తదాశ్రిత్య పురం దుర్గం దానవా వరనిర్భయాః బాధన్తే ఽస్మాన్మహాదేవ ప్రేష్యమస్వామినం యథా
ఆ కోటను ఆధారంగా చేసుకుని, భయమేమీ లేని దానవులు మమ్మల్ని బాధిస్తున్నారు మహాదేవా! మీరు చెప్పినట్లు మీ సేవకుణ్ణి పంపించండి.
ఉద్యానాని చ భగ్నాని నన్దనాదీని యాని చ వరాశ్చాప్సరసః సర్వా రమ్భాద్యా దనుజైర్హృతాః
నందనాది తోటలు నాశనం అయ్యాయి. రంభ మొదలైన అప్సరసలను దానవులు తీసుకుపోయారు.
ఇన్ద్రస్య వాహ్యాశ్చ గజాః కుముదాఞ్జనవామనాః ఐరావతాద్యా అపహృతా దేవతానాం మహేశ్వర
ఇంద్రుని ఏనుగులు అయిన కుముద, అంజన, వామన, ఐరావతాది దేవతల నుండి దానవులు తీసుకుపోయారు మహేశ్వరా!
యే చేన్ద్రరథముఖ్యాశ్ చ హరయో ఽపహృతాసురైః జాతాశ్చ దానవానాం తే రథయోగ్యాస్తురంగమాః
ఇంద్రుని రథానికి ముఖ్యమైన కుదిరాలు కూడా అసురులు తీసుకుపోయారు. అవి ఇప్పుడు దానవుల రథాలకు సేవ చేస్తున్నాయి.
యే రథా యే గజాశ్చైవ యాః స్త్రియో వసు యచ్చ నః తన్నో వ్యపహృతం దైత్యైః సంశయో జీవితే పునః
మాకు ఉన్న రథాలు, ఏనుగులు, స్త్రీలు, ధనం అన్నీ దైత్యులు తీసుకుపోయారు. మాకు ప్రాణభయం కలిగింది.
త్రినేత్ర ఏవముక్తస్తు దేవైః శక్రపురోగమైః ఉవాచ దేవాన్దేవేశో వరదో వృషవాహనః
శక్రుడు ముందుండి దేవతలు ఇలా ప్రార్థించగా, త్రినేత్రుడు, వరదుడు, వృషభవాహనుడు అయిన దేవేశుడు వారికి ఇలా పలికాడు.
వ్యపగచ్ఛతు వో దేవా మహద్దానవజం భయమ్ తదహం త్రిపురం ధక్ష్యే క్రియతాం యద్బ్రవీమి తత్
దేవతలారా! మీకు ఉన్న దానవుల భయాన్ని పూర్తిగా పోగొట్టుకోండి. నేను త్రిపురాన్ని కాల్చేస్తాను. నేను చెప్పినట్లు చేయండి.
యదీచ్ఛత మయా దగ్ధుం తత్పురం సహమానవమ్ రథమౌపయికం మహ్యం సజ్జయధ్వం కిమాస్యతే
మీరు ఆ నగరాన్ని నివాసులతో పాటు నేను కాల్చాలని కోరుకుంటే, నాకు తగిన రథాన్ని సిద్ధం చేయండి. ఆలస్యం ఎందుకు?
దిగ్వాససా తథోక్తాస్తే సపితామహకాః సురాః తథేత్యుక్త్వా మహాదేవం చక్రుస్తే రథముత్తమమ్
అలా చెప్పిన తరువాత, పితామహులతో కూడిన దేవతలు 'అలా జరుగుతుంది' అని సమాధానం ఇచ్చి, మహాదేవునికి అద్భుతమైన రథాన్ని తయారుచేశారు.
ధరాం కూబరకౌ ద్వౌ తు రుద్రపార్శ్వచరావుభౌ అధిష్ఠానం శిరో మేరోర్ అక్షో మన్దర ఏవ చ
భూమి, ఇద్దరు కుబేరులు, రుద్రుని సేవకులు ఇద్దరూ చక్రాలుగా మారారు. మేరు శిఖరం రథానికి పీటగా, మందర పర్వతం అక్షంగా ఏర్పడింది.
