వృషధ్వజాయ ముణ్డాయ జటినే బ్రహ్మచారిణే తప్యమానాయ సలిలే బ్రహ్మణ్యాయాజితాయ చ
వృషధ్వజుడికి, ముండమున్నవాడికి, జటాధారుడికి, బ్రహ్మచారికి, నీటిలో తపస్సు చేసే వాడికి, బ్రాహ్మణ్యుడికి, ఎవ్వరూ జయించలేనివాడికి నమస్సులు.
విశ్వాత్మనే విశ్వసృజే విశ్వమావృత్య తిష్ఠతే నమో ఽస్తు దివ్యరూపాయ ప్రభవే దివ్యశమ్భవే
ప్రపంచానికి ఆత్మ అయినవాడికి, ప్రపంచాన్ని సృష్టించినవాడికి, ప్రపంచాన్ని వ్యాపించి నిలిచినవాడికి, దివ్యరూపుడికి, ప్రభువైన దివ్యశంభువుకు నమస్సులు.
అభిగమ్యాయ కామ్యాయ స్తుత్యాయార్చ్యాయ సర్వదా భక్తానుకమ్పినే నిత్యం దిశతే యన్మనోగతమ్
ఎప్పుడూ అందరికీ చేరువైనవాడికి, కోరదగినవాడికి, స్తుతించదగినవాడికి, ఎల్లప్పుడూ పూజించదగినవాడికి, భక్తులపై ఎప్పుడూ దయ చూపే వాడికి, వారి మనసులో ఉన్నదాన్ని ప్రసాదించే వాడికి నమస్సులు.
బ్రహ్మాద్యైః స్తూయమానస్తు దేవైర్దేవో మహేశ్వరః ప్రజాపతిమువాచేదం దేవానాం క్వ భయం మహత్
బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు స్తుతించగా, దేవతల దేవుడైన మహేశ్వరుడు ప్రజాపతిని ఇలా అడిగాడు: 'దేవతలకు ఈ గొప్ప భయం ఎక్కడ ఉంది?'
భో దేవాః స్వాగతం వో ఽస్తు బ్రూత యద్వో మనోగతమ్ తావదేవ ప్రయచ్ఛామి నాస్త్యదేయం మయా హి వః
'దేవతలారా! మీకు స్వాగతం. మీ మనసులో ఉన్నదాన్ని చెప్పండి. నేను వెంటనే దానిని ఇస్తాను. మీకు నేను ఏదీ దాచిపెట్టను.'
యుష్మాకం నితరాం శం వై కర్తాహం విబుధర్షభాః చరామి మహదత్యుగ్రం యచ్చాపి పరమం తపః
'దేవతలారా! మీకు మేలు జరుగేలా నేను చూస్తాను. నేను గొప్ప తపస్సు చేస్తాను, అత్యంత కఠినమైన తపస్సు కూడా చేస్తాను.'
విద్విష్టా వో మమ ద్విష్టాః కష్టాః కష్టపరాక్రమాః తేషామభావః సంపాద్యో యుష్మాకం భవ ఏవ చ
'మీకు ద్వేషమున్నవారు నాకు కూడా ద్వేషపాత్రులే. వారు ఎంత భయంకరమైన శక్తివంతులైనా, వారి నాశనం మీ కోసం భవుడు చేయాలి.'
ఏవముక్తాస్తు దేవేన ప్రేమ్ణా సబ్రహ్మకాః సురాః రుద్రమాహుర్మహాభాగం భాగార్హాః సర్వ ఏవ తే
ఇలా దేవుడు ప్రేమతో చెప్పినప్పుడు, బ్రహ్మతో కూడిన దేవతలు అందరూ రుద్రుడు మహాభాగుడని, భాగానికి అర్హుడని ప్రకటించారు.
భగవంస్తైస్తపస్తప్తం రౌద్రం రౌద్రపరాక్రమైః అసురైర్వధ్యమానాః స్మ వయం త్వాం శరణం గతాః
ప్రభూ! మేము భయంకరమైన తపస్సు చేశారు. కానీ అసురుల క్రూర శక్తితో బాధపడుతూ, మేము మీ ఆశ్రయానికి వచ్చాము.
