ఋతుభిశ్చ కృతః షడ్భిర్ ధనుః సంవత్సరో ఽభవత్ అజరా జ్యాభవచ్చాపి సామ్బికా ధనుషో దృఢా
ఆ ధనువు ఆరు ఋతువులతో తయారయింది; సంవత్సరం దాని జ్యా అయింది; అజారా దాని తాడు, సాంబికా ధనువు బలమైన భాగంగా నిలిచింది.
కాలో హి భగవాన్రుద్రస్ తం చ సంవత్సరం విదుః తస్మాదుమా కాలరాత్రిర్ ధనుషో జ్యాజరాభవత్
కాలమే భగవంతుడైన రుద్రుడు; ఆ సంవత్సరాన్ని ఆయనేనని తెలుసుకున్నారు. అందువల్ల ఉమా కాలరాత్రి ధనువు తాడుగా మారింది.
సగర్భం త్రిపురం యేన దగ్ధవాన్స త్రిలోచనః స ఇషుర్విష్ణుసోమాగ్నిత్రిదైవతమయో ఽభవత్
గర్భవంతమైన త్రిపురను దహించిన త్రినేత్రుడు — ఆ బాణం విష్ణు, సోమ, అగ్ని, ఈ మూడు దేవతలతో కూడి ఉంది.
ఆననం హ్యగ్నిరభవచ్ ఛల్యం సోమస్తమోనుదః తేజసః సమవాయో ఽథ చేషోస్తేజో రథాఙ్గధృక్
ఆ బాణానికి నోరు అగ్ని, అగ్రభాగం సోముడు, చీకటిని తొలగించేవాడు; తేజస్సు కలయికే బాణం, ప్రకాశమే రథచక్రాన్ని పట్టింది.
తస్మింశ్చ వీర్యవృద్ధ్యర్థం వాసుకిర్నాగపార్థివః తేజఃసంవసనార్థం వై ముమోచాతివిషో విషమ్
అక్కడ, శక్తిని పెంచేందుకు పాముల రాజు వాసుకి తన అత్యంత విషాన్ని విడుదల చేసి, ఆ శక్తిని చుట్టుముట్టేలా చేశాడు.
కృత్వా దేవా రథం చాపి దివ్యం దివ్యప్రభావతః లోకాధిపతిమభ్యేత్య ఇదం వచనమబ్రువన్
అద్భుతమైన కాంతితో కూడిన దివ్య రథాన్ని తయారు చేసి, దేవతలు లోకాల అధిపతిని చేరి ఇలా అన్నారు.
సంస్కృతో ఽయం రథో ఽస్మాభిస్ తవ దానవశత్రుజిత్ ఇదమాపత్పరిత్రాణం దేవాన్సేన్ద్రపురోగమాన్
దానవులను జయించిన మేము ఈ రథాన్ని తయారు చేశాము; ఇంద్రుడు ముందుండే దేవతలందరికీ ఇది అపాయంలో రక్షణగా ఉండాలి.
తం మేరుశిఖరాకారం త్రైలోక్యరథముత్తమమ్ ప్రశస్య దేవాన్సాధ్వితి రథం పశ్యతి శంకరః
మేరుపర్వత శిఖరాన్ని పోలిన ఆ ఉత్తమ రథాన్ని దేవతలు 'బాగుంది!' అని ప్రశంసించగా, శంకరుడు దానిని చూశాడు.
ముహుర్దృష్ట్వా రథం సాధు సాధ్విత్యుక్త్వా ముహుర్ముహుః ఉవాచ సేన్ద్రానమరాన్ అమరాధిపతిః స్వయమ్
ఆ రథాన్ని మళ్లీ మళ్లీ చూసి, 'బాగుంది! బాగుంది!' అని పలుమార్లు చెప్పి, అమరాధిపతి స్వయంగా ఇంద్రుడు మరియు ఇతర దేవతలను ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
యాదృశో ఽయం రథః కౢప్తో యుష్మాభిర్మమ సత్తమాః ఈదృశో రథసమ్పత్త్యా యన్తా శీఘ్రం విధీయతామ్
మీరు నా కోసం తయారు చేసిన ఈ రథం ఎంత అద్భుతంగా ఉందో, అలాంటి రథానికి తగిన వేగవంతమైన సారథిని నియమించండి.
