ఏతైః పర్వతపాదైస్తు స దేశో వై ద్విధాకృతః దక్షిణార్ధం తు ద్వీపస్య ధాతకీఖణ్డముచ్యతే
ఈ పర్వతాల అడుగులతో ఆ ప్రాంతం రెండు భాగాలుగా విడిపోయింది. ద్వీపం యొక్క దక్షిణ భాగాన్ని ధాతకీఖండం అని అంటారు.
కుముదం తూత్తరే తస్య ద్వితీయం వర్షముత్తమమ్ ఏతౌ జనపదౌ ద్వౌ తు గోమేదస్య తు విస్తృతౌ
ఆ దక్షిణ భాగానికి ఉత్తరంగా ఉన్న ఉత్తమమైన రెండవ ప్రాంతం కుముదం. ఈ రెండు జనపదాలు గోమేద ద్వీపానికి విస్తారంగా ఉన్నాయి.
అతః పరం ప్రవక్ష్యామి సప్తమం ద్వీపముత్తమమ్ సముద్రేక్షురసం చైవ గోమేదాద్ద్విగుణం హి సః
ఇప్పుడు నేను ఏడవదైన అత్యుత్తమ ద్వీపాన్ని వివరించబోతున్నాను. దాని సముద్రం చెరకు రసంతో నిండివుంటుంది, అది గోమేద ద్వీపానికి రెండింతలు పెద్దది.
ఆవృత్య తిష్ఠతి ద్వీపః పుష్కరః పుష్కరైర్వృతః పుష్కరేణ వృతః శ్రీమాంశ్ చిత్రసానుమహాగిరిః
ఆ ద్వీపాన్ని పుష్కర ద్వీపం చుట్టుముట్టి ఉంది, అది పుష్కరాలతో అలంకరించబడి ఉంటుంది. పుష్కర ద్వీపంలోనే శోభాయమానమైన, రంగురంగుల శిఖరాలతో ఉన్న చిత్రసాను మహాగిరి ఉంది.
కూటైశ్చిత్రైర్మణిమయైః శిలాజాలసముద్భవైః ద్వీపస్యైవ తు పూర్వార్ధే చిత్రసానుః స్థితో మహాన్
రత్నాలతో మెరిసే శిఖరాలు, రాళ్లతో ఏర్పడిన గుహలు కలిగి, ఆ మహా చిత్రసాను పర్వతం ద్వీపం యొక్క తూర్పు భాగంలో నిలిచివుంది.
పరిమణ్డలసహస్రాణి విస్తీర్ణః సప్తవింశతిః ఊర్ధ్వం స వై చతుర్వింశద్యోజనానాం మహాబలః
అది ఇరవైయేడు వేల ఏడువందల పరిధిలో విస్తరించి ఉంది. పైకి ఇరవై నాలుగు యోజనాల ఎత్తుకు ఎదిగిన మహాబలశాలి.
ద్వీపార్ధస్య పరిక్షిప్తః పశ్చిమే మానసో గిరిః స్థితో వేలాసమీపే తు పూర్వచన్ద్ర ఇవోదితః
ద్వీపం పశ్చిమ భాగంలో మానస పర్వతం చుట్టుముట్టబడి, తీరానికి దగ్గరగా, పూర్వ చంద్రుడు ఉదయించినట్లుగా వెలుగులో నిలిచివుంది.
యోజనానాం సహస్రాణి సార్ధం పఞ్చాశదుచ్ఛ్రితః తస్య పుత్రో మహావీతః పశ్చిమార్ధస్య రక్షితా
అది యాభై ఒక్కన్నర వేల యోజనాల ఎత్తుకు ఎదిగింది. దాని కుమారుడు మహావీతుడు పశ్చిమ భాగాన్ని కాపాడుతున్నాడు.
పూర్వార్ధే పర్వతస్యాపి ద్విధా దేశస్తు స స్మృతః స్వాదూదకేనోదధినా పుష్కరః పరివారితః
పర్వతం తూర్పు భాగంలో కూడా ఆ ప్రాంతం రెండు భాగాలుగా విభజించబడింది. పుష్కర ద్వీపాన్ని తీపి నీటి సముద్రం చుట్టుముట్టి ఉంది.
విస్తారాన్మణ్డలాచ్చైవ గోమేదాద్ద్విగుణేన తు త్రింశద్వర్షసహస్రాణి తేషు జీవన్తి మానవాః
విస్తారంలో, పరిధిలో అది గోమేద ద్వీపానికి రెండింతలు పెద్దది. ఆ ప్రాంతాల్లో మనుషులు ముప్పది వేల సంవత్సరాలు జీవిస్తారు.
