నాగశ్చైరావతశ్చైవ విశ్రుతశ్చ ధనంజయః సేనజిచ్చ సుషేణశ్చ సేనానీర్ గ్రామణీస్ తథా
ఏరావతుడు అనే నాగుడు, విశ్రుతుడు, ధనంజయుడు, సేనజిత్, సుషేణుడు, సేనాని, గ్రామణి అక్కడ నివసిస్తున్నారు.
చారో వాతశ్చ ద్వావేతౌ యాతుధానావుభౌ స్మృతౌ వసన్త్యేతే చ వై సూర్యే మాసయోశ్చ త్విషోర్జయోః
చారుడు, వాతుడు అనే ఇద్దరు యాతుధానులు త్విష, ఉర్జ మాసాలలో సూర్యునిలో నివసిస్తున్నారు.
హైమన్తికౌ చ ద్వౌ మాసౌ నివసన్తి దివాకరే అంశో భగశ్చ ద్వావేతౌ కశ్యపశ్చ క్రతుశ్చ తౌ
హేమంత ఋతువులో రెండు నెలలు అంషుడు, భగుడు, కశ్యపుడు, క్రతువు ఇద్దరూ సూర్యునిలో నివసిస్తారు.
భుజంగశ్చ మహాపద్మః సర్పః కర్కోటకస్తథా చిత్రసేనశ్చ గన్ధర్వః పూర్ణాయుశ్చైవ గాయనౌ
మహాపద్ముడు అనే పాము, కర్కోటకుడు, గంధర్వుడు చిత్రసేనుడు, పూర్ణాయువు, గాయనుడు ఇద్దరూ అక్కడ ఉంటారు.
అప్సరాః పూర్వచిత్తిశ్చ గన్ధర్వా హ్యుర్వశీ చ యా తార్క్ష్యశ్చారిష్టనేమిశ్చ సేనానీర్ గ్రామణీశ్ చ తౌ
అప్సరసలు పూర్వచిత్తి, గంధర్వురాలు ఊర్వశి, తార్క్ష్యుడు, అరిష్టనేమి, సేనాని, గ్రామణి ఇద్దరూ అక్కడ నివసిస్తున్నారు.
విద్యుత్సూర్యశ్చ తావుగ్రౌ యాతుధానౌ తు తౌ స్మృతౌ సహే చైవ సహస్యే చ వసన్త్యేతే దివాకరే
విద్యుత్సూర్యుడు, తావు అనే ఇద్దరు భయంకరమైన యాతుధానులు, సహే, సహస్య కూడా సూర్యునిలో నివసిస్తున్నారు.
తతస్తు శిశిరే చాపి మాసయోర్నివసన్తి తే త్వష్టా విష్ణుర్జమదగ్నిర్ విశ్వామిత్రస్తథైవ చ
తర్వాత శిశిర ఋతువులో రెండు నెలలు త్వష్ట, విష్ణువు, జమదగ్ని, విశ్వామిత్రుడు అక్కడ నివసిస్తారు.
కాద్రవేయౌ తథా నాగౌ కమ్బలాశ్వతరావుభౌ గన్ధర్వౌ ధృతరాష్ట్రశ్చ సూర్యవర్చాశ్చ తావుభౌ
కాద్రవేయుడు, కంబలుడు, అశ్వతరుడు అనే నాగులు, గంధర్వుడు ధృతరాష్ట్రుడు, సూర్యవర్చసుడు ఇద్దరూ అక్కడ ఉంటారు.
తిలోత్తమాప్సరాశ్చైవ దేవీ రమ్భా మనోరమా గ్రామణీర్ ఋతజిచ్చైవ సత్యజిచ్చ మహాబలః
అప్సరసలు తిలోత్తమ, రంభ, మనోరమ, గ్రామణి, ఋతజిత్, సత్యజిత్, మహాబలుడు అక్కడ నివసిస్తున్నారు.
బ్రహ్మోపేతశ్చ వై రక్షో యజ్ఞోపేతస్తథైవ చ ఇత్యేతే నివసన్తి స్మ ద్వౌ ద్వౌ మాసౌ దివాకరే
బ్రహ్మతో కూడిన రాక్షసుడు, యజ్ఞంతో కూడిన రాక్షసుడు ఇద్దరూ రెండు నెలల పాటు సూర్యునిలో నివసిస్తారు.
స్థానాభిమానినో హ్యేతే గణా ద్వాదశ సప్తకాః సూర్యమాపాదయన్త్యేతే తేజసా తేజ ఉత్తమమ్
ఈ పదహారు ఏడు గణాలు తమ తమ స్థానం మీద గర్వంతో ఉండి, సూర్యునికి అత్యుత్తమ తేజస్సును అందిస్తారు.