చక్రుశ్చన్ద్రం చ సూర్యం చ చక్రే కాఞ్చనరాజతే కృష్ణపక్షం శుక్లపక్షం పక్షద్వయమపీశ్వరాః
చంద్రుడు, సూర్యుడు రథచక్రాలుగా, బంగారు వెండి ధాతువులతో తయారయ్యాయి. కృష్ణపక్షం, శుక్లపక్షం రెండు రథపు ప్రక్కలుగా ఏర్పడ్డాయి.
రథనేమిద్వయం చక్రుర్ దేవా బ్రహ్మపురఃసరాః ఆదిద్వయం పక్షయన్త్రం యన్త్రమేతాశ్చ దేవతాః
బ్రహ్మా మొదలైన దేవతలు రెండు రథనేములను తయారు చేశారు. రెండు ప్రారంభాలు, ప్రక్కల యంత్రాలు, ఇతర ఉపకరణాలు దేవతలే తయారుచేశారు.
కమ్బలాశ్వతరాభ్యాం చ నాగాభ్యాం సమవేష్టితమ్ భార్గవశ్చాఙ్గిరాశ్చైవ బుధో ఽఙ్గారక ఏవ చ
కంబలుడు, అశ్వతరుడు అనే రెండు పాములు చుట్టూ ఉండగా, భృగువు, అంగిరసుడు, బుధుడు, అంగారకుడు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
శనైశ్చరస్తథా చాత్ర సర్వే తే దేవసత్తమాః వరూథం గగనం చక్రుశ్ చారురూపం రథస్య తే
శనైశ్చరుడు కూడా అక్కడ ఉన్నాడు. అటు మిగతా ఉత్తమ దేవతలు ఆ రథానికి ఆకాశాన్ని అందంగా కప్పుగా తయారుచేశారు.
కృతం ద్విజిహ్వనయనం త్రివేణుం శాతకౌమ్భికమ్ మణిముక్తేన్ద్రనీలైశ్చ వృతం హ్యష్టముఖైః సురైః
రెండు నాలుకలతో, మూడు వంశులతో, బంగారు ధ్వజాన్ని తయారు చేశారు. మణులు, ముత్యాలు, వజ్రాలు అలంకరించబడి, ఎనిమిది ముఖాల దేవతలు చుట్టూ ఉన్నారు.
గఙ్గా సిన్ధుః శతద్రుశ్చ చన్ద్రభాగా ఇరావతీ వితస్తా చ విపాశా చ యమునా గణ్డకీ తథా
గంగా, సింధు, శతద్రు, చంద్రభాగా, ఇరావతి, వితస్త, విపాశ, యమునా, గండకి నదులు కూడా అక్కడ ఉన్నాయి.
సరస్వతీ దేవికా చ తథా చ సరయూరపి ఏతాః సరిద్వరాః సర్వా వేణుసంజ్ఞా కృతా రథే
సరస్వతి, దేవికా, అలాగే సరయూ — ఈ గొప్ప నదులన్నీ రథంపై 'వేణు' అనే పేరుతో నిలిచాయి.
ధృతరాష్ట్రాశ్చ యే నాగాస్ తే చ వేశ్యాత్మకాః కృతాః వాసుకేః కులజా యే చ యే చ రైవతవంశజాః
ధృతరాష్ట్ర అనే నాగులు, వేశ్యల వంశానికి చెందినవారు, వాసుకి వంశంలో పుట్టినవారు, అలాగే రైవత వంశానికి చెందినవారు —
తే సర్పా దర్పసమ్పూర్ణాశ్ చాపతూణేష్వ్ అనూనగాః అవతస్థుః శరా భూత్వా నానాజాతిశుభాననాః
ఆ సర్పాలు గర్వంతో నిండినవారు, వేగంలో ఏమాత్రం తగ్గని వారు, బాణాలుగా మారి, రకరకాల చిహ్నాలతో అందంగా కనిపించారు.