విపర్యయో న తేష్వస్తి ఏతత్స్వాభావికం స్మృతమ్ ఆరోగ్యం సుఖబాహుల్యం మానసీం సిద్ధిమాస్థితాః
వారికి ఎలాంటి వ్యతిరేకత ఉండదు; ఇది వారి సహజ స్వభావంగా భావించబడుతుంది. ఆరోగ్యంతో, సుఖసంపదతో, మానసిక సిద్ధిని పొందినవారు.
సుఖమాయుశ్చ రూపం చ త్రిషు ద్వీపేషు సర్వశః అధమోత్తమౌ న తేష్వాస్తాం తుల్యాస్తే వీర్యరూపతః
ఈ మూడు ద్వీపాల్లో ఎక్కడైనా సుఖం, ఆయుష్షు, అందం సమానంగా ఉంటాయి. అక్కడ ఎవరూ తక్కువవారు, ఎక్కువవారు లేరు; శక్తిలో, రూపంలో అందరూ సమానమే.
న తత్ర వధ్యవధకౌ నేర్ష్యాసూయా భయం తథా న లోభో న చ దమ్భో వా న చ ద్వేషః పరిగ్రహః
అక్కడ హత్య చేయువాడు, హత్య చేయబడేవాడు లేరు; అసూయ, ద్వేషం, భయం ఉండవు; లోభం, మోసం, ద్వేషం, స్వార్థం కూడా ఉండవు.
సత్యానృతే న తేష్వాస్తాం ధర్మాధర్మౌ తథైవ చ వర్ణాశ్రమాణాం వార్త్తా చ పాశుపాల్యం వణిక్కృషిః
అక్కడ సత్యం, అసత్యం, ధర్మం, అధర్మం లేవు; వర్ణాశ్రమ ధర్మాలు, వృత్తులు, పశుపోషణ, వ్యాపారం, వ్యవసాయం కూడా లేవు.
త్రయీవిద్యా దణ్డనీతిః శుశ్రూషా దణ్డ ఏవ చ న తత్ర వర్షం నద్యో వా శీతోష్ణం చ న విద్యతే
త్రయీ విద్య, శిక్ష విధానం, సేవ, శిక్ష కూడా అక్కడ ఉండదు; వర్షం, నదులు, చలి, వేడి కూడా లేవు.
ఉద్భిదాన్యుదకాని స్యుర్ గిరిప్రస్రవణాని చ తుల్యోత్తరకురూణాం తు కాలస్తత్ర తు సర్వదా
అక్కడ పర్వతాల నుంచి ఉద్భవించే వనరులు, నీటి ప్రవాహాలు ఉంటాయి. అక్కడ సమయం ఉత్తరకురువుల సమానంగా ఎప్పుడూ ఒకేలా ఉంటుంది.
సర్వతః సుఖకాలో ఽసౌ జరాక్లేశవివర్జితః సర్గస్తు ధాతకీఖణ్డే మహావీతే తథైవ చ
అక్కడ ఎక్కడైనా కాలం సుఖంగా, ముదురు వయస్సు బాధలు లేని విధంగా ఉంటుంది. సృష్టి ధాతకీఖండంలో, అలాగే మహావీతలో జరుగుతుంది.
ఏవం ద్వీపాః సముద్రైస్తు సప్త సప్తభిరావృతాః ద్వీపస్యానన్తరో యస్తు సముద్రస్తత్సమస్తు వై
ఈ విధంగా, ఏడు ద్వీపాలు ఏడు సముద్రాలతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నాయి. ప్రతి ద్వీపానికి పక్కనున్న సముద్రం ఎప్పుడూ ఒకే విధంగా ఉంటుంది.
ఏవం ద్వీపసముద్రాణాం వృద్ధిర్జ్ఞేయా పరస్పరమ్ అపాం చైవ సముద్రేకాత్ సముద్ర ఇతి సంజ్ఞితః
ఇలా ద్వీపాలు, సముద్రాలు పరస్పరం పెరుగుతూ ఉంటాయని గ్రహించాలి. ఒక సముద్రం నుండి మరొక సముద్రానికి నీళ్ళు పోతుండటంవల్ల దానిని 'సముద్రం' అని పిలుస్తారు.
ఋషద్వసన్త్యో వర్షేషు ప్రజా యత్ర చతుర్విధాః ఋషిరత్యేవ రమణే వర్షన్త్వేతేన తేషు వై
ఆ ప్రాంతాల్లో ఋషులు చెప్పినట్లే ఋతువులు ఉంటాయి. అక్కడ ప్రజలు నలుగురు రకాలవారు. ఆ ఋతువులు ఎంతో ఆనందంగా ఉంటాయి, వానలు కూడా చెప్పినట్టే పడతాయి.
