో యుగోపమరథం పితుః
వరాలిచ్చే గుహుడు, వంద చంద్రుల్లా మెరిసే, కిన్నరుడిలా కూయించే మయూరంపై ఎక్కి, తన తండ్రి రథంపై యోగానికి తగినట్టు నిలిచాడు.
నన్దీశ్వరశ్చ భగవాఞ్ ఛూలమాదాయ దీప్తిమాన్ పృష్ఠతశ్చాపి పార్శ్వాభ్యాం లోకస్య క్షయకృద్యథా
నందీశ్వరుడు, తేజస్సుతో మెరిసిపోతూ, త్రిశూలాన్ని పట్టుకుని, ప్రపంచాన్ని నాశనం చేసే వాడిలా, రథానికి వెనుక, ప్రక్కలలో నిలిచాడు.
ప్రమథాశ్చాగ్నివర్ణాభాః సాగ్నిజ్వాలా ఇవాచలాః అనుజగ్మూ రథం శార్వం నక్రా ఇవ మహార్ణవమ్
అగ్నివర్ణంలో మెరిసే ప్రమథగణాలు, అగ్నిజ్వాలలవలె అచలంగా ఉండి, మహాసముద్రంలో మత్స్యాల్లా శర్వుని రథాన్ని అనుసరించాయి.
భృగుర్భరద్వాజవసిష్ఠగౌతమాః క్రతుః పులస్త్యః పులహస్తపోధనాః మరీచిరత్రిర్భగవానథాఙ్గిరాః పరాశరాగస్త్యముఖా మహర్షయః
భృగువు, భరద్వాజుడు, వశిష్ఠుడు, గౌతముడు, క్రతువు, పులస్త్యుడు, పులహుడు, తపోధనుడు, మరీచి, అత్రి, అంగిరసుడు, పరాశరుడు, అగస్త్యుడు మరియు ఇతర మహర్షులు అక్కడ ఉన్నారు.
హరమజితమజం ప్రతుష్టువుర్ వచనవిశేషైర్ విచిత్రభూషణైః రథస్త్రిపురే సకాఞ్చనాచలో వ్రజతి సపక్ష ఇవాద్రిరమ్బరే
అజేయుడైన, జన్మరహితుడైన హరుడిని వారు విశిష్టమైన మాటలతో, అద్భుతమైన ఆభరణాలతో స్తుతించారు; త్రిపురంలో బంగారంతో అలంకరించబడిన ఆ రథం, ఆకాశంలో రెక్కలున్న పర్వతంలా సాగింది.
మకరతిమితిమిఙ్గిలావృతః ప్రలయ ఇవాతిసముద్ధతో ఽర్ణవః వ్రజతి రథవరో ఽతిభాస్వరో హ్య్ అశనినిపాతపయోదనిఃస్వనః
మకరాలు, తిమింగలాలు, పెద్ద చేపలతో చుట్టుముట్టబడి, ఆ రథం మేఘగర్జనలతో మెరుపులు పడినట్టు, ప్రళయకాల సముద్రంలా ప్రకాశిస్తూ ముందుకు సాగింది.
పూజ్యమానే రథే తస్మింల్ లోకైర్దేవే రథే స్థితే ప్రమథేషు నదత్సూగ్రం ప్రవదత్సు చ సాధ్వితి
ఆ రథాన్ని లోకాలు పూజించగా, దేవుడు రథంపై నిలిచినప్పుడు, ప్రమథగణాలు గర్జించగా, జనులు 'బాగుంది!' అని ప్రశంసించారు.
ఈశ్వరస్వరఘోషేణ నర్దమానే మహావృషే జయత్సు విప్రేషు తథా గర్జత్సు తురగేషు చ
ఈశ్వరుని స్వరం ప్రతిధ్వనించగా, మహావృషభుడు గర్జించగా, బ్రాహ్మణులు విజయాన్ని పొందగా, గుర్రాలు హమ్మయ్యగా, ఆ ధ్వని అంతటా వ్యాపించింది.
రణాఙ్గణాత్సముత్పత్య దేవర్షిర్నారదః ప్రభుః కాన్త్యా చన్ద్రోపమస్తూర్ణం త్రిపురం పురమాగతః
యుద్ధభూమి నుంచి దేవర్షి నారదుడు, చంద్రుడిలా ప్రకాశిస్తూ, వేగంగా త్రిపురపురానికి చేరుకున్నాడు.
ఔత్పాతికం తు దైత్యానాం త్రిపురే వర్తతే ధ్రువమ్ నారదశ్చాత్ర భగవాన్ ప్రాదుర్భూతస్తపోధనః
త్రిపురలో దానవుల మధ్య ఒక అపశకునం కనిపించింది; అక్కడే తపోధనుడైన పవిత్ర నారదుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
ఆగతం జలదాభాసం సమేతాః సర్వదానవాః ఉత్తస్థుర్నారదం దృష్ట్వా అభివాదనవాదినః
మేఘాల్లా కనిపించే అందరు దానవులు, నారదుడు వచ్చినప్పుడు లేచి, ఆయనను గౌరవంగా పలకరించారు.