మయో నామ దితేః పుత్రస్ త్రినేత్ర కలహప్రియః త్రిపురం యేన తద్దుర్గం కృతం పాణ్డురగోపురమ్
దితి కుమారుడైన మయుడు అనే త్రినేత్రుడు, కలహానికి ఆసక్తి గలవాడు, పాండురమైన గోపురాలతో త్రిపుర అనే కోటను నిర్మించాడు.
తదాశ్రిత్య పురం దుర్గం దానవా వరనిర్భయాః బాధన్తే ఽస్మాన్మహాదేవ ప్రేష్యమస్వామినం యథా
ఆ కోటను ఆధారంగా చేసుకుని, భయమేమీ లేని దానవులు మమ్మల్ని బాధిస్తున్నారు మహాదేవా! మీరు చెప్పినట్లు మీ సేవకుణ్ణి పంపించండి.
ఉద్యానాని చ భగ్నాని నన్దనాదీని యాని చ వరాశ్చాప్సరసః సర్వా రమ్భాద్యా దనుజైర్హృతాః
నందనాది తోటలు నాశనం అయ్యాయి. రంభ మొదలైన అప్సరసలను దానవులు తీసుకుపోయారు.
ఇన్ద్రస్య వాహ్యాశ్చ గజాః కుముదాఞ్జనవామనాః ఐరావతాద్యా అపహృతా దేవతానాం మహేశ్వర
ఇంద్రుని ఏనుగులు అయిన కుముద, అంజన, వామన, ఐరావతాది దేవతల నుండి దానవులు తీసుకుపోయారు మహేశ్వరా!
యే చేన్ద్రరథముఖ్యాశ్ చ హరయో ఽపహృతాసురైః జాతాశ్చ దానవానాం తే రథయోగ్యాస్తురంగమాః
ఇంద్రుని రథానికి ముఖ్యమైన కుదిరాలు కూడా అసురులు తీసుకుపోయారు. అవి ఇప్పుడు దానవుల రథాలకు సేవ చేస్తున్నాయి.
యే రథా యే గజాశ్చైవ యాః స్త్రియో వసు యచ్చ నః తన్నో వ్యపహృతం దైత్యైః సంశయో జీవితే పునః
మాకు ఉన్న రథాలు, ఏనుగులు, స్త్రీలు, ధనం అన్నీ దైత్యులు తీసుకుపోయారు. మాకు ప్రాణభయం కలిగింది.
త్రినేత్ర ఏవముక్తస్తు దేవైః శక్రపురోగమైః ఉవాచ దేవాన్దేవేశో వరదో వృషవాహనః
శక్రుడు ముందుండి దేవతలు ఇలా ప్రార్థించగా, త్రినేత్రుడు, వరదుడు, వృషభవాహనుడు అయిన దేవేశుడు వారికి ఇలా పలికాడు.
వ్యపగచ్ఛతు వో దేవా మహద్దానవజం భయమ్ తదహం త్రిపురం ధక్ష్యే క్రియతాం యద్బ్రవీమి తత్
దేవతలారా! మీకు ఉన్న దానవుల భయాన్ని పూర్తిగా పోగొట్టుకోండి. నేను త్రిపురాన్ని కాల్చేస్తాను. నేను చెప్పినట్లు చేయండి.
యదీచ్ఛత మయా దగ్ధుం తత్పురం సహమానవమ్ రథమౌపయికం మహ్యం సజ్జయధ్వం కిమాస్యతే
మీరు ఆ నగరాన్ని నివాసులతో పాటు నేను కాల్చాలని కోరుకుంటే, నాకు తగిన రథాన్ని సిద్ధం చేయండి. ఆలస్యం ఎందుకు?
దిగ్వాససా తథోక్తాస్తే సపితామహకాః సురాః తథేత్యుక్త్వా మహాదేవం చక్రుస్తే రథముత్తమమ్
అలా చెప్పిన తరువాత, పితామహులతో కూడిన దేవతలు 'అలా జరుగుతుంది' అని సమాధానం ఇచ్చి, మహాదేవునికి అద్భుతమైన రథాన్ని తయారుచేశారు.
ధరాం కూబరకౌ ద్వౌ తు రుద్రపార్శ్వచరావుభౌ అధిష్ఠానం శిరో మేరోర్ అక్షో మన్దర ఏవ చ
భూమి, ఇద్దరు కుబేరులు, రుద్రుని సేవకులు ఇద్దరూ చక్రాలుగా మారారు. మేరు శిఖరం రథానికి పీటగా, మందర పర్వతం అక్షంగా ఏర్పడింది.