ఉదయతీన్దౌ పూర్వే తు సముద్రః పూర్యతే సదా ప్రక్షీయమానే బహులే క్షీయతే ఽస్తమితే చ వై
తూర్పున చంద్రుడు ఉదయించేటప్పుడు సముద్రం ఎప్పుడూ నిండిపోతుంది. చంద్రుడు క్షీణించేటప్పుడు లేదా అస్తమించేటప్పుడు సముద్రంలో నీరు బాగా తగ్గిపోతుంది.
ఆపూర్యమాణో హ్యుదధిర్ ఆత్మనైవాభిపూర్యతే తతో వై క్షీయమాణే తు స్వాత్మన్యేవ హ్య్ అపాం క్షయః
సముద్రం నిండిపోతున్నప్పుడు అది తనలోనే నింపబడుతుంది. అలాగే, నీరు తగ్గిపోతున్నప్పుడు కూడా ఆ లోటు సముద్రంలోనే జరుగుతుంది.
ఉదయాత్పయసాం యోగాత్ పుష్పన్త్య్ ఆపో యథా స్వయమ్ తథా స తు సముద్రో ఽపి వర్ధతే శశినోదయే
చంద్రుని కిరణాలతో నీళ్ళు పుష్పించునట్లు, చంద్రుడు ఉదయించేటప్పుడు సముద్రం కూడా అంతే పెరుగుతుంది.
అన్యూనానతిరిక్తాత్మా వర్ధన్త్యాపో హ్రసన్తి చ ఉదయే ఽస్తమయే చేన్దోః పక్షయోః శుక్లకృష్ణయోః
నీళ్ళు తక్కువగానో ఎక్కువగానో కాకుండా, చంద్రుని పెరుగుదల, తగ్గుదలతో, శుక్లపక్షం, కృష్ణపక్షంలో పెరిగి, తగ్గిపోతుంటాయి.
క్షయవృద్ధీ సముద్రస్య శశివృద్ధిక్షయే తథా దశోత్తరాణి పఞ్చాహుర్ అఙ్గులానాం శతాని చ
సముద్రం పెరుగుదల, తగ్గుదల చంద్రుని పెరుగుదల, తగ్గుదలతో సమానంగా ఉంటుంది. అది వంద పదిహేను అంగుళాల మేరకు ఉంటుందని చెబుతారు.
అపాం వృద్ధిః క్షయో దృష్టః సముద్రాణాం తు పర్వసు ద్విరాపత్వాత్ స్మృతో ద్వీపో దధనాచ్చోదధిః స్మృతః
సముద్రాల్లోని నీళ్ళ పెరుగుదల, తగ్గుదల చంద్రుని తిథుల్లో కనిపిస్తుంది. రెండు సార్లు చుట్టబడినందున దానిని 'ద్వీపం' అంటారు, నీరు పట్టుకున్నందున దానిని 'ఉదధి' అంటారు.
నిగీర్ణత్వాచ్చ గిరయః పర్వబన్ధాచ్చ పర్వతాః శాకద్వీపే తు వై శాకః పర్వతస్తేన చోచ్యతే
పర్వతాలు మింగబడినందున వాటిని 'గిరులు' అంటారు, కలిసిపోవడంవల్ల వాటిని 'పర్వతాలు' అంటారు. శాకద్వీపంలో 'శాక' అనే పర్వతం ఉండటం వల్ల దానికి ఆ పేరు వచ్చింది.
కుశద్వీపే కుశస్తమ్బో మధ్యే జనపదస్య తు క్రౌఞ్చద్వీపే గిరిః క్రౌఞ్చస్ తస్య నామ్నా నిగద్యతే
కుశద్వీపంలో మధ్యలో కుశ గడ్డి గుంపు ఉంది. క్రౌంచద్వీపంలో 'క్రౌంచ' అనే పర్వతం ఉంది, అందుకే దానికి ఆ పేరు వచ్చింది.
శాల్మలిః శాల్మలద్వీపే పూజ్యతే స మహాద్రుమః గోమేదకే తు గోమేదః పర్వతస్తేన చోచ్యతే
శాల్మలిద్వీపంలో 'శాల్మలి' అనే గొప్ప వృక్షాన్ని పూజిస్తారు. గోమెదకంలో 'గోమెద' అనే పర్వతం ఉండటం వల్ల దానికి ఆ పేరు వచ్చింది.
న్యగ్రోధః పుష్కరద్వీపే పద్మవత్తేన స స్మృతః పూజ్యతే స మహాదేవైర్ బ్రహ్మాంశో ఽవ్యక్తసమ్భవః
పుష్కరద్వీపంలో న్యగ్రోధ వృక్షాన్ని 'పద్మవత్' అని పిలుస్తారు. ఆ వృక్షాన్ని మహాదేవతలు పూజిస్తారు, అది బ్రహ్మ భాగంగా, అవ్యక్తంలో నుండి పుట్టింది.