తమర్ఘ్యేణ చ పాద్యేన మధుపర్కేణ చేశ్వరాః నారదం పూజయామాసుర్ బ్రహ్మాణమివ వాసవః
ఆ ప్రభువులు నారదునికి అర్ఘ్యం, పాద్యము, మధుపర్కం సమర్పించి, ఇంద్రుడు బ్రహ్మను పూజించినట్లే గౌరవించారు.
తేషాం స పూజాం పూజార్హః ప్రతిగృహ్య తపోధనః నారదః సుఖమాసీనః కాఞ్చనే పరమాసనే
పూజకు అర్హుడైన నారదుడు, వారి ఆతిథ్యాన్ని స్వీకరించి, తపోధనుడిగా, బంగారు ఆసనంపై సుఖంగా కూర్చున్నాడు.
మయస్తు సుఖమాసీనే నారదే నారదోద్భవే యథార్హం దానవైః సార్ధమ్ ఆసీనో దానవాధిపః
నారదుడు సుఖంగా కూర్చున్నప్పుడు, మాయుడు దానవులతో కలిసి, యథావిధిగా అక్కడ కూర్చున్నాడు.
ఆసీనం నారదం ప్రేక్ష్య మయస్త్వథ మహాసురః అబ్రవీద్వచనం తుష్టో హృష్టరోమాననేక్షణః
నారదుడు కూర్చున్నాడని చూసి, మహా అసురుడు మయుడు ఆనందంతో, ఆనందంతో ఒంటిపై రోమాలు నిక్కబొడుచుకొని, నారదుని వైపు దృష్టిపెట్టి ఇలా అన్నాడు.
ఔత్పాతికం పురే ఽస్మాకం యథా నాన్యత్ర కుత్రచిత్ వర్తతే వర్తమానజ్ఞ వద త్వం హి చ నారద
నారదా, మన పట్టణంలో ఇలా అపశకునాలు ఎందుకు కనిపిస్తున్నాయో చెప్పు. ఇవి మరెక్కడా, మరే సమయంలో కూడా ఉండవు. నీవు జరుగుతున్నదంతా తెలుసు.
దృశ్యన్తే భయదాః స్వప్నా భజ్యన్తే చ ధ్వజాః పరమ్ వినా చ వాయునా కేతుః పతతే చ తథా భువి
భయంకరమైన కలలు కనబడుతున్నాయి, పతాకాలు విరిగిపోతున్నాయి, గాలి లేకుండానే జెండా నేలపై పడిపోతుంది.
అట్టాలకాశ్చ నృత్యన్తే సపతాకాః సగోపురాః హింస హింసేతి శ్రూయన్తే గిరశ్చ భయదాః పురే
పతాకాలతో కూడిన గోపురాలు, అట్టాలకాలు ఊగిపోతున్నాయి. పట్టణమంతా 'హింస, హింస' అని భయపెట్టే శబ్దాలు వినిపిస్తున్నాయి.
నాహం బిభేమి దేవానాం సేన్ద్రాణామపి నారద ముక్త్వైకం వరదం స్థాణుం భక్తాభయకరం హరమ్
నారదా, ఇంద్రుడు సహా దేవతలను కూడా నేను భయపడను. ఒకడిని తప్ప, భక్తులకు అభయం ఇచ్చే వరదాత అయిన స్థాణువు, హరుడిని మాత్రమే భయపడతాను.
భగవన్నాస్త్యవిదితమ్ ఉత్పాతేషు తవానఘ అనాగతమతీతం చ భవాఞ్జానాతి తత్త్వతః
భగవాన్, అపశకునాల విషయాల్లో నీకు తెలియనిది ఏదీ లేదు. గతాన్ని, భవిష్యత్తును నీవు సత్యంగా తెలుసు.
తదేతన్నో భయస్థానమ్ ఉత్పాతాభినివేదితమ్ కథయస్వ మునిశ్రేష్ఠ ప్రపన్నస్య తు నారద
కాబట్టి, మునిశ్రేష్ఠుడా, నారదా, ఈ అపశకునాల వల్ల కలిగిన భయానికి కారణం ఏమిటో నాకు చెప్పు. నేను నీ ఆశ్రయానికి వచ్చాను.
ఇత్యుక్తో నారదస్తేన మయేనామయవర్జితః
ఇలా మయుడు అడిగినప్పుడు, మాయలేని నారదుడు సమాధానం చెప్పాడు.
శృణు దానవ తత్త్వేన భవన్త్యౌత్పాతికా యథా ధర్మేతి ధారణే ధాతుర్ మాహాత్మ్యే చైవ పఠ్యతే ధారణాచ్చ మహత్త్వేన ధర్మ ఏష నిరుచ్యతే
దానవా, అపశకునాలు ఎలా కలుగుతాయో నిజంగా విను. 'ధర్మ' అన్న పదానికి మూలం 'ధరణ' అంటే 'దారిపట్టడం'. గొప్పదనంతో అది ధర్మంగా పిలవబడుతుంది. దాని గొప్పదానికే ధర్మం అని అర్థం.
స ఇష్టప్రాపకో ధర్మ ఆచార్యైరుపదిశ్యతే ఇతరశ్చానిష్టఫల ఆచార్యైర్నోపదిశ్యతే
ఇష్టమైన ఫలితాన్ని ఇచ్చే ధర్మాన్ని గురువులు బోధిస్తారు. ఇష్టంకాని ఫలితాన్ని ఇచ్చే దారిని వారు బోధించరు.