ఇత్యుక్త్వా దేవదేవేన దేవా విద్ధా ఇవేషుభిః అవాపుర్మహతీం చిన్తాం కథం కార్యమితి బ్రువన్
దేవతాధిపతి ఇలా చెప్పగానే, దేవతలు బాణాలతో తగిలినట్లు కలవరపడి, 'ఇది ఎలా చేయాలి?' అని గొప్ప ఆందోళనలో పడ్డారు.
మహాదేవస్య దేవో ఽన్యః కో నామ సదృశో భవేత్ ముక్త్వా చక్రాయుధం దేవం సో ఽప్యస్యేషుం సమాశ్రితః
మహాదేవునికి సమానమైన మరే దేవుడు ఉండగలడా? చక్రాయుధుడిని కూడా పక్కన పెడితే, ఆ దేవుడూ ఆయన ఆశ్రయానికే వచ్చాడు.
ధురి యుక్తా ఇవోక్షాణో ఘటన్త ఇవ పర్వతైః నిశ్వసన్తః సురాః సర్వే కథమేతదితి బ్రువన్
పర్వతాలను లాగుతున్న ఎద్దుల్లా తలవంచి, దేవతలందరూ ఊపిరి పీల్చుతూ, 'ఇది ఎలా సాధ్యం?' అని అన్నారు.
దేవేష్వాహ దేవదేవో లోకనాథస్య ధూర్గతాన్ అహం సారథిరిత్యుక్త్వా జగ్రాహాశ్వాంస్తతో ఽగ్రజః
దేవతల్లో, లోకనాథుని భారంతో బాధపడుతున్న వారిని ఉద్దేశించి దేవతాధిపతి, 'నేనే సారథిని అవుతాను' అని చెప్పి, పెద్దవాడు ఆ కాళ్లను పట్టుకున్నాడు.
తతో దేవైః సగన్ధర్వైః సింహనాదో మహాన్కృతః ప్రతోదహస్తం సమ్ప్రేక్ష్య బ్రహ్మాణం సూతతాం గతమ్
అప్పుడే దేవతలు, గంధర్వులతో కలిసి గొప్ప సింహగర్జన చేశారు; బ్రహ్మా చేతిలో కొరడా పట్టుకుని సారథిగా మారడాన్ని చూసారు.
భగవానపి విశ్వేశో రథస్థే వై పితామహే సదృశః సూత ఇత్యుక్త్వా చారురోహ రథం హరః
అందరికీ అధిపతి అయిన హరుడు, పితామహుడు రథంపై ఉన్నాడని చూసి, 'ఇతడు సారథిగా తగినవాడు' అని చెప్పి, ఆ రథంపై ఎక్కాడు.
ఆరోహతి రథం దేవే హ్య్ అశ్వా హరభరాతురాః జానుభిః పతితా భూమౌ రజోగ్రాసశ్చ గ్రాసితః
దేవుడు రథంపై ఎక్కుతుండగా, హరుని భారాన్ని భరించలేక ఆ కాళ్లు మోకాలపై నేలపై పడిపోయాయి; ధూళిని కూడా మింగేశారు.
దేవో దృష్ట్వాథ వేదాంస్తాన్ అభీరుగ్రహయాన్ భయాత్ ఉజ్జహార పితౄనార్తాన్ సుపుత్ర ఇవ దుఃఖితాన్
దేవుడు భయంతో వణికుతున్న వేదాలను చూసి, బాధపడుతున్న పితృదేవతలను కుమారుడు తల్లిదండ్రులను రక్షించినట్లు రక్షించాడు.
తతః సింహరవో భూయో బభూవ రథభైరవః జయశబ్దశ్చ దేవానాం సంబభూవార్ణవోపమః
తర్వాత మళ్లీ రథం నుండి భయంకరమైన సింహగర్జన వినిపించింది; దేవతల విజయధ్వని సముద్రంలా ప్రతిధ్వనించింది.
తదోంకారమయం గృహ్య ప్రతోదం వరదః ప్రభుః స్వయమ్భూః ప్రయయౌ వాహాన్ అనుమన్త్ర్య యథాజవమ్
ఓంకారంతో చేసిన కొరడాను పట్టుకుని, వరదాత అయిన స్వయంభువు, ఆ కాళ్లను వారి వేగానికి తగినట్లు ప్రేరేపించాడు.
గ్రసమానా ఇవాకాశం ముష్ణన్త ఇవ మేదినీమ్ ముఖేభ్యః ససృజుః శ్వాసాన్ ఉచ్ఛ్వసన్త ఇవోరగాః
ఆ పాములు ఆకాశాన్ని మింగుతున్నట్లూ, భూమిని దోచుకుంటున్నట్లూ, నోటివెంట ఊపిరి విడిచాయి.