సురసా సరమా కద్రూర్ వినతా శుచిరేవ చ తృషా బుభుక్షా సర్వోగ్రా మృత్యుః సర్వశమస్తథా
సురసా, సరమా, కద్రూ, వినతా, శుచీ, అలాగే తృష్ణ, బుభుక్ష, సర్వోగ్రా, మృతి, సర్వశమ — వీరందరూ కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
బ్రహ్మవధ్యా చ గోవధ్యా బాలవధ్యా ప్రజాభయాః గదా భూత్వా శక్తయశ్చ తదా దేవరథే ఽభ్యయుః
బ్రహ్మవధ్య, గోవధ్య, బాలవధ్య, ప్రజాభయ అనే శక్తులు, గదలు, శక్తులుగా మారి, ఆ సమయంలో దేవతల రథాన్ని చేరాయి.
యుగం కృతయుగం చాత్ర చాతుర్హోత్రప్రయోజకాః చతుర్వర్ణాః సలీలాశ్చ బభూవుః స్వర్ణకుణ్డలాః
అప్పుడు కృతయుగం కాలం, నాలుగు వర్ణాలు, నాలుగు హోమకారులు, నీళ్లు — వీటన్నీ బంగారు కుండలాలతో అలంకరించబడ్డాయి.
తద్యుగం యుగసంకాశం రథశీర్షే ప్రతిష్ఠితమ్ ధృతరాష్ట్రేణ నాగేన బద్ధం బలవతా మహత్
ఆ యుగం, యుగానికి సమానంగా, రథశిరస్సులో ధృతంగా నిలిపి, ధృతరాష్ట్ర అనే మహానాగుడు బలంగా కట్టాడు.
ఋగ్వేదః సామవేదశ్చ యజుర్వేదస్తథా పరః వేదాశ్ చత్వార ఏవైతే చత్వారస్తురగాభవన్
ఋగ్వేదం, సామవేదం, యజుర్వేదం, అథర్వవేదం — ఈ నాలుగు వేదాలు, నాలుగు గుర్రాలుగా మారాయి.
అన్నదానపురోగాణి యాని దానాని కానిచిత్ తాన్యాసన్వాజినాం తేషాం భూషణాని సహస్రశః
అన్నదానం మొదలైన దానాలు, ఉన్నన్ని దానాలు, ఆ గుర్రాలకు వేలాది అలంకారాలుగా మారాయి.
పద్మద్వయం తక్షకశ్చ కర్కోటకధనంజయౌ నాగా బభూవురేవైతే హయానాం వాలబన్ధనాః
రెండు పద్మాలు, తక్షకుడు, కర్కోటకుడు, ధనంజయుడు — ఈ నాగులు గుర్రాల వాలబంధనాలుగా మారారు.
ఓంకారప్రభవాస్తా వా మన్త్రయజ్ఞక్రతుక్రియాః ఉపద్రవాః ప్రతీకారాః పశుబన్ధేష్టయస్తథా
ఓంకారంలో పుట్టిన మంత్ర, యజ్ఞ, క్రతువులు, ఉపద్రవాలు, పరిహారాలు, పశుబంధాలు, ఇష్టులు — ఇవన్నీ అక్కడ ఉన్నాయి.
యజ్ఞోపవాహాన్యేతాని తస్మింల్లోకరథే శుభే మణిముక్తాప్రవాలైస్తు భూషితాని సహస్రశః
ఆ లోకరథంలో యజ్ఞోపవాహాలు, మణులు, ముత్యాలు, ప్రవాళాలతో వేలాది అలంకరించబడ్డాయి.
ప్రతోద ఓంకార ఏవాసీత్ తదగ్రం చ వషట్కృతమ్ సినీవాలీ కుహూ రాకా తథా చానుమతిః శుభా యోక్త్రాణ్యాసంస్తురంగాణామ్ అపసర్పణవిగ్రహాః
ప్రగడగా ఓంకారమే ప్రతోదం, దాని అగ్రభాగంలో వషట్కారం; సినీవాళి, కుహూ, రాకా, అనుమతి అనే శుభమైనవే గుర్రాల యోకాలు, అవి వంపు కోసం రూపాలుగా ఉన్నాయి.
కృష్ణాన్యథ చ పీతాని శ్వేతమాఞ్జిష్ఠకాని చ అవదాతాః పతాకాస్తు బభూవుః పవనేరితాః
నలుపు, పసుపు, తెలుపు, మంజిష్ఠరంగు — ఈ పవిత్ర జెండాలు గాలిలో ఎగురుతూ కనిపించాయి.