చక్రుశ్చన్ద్రం చ సూర్యం చ చక్రే కాఞ్చనరాజతే కృష్ణపక్షం శుక్లపక్షం పక్షద్వయమపీశ్వరాః
చంద్రుడు, సూర్యుడు రథచక్రాలుగా, బంగారు వెండి ధాతువులతో తయారయ్యాయి. కృష్ణపక్షం, శుక్లపక్షం రెండు రథపు ప్రక్కలుగా ఏర్పడ్డాయి.
రథనేమిద్వయం చక్రుర్ దేవా బ్రహ్మపురఃసరాః ఆదిద్వయం పక్షయన్త్రం యన్త్రమేతాశ్చ దేవతాః
బ్రహ్మా మొదలైన దేవతలు రెండు రథనేములను తయారు చేశారు. రెండు ప్రారంభాలు, ప్రక్కల యంత్రాలు, ఇతర ఉపకరణాలు దేవతలే తయారుచేశారు.
కమ్బలాశ్వతరాభ్యాం చ నాగాభ్యాం సమవేష్టితమ్ భార్గవశ్చాఙ్గిరాశ్చైవ బుధో ఽఙ్గారక ఏవ చ
కంబలుడు, అశ్వతరుడు అనే రెండు పాములు చుట్టూ ఉండగా, భృగువు, అంగిరసుడు, బుధుడు, అంగారకుడు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
శనైశ్చరస్తథా చాత్ర సర్వే తే దేవసత్తమాః వరూథం గగనం చక్రుశ్ చారురూపం రథస్య తే
శనైశ్చరుడు కూడా అక్కడ ఉన్నాడు. అటు మిగతా ఉత్తమ దేవతలు ఆ రథానికి ఆకాశాన్ని అందంగా కప్పుగా తయారుచేశారు.
కృతం ద్విజిహ్వనయనం త్రివేణుం శాతకౌమ్భికమ్ మణిముక్తేన్ద్రనీలైశ్చ వృతం హ్యష్టముఖైః సురైః
రెండు నాలుకలతో, మూడు వంశులతో, బంగారు ధ్వజాన్ని తయారు చేశారు. మణులు, ముత్యాలు, వజ్రాలు అలంకరించబడి, ఎనిమిది ముఖాల దేవతలు చుట్టూ ఉన్నారు.
గఙ్గా సిన్ధుః శతద్రుశ్చ చన్ద్రభాగా ఇరావతీ వితస్తా చ విపాశా చ యమునా గణ్డకీ తథా
గంగా, సింధు, శతద్రు, చంద్రభాగా, ఇరావతి, వితస్త, విపాశ, యమునా, గండకి నదులు కూడా అక్కడ ఉన్నాయి.
సరస్వతీ దేవికా చ తథా చ సరయూరపి ఏతాః సరిద్వరాః సర్వా వేణుసంజ్ఞా కృతా రథే
సరస్వతి, దేవికా, అలాగే సరయూ — ఈ గొప్ప నదులన్నీ రథంపై 'వేణు' అనే పేరుతో నిలిచాయి.
ధృతరాష్ట్రాశ్చ యే నాగాస్ తే చ వేశ్యాత్మకాః కృతాః వాసుకేః కులజా యే చ యే చ రైవతవంశజాః
ధృతరాష్ట్ర అనే నాగులు, వేశ్యల వంశానికి చెందినవారు, వాసుకి వంశంలో పుట్టినవారు, అలాగే రైవత వంశానికి చెందినవారు —
తే సర్పా దర్పసమ్పూర్ణాశ్ చాపతూణేష్వ్ అనూనగాః అవతస్థుః శరా భూత్వా నానాజాతిశుభాననాః
ఆ సర్పాలు గర్వంతో నిండినవారు, వేగంలో ఏమాత్రం తగ్గని వారు, బాణాలుగా మారి, రకరకాల చిహ్నాలతో అందంగా కనిపించారు.
సురసా సరమా కద్రూర్ వినతా శుచిరేవ చ తృషా బుభుక్షా సర్వోగ్రా మృత్యుః సర్వశమస్తథా
సురసా, సరమా, కద్రూ, వినతా, శుచీ, అలాగే తృష్ణ, బుభుక్ష, సర్వోగ్రా, మృతి, సర్వశమ — వీరందరూ కూడా అక్కడ ఉన్నారు.