స్వయమ్భువా చోద్యమానాశ్ చోదితేన కపర్దినా వ్రజన్తి తే ఽశ్వా జవనాః క్షయకాల ఇవానిలాః
స్వయంభువు, కపర్దిని ప్రేరేపించగా, ఆ వేగవంతమైన కాళ్లు ప్రళయ సమయంలో గాలుల్లా పరుగెత్తాయి.
ధ్వజోచ్ఛ్రయవినిర్మాణే ధ్వజయష్టిమనుత్తమామ్ ఆక్రమ్య నన్దీ వృషభస్ తస్థౌ తస్మిఞ్ఛివేచ్ఛయా
అత్యున్నతమైన ధ్వజాన్ని నిర్మించిన తర్వాత, ఆ ధ్వజయష్టిపై పరమేశ్వరుని సంకల్పంతో నంది వృషభుడు నిలిచాడు.
భార్గవాఙ్గిరసౌ దేవౌ దణ్డహస్తౌ రవిప్రభౌ రథచక్రే తు రక్షేతే రుద్రస్య ప్రియకాఙ్క్షిణౌ
భార్గవుడు, అంగిరసుడు ఇద్దరూ కరాల్లో దండలు పట్టుకుని, సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, రుద్రుని అనుగ్రహం కోరుతూ రథచక్రాలను కాపాడారు.
శేషశ్చ భగవాన్నాగో ఽనన్తో ఽనన్తకరో ఽరిణామ్ శరహస్తో రథం పాతి శయనం బ్రహ్మణస్తదా
శేషుడు అనే పవిత్రమైన నాగుడు, శత్రువులను సంహరించేవాడు, చేతిలో శరాన్ని పట్టుకుని, ఆ సమయంలో బ్రహ్మదేవుని రథాన్నీ, పీఠాన్నీ కాపాడాడు.
యమస్తూర్ణం సమాస్థాయ మహిషం చాతిదారుణమ్ ద్రవిణాధిపతిర్వ్యాలం సురాణామధిపో ద్విపమ్
యమధర్మరాజు తన భయంకరమైన మహిషంపై వేగంగా ఎక్కాడు; ధనాధిపతి తన పాముపై, దేవతల అధిపతి తన ఏనుగుపై ఎక్కారు.
మయూరం శతచన్ద్రం చ కూజన్తం కింనరం యథా గుహ ఆస్థాయ వరదో యుగోపమరథం పితుః
వరాలిచ్చే గుహుడు, వంద చంద్రుల్లా మెరిసే, కిన్నరుడిలా కూయించే మయూరంపై ఎక్కి, తన తండ్రి రథంపై యోగానికి తగినట్టు నిలిచాడు.
నన్దీశ్వరశ్చ భగవాఞ్ ఛూలమాదాయ దీప్తిమాన్ పృష్ఠతశ్చాపి పార్శ్వాభ్యాం లోకస్య క్షయకృద్యథా
నందీశ్వరుడు, తేజస్సుతో మెరిసిపోతూ, త్రిశూలాన్ని పట్టుకుని, ప్రపంచాన్ని నాశనం చేసే వాడిలా, రథానికి వెనుక, ప్రక్కలలో నిలిచాడు.
ప్రమథాశ్చాగ్నివర్ణాభాః సాగ్నిజ్వాలా ఇవాచలాః అనుజగ్మూ రథం శార్వం నక్రా ఇవ మహార్ణవమ్
అగ్నివర్ణంలో మెరిసే ప్రమథగణాలు, అగ్నిజ్వాలలవలె అచలంగా ఉండి, మహాసముద్రంలో మత్స్యాల్లా శర్వుని రథాన్ని అనుసరించాయి.
భృగుర్భరద్వాజవసిష్ఠగౌతమాః క్రతుః పులస్త్యః పులహస్తపోధనాః మరీచిరత్రిర్భగవానథాఙ్గిరాః పరాశరాగస్త్యముఖా మహర్షయః
భృగువు, భరద్వాజుడు, వశిష్ఠుడు, గౌతముడు, క్రతువు, పులస్త్యుడు, పులహుడు, తపోధనుడు, మరీచి, అత్రి, అంగిరసుడు, పరాశరుడు, అగస్త్యుడు మరియు ఇతర మహర్షులు అక్కడ ఉన్నారు.