గ్రథితైస్తు వచోభిశ్చ స్తువన్తి ఋషయో రవిమ్ గన్ధర్వాప్సరసశ్చైవ గీతనృత్యైరుపాసతే
ఋషులు పద్యాలతో సూర్యునిని స్తుతిస్తారు. గంధర్వులు, అప్సరసలు పాటలు, నృత్యాలతో ఆరాధిస్తారు.
విద్యాగ్రామణినో యక్షాః కుర్వన్త్యాభీషుసంగ్రహమ్ సర్పాః సర్పన్తి వై సూర్యే యాతుధానానుయాన్తి చ
విద్యలో ముందున్న యక్షులు కావలసిన నైవేద్యాలను సమీకరిస్తారు. పాములు సూర్యునితో పాటు సాగిపోతాయి, యాతుధానుల అనుచరులు కూడా ఆయన వెంట వెళ్తారు.
వాలఖిల్యా నయన్త్యస్తం పరివార్యోదయాద్రవిమ్ ఏతేషామేవ దేవానాం యథావీర్యం యథాతపః
వాలఖిల్యులు సూర్యోదయ సమయానికి చుట్టుముట్టి, సూర్యుడిని అస్తమయానికి తీసుకెళ్తారు. ఈ దేవతల్లో ప్రతి ఒక్కరు తమ శక్తికి, తేజస్సుకు తగినట్టు పనిచేస్తారు.
యథాయోగం యథాధర్మం యథాతత్త్వం యథాబలమ్ తథా తపత్యసౌ సూర్యస్ తేషామిద్ధస్తు తేజసా
వారు కలిసిన విధానానికి, ధర్మానికి, నిజ స్వభావానికి, బలానికి అనుగుణంగా ఈ సూర్యుడు ప్రకాశిస్తాడు; ఆయన తేజస్సు ఆ దేవతల తేజంతో వెలిగిపోతుంది.
భూతానామశుభం సర్వం వ్యపోహతి స్వతేజసా మానవానాం శుభైర్హ్యేతైర్ హ్రియతే దురితం తు వై
తన స్వంత తేజంతో సూర్యుడు సమస్త జీవులలోని అశుభాన్ని తొలగిస్తాడు; మానవులకు, ఈ శుభదాయకులు వారి దురితాలను పోగొడతారు.
దురితం శుభచారాణాం వ్యపోహన్తి క్వచిత్క్వచిత్ ఏతే సహైవ సూర్యేణ భ్రమన్తి సానుగా దివి
శుభంగా ప్రవర్తించే వారి దురితాన్ని వారు కొన్నిసార్లు తొలగిస్తారు; వీరు సూర్యునితో కలిసి, తమ అనుచరులతో ఆకాశంలో సంచరిస్తారు.
తపన్తశ్చ జపన్తశ్చ హ్లాదయన్తశ్చ వై ప్రజాః గోపాయన్తి స్మ భూతాని ఈహన్తే హ్యనుకమ్పయా
ప్రకాశిస్తూ, జపిస్తూ, ప్రజలకు ఆనందాన్ని కలిగిస్తూ, వారు సమస్త భూతాలను కాపాడుతారు, దయతో ప్రయత్నిస్తారు.
స్థానాభిమానినాం హ్యేతత్ స్థానం మన్వన్తరేషు వై అతీతానాగతానాం చ వర్తన్తే సామ్ప్రతం చ యే
ప్రతి మన్వంతరంలో స్థలాధిపతులైనవారి స్థానం ఇదే; గతంలో, భవిష్యత్తులో, ఇప్పుడూ ఉన్నవారు అందరూ ఇక్కడే ఉంటారు.
ఏవం వసన్తి వై సూర్యే సప్తకాస్తే చతుర్దశ చతుర్దశేషు వర్తన్తే గణా మన్వన్తరేషు వై
ఇలా, ఏడుగురు గణాలు సూర్యునితో నివసిస్తాయి; మొత్తం పద్నాలుగు గణాలు ఉంటాయి. ప్రతి పద్నాలుగు మన్వంతరాల్లో ఈ గణాలు ఉంటాయి.
గ్రీష్మే హిమే చ వర్షాసు ముఞ్చమానా యథాక్రమమ్ ధర్మం హిమం చ వర్షం చ యథాక్రమమహర్నిశమ్
వేసవి, చలికాలం, వర్షాకాలంలో వారు క్రమంగా ధర్మాన్ని, మంచును, వానను పగలు రాత్రి విడదీయకుండా ప్రసరిస్తారు.
గచ్ఛత్యసావనుదినం పరివృత్య రశ్మీన్ దేవాన్పితౄంశ్చ మనుజాంశ్చ సుతర్పయన్వై శుక్లే చ కృష్ణే తదహఃక్రమేణ కాలక్షయే చైవ సురాః పిబన్తి
సూర్యుడు ప్రతి రోజు తన కిరణాలను తిప్పుతూ దేవతలు, పితృదేవతలు, మనుష్యులను తృప్తిపరచుతూ సాగిపోతాడు; శుక్లపక్షం, కృష్ణపక్షంలో, కాలాంతంలో దేవతలు ఆ సారం ఆస్వాదిస్తారు.
మాసేన తచ్చామృతమస్య మృష్టం సువృష్టయే రశ్మిషు రక్షితం తు సర్వే ఽమృతం తత్పితరః పిబన్తి దేవాశ్చ సౌమ్యాశ్చ తథైవ కావ్యాః
ఒక నెలలో, మంచి వానకోసం కిరణాల్లో నిల్వ ఉన్న అమృతాన్ని పితృదేవతలు పానంచేస్తారు; దేవతలు, సౌమ్యులు, కావ్యులు కూడా దానిని ఆస్వాదిస్తారు.
సూర్యేణ గోభిర్హి వివర్ధితాభిర్ అద్భిః పునశ్చైవ సముచ్ఛ్రితాభిః వృష్ట్యాభివృష్టాభిర్ అథౌషధీభిర్ మర్త్యా అథాన్నేన క్షుధం జయన్తి
సూర్యుని కిరణాలతో పైకి లేచిన నీటితో, మళ్లీ పైకి లేచిన నీటితో, వర్షంతో, ఆ వర్షంలో పెరిగిన ఔషధులతో, మానవులు ఆహారాన్ని పొంది ఆకలిని జయిస్తారు.
తృప్తిశ్చ తేనార్ధమాసం సురాణాం మాసం సుధాభిః స్వధయా పితౄణామ్ అన్నేన జీవన్త్యనిశం మనుష్యాః సూర్యః శ్రితం తద్ధి బిభర్తి గోభిః
దానివల్ల దేవతలు అర నెల తృప్తిపొందుతారు, పితృదేవతలు నెల రోజుల పాటు అమృతంతో, స్వధతో సంతృప్తి చెందుతారు; మనుష్యులు ఆహారంతో ఎల్లప్పుడూ జీవిస్తారు. ఈ అన్నాన్ని సూర్యుడు, గోవుల సహాయంతో పోషిస్తాడు.
ఇత్యేష ఏకచక్రేణ సూర్యస్తూర్ణం ప్రసర్పతి తత్ర తైరక్రమైరశ్వైః సర్పతే ఽసౌ దినక్షయే
ఇలా, సూర్యుడు ఒకే ఒక చక్రంతో వేగంగా ప్రయాణిస్తాడు; అక్కడ ఆ అలుపెరుగని గుర్రాలతో, సూర్యుడు రోజు ముగింపున సాగిపోతాడు.
హరిర్ హరిద్భిర్ హ్రియతే తురంగమైః పిబత్యథాపో హరిభిః సహస్రధా పునః ప్రముఞ్చత్యథ తాశ్చ యో హరిః స ముహ్యమానో హరిభిస్తురంగమైః
హరి పచ్చని గుర్రాలతో నడిపించబడతాడు; ఆయన ఆపోలను హరులతో కలిసి తాగి, మళ్లీ వెయ్యి మార్గాల్లో విడదీయడతాడు; ఆ హరి, హరులవల్ల మాయలో పడుతూ, వేగంగా ప్రయాణిస్తాడు.
అహోరాత్రం రథేనాసావ్ ఏకచక్రేణ వై భ్రమన్ సప్తద్వీపసముద్రాంశ్చ సప్తభిః సప్తభిర్ద్రుతమ్
ఒకే ఒక చక్రంతో కూడిన రథంలో సూర్యుడు పగలు రాత్రి తిరుగుతూ, ఏడుగురు ఏడుగురు గుర్రాల బృందాలతో, ఏడుద్వీపాలు, సముద్రాలను వేగంగా చుట్టేస్తాడు.
ఛన్దోరూపైశ్చ తైరశ్వైర్ యుతశ్చక్రం తతః స్థితిః కామరూపైః సకృద్యుక్తైః కామగైస్తైర్మనోజవైః
ఆ ఛందస్సుల రూపమైన గుర్రాలతో చక్రం కలిసిపోతుంది; ఒక్కసారి జోడించబడిన, మనస్సు వేగంతో కదిలే, కావలసిన రూపాలు ధరించే వారు దాని స్థిరత్వానికి కారణం.
హరితైరవ్యథైః పిఙ్గైర్ ఈశ్వరైర్ బ్రహ్మవాదిభిః బాహ్యతో ఽనన్తరం చైవ మణ్డలం దివసక్రమాత్
పచ్చగా, అలుపెరుగని, పింగళవర్ణం కలిగిన గుర్రాలతో, వేదజ్ఞులైన ప్రభువులతో, బయట, లోపల కూడా, సూర్యుని వలయం రోజువారీ క్రమంలో సాగిపోతుంది.