తథా ఖరపథాన్దేశాన్ వేత్రశఙ్కుపథానపి మధ్యేనోజ్జానకమరూన్ కుథప్రావరణాన్యయౌ
అదే విధంగా, ఆ నది కఠినమైన ప్రాంతాలను, వేత్ర, శంకు మార్గాలను ముంచింది. మధ్యలో ఉజ్జాన, కామరులను దాటి, కుత గడ్డి ఉన్న భూములకు చేరింది.
ఇన్ద్రద్వీపసమీపే తు ప్రవిష్టా లవణోదధిమ్ తతస్తు పావనీ ప్రాయాత్ ప్రాచీమాశాం జవేన తు
ఇంద్రద్వీపం దగ్గర, ఆ నది ఉప్పు సముద్రంలో ప్రవేశించింది. తర్వాత పవనీ నది వేగంగా తూర్పు దిశగా సాగింది.
తోమరాన్ప్లావయతీ చ హంసమార్గాన్సమూహకాన్ పూర్వాన్దేశాంశ్చ సేవన్తీ భిత్త్వా సా బహుధా గిరిమ్ కర్ణప్రావరణాన్ప్రాప్య గతా సాశ్వముఖానపి
ఆమె తోమరులను, హంసలు వెళ్లే మార్గాలను ముంచింది. తూర్పు దేశాలను దాటి, పర్వతాన్ని అనేక చోట్ల చీల్చి, కర్ణప్రావరణాలను, అశ్వముఖులను కూడా చేరింది.
సిక్త్వా పర్వతమేరుం సా గత్వా విద్యాధరానపి శైమిమణ్డలకోష్ఠం తు సా ప్రవిష్టా మహత్సరః
ఆ నది మెరు పర్వతాన్ని తడిపి, విద్యాధరులను చేరింది. తర్వాత శైమి ప్రాంతంలోని మహాసరస్సులో ప్రవేశించింది.
తాసాం నద్యుపనద్యో ఽన్యాః శతశో ఽథ సహస్రశః ఉపగచ్ఛన్తి తా నద్యో యతో వర్షతి వాసవః
వందలాది, వేలాది ఇతర నదులు, వాగులు వీటిలో కలుస్తాయి. అక్కడ నుంచే ఇంద్రుడు వర్షాన్ని కురిపిస్తాడు.
తీరే వంశౌకసారాయాః సురభిర్నామ తద్వనమ్ హిరణ్యశృఙ్గో వసతి విద్వాన్కౌబేరకో వశీ
వంశౌకసా నది తీరంలో సురభి అనే అరణ్యం ఉంది. అక్కడ హిరణ్యశృంగుడు అనే జ్ఞాని, కుబేరుని కుమారుడు నివసిస్తాడు.
యజ్ఞాదపేతః సుమహాన్ అమితౌజాః సువిక్రమః తత్రాగస్త్యైః పరివృతా విద్వభిర్ద్బ్రహ్మరాక్షసైః
అతడు మహాశక్తిశాలి, పరాక్రమవంతుడు, యజ్ఞాన్ని వదిలిపెట్టి, అక్కడ అగస్త్యుడు మరియు ఇతర బ్రహ్మరాక్షసులతో కూడి ఉంటాడు.
కుబేరానుచరా హ్యేతే చత్వారస్తత్సమాశ్రితాః ఏవమేవ తు విజ్ఞేయా సిద్ధిః పర్వతవాసినామ్
వారు నలుగురు కుబేరుని సేవకులు, అక్కడ అతనితో కలిసి ఉంటారు. పర్వతవాసులకు సిద్ధి కూడా ఇలాగే తెలుసుకోవాలి.
పరస్పరేణ ద్విగుణా ధర్మతః కామతో ఽర్థతః హేమకూటస్య పృష్ఠే తు సర్పాణాం తత్సరః స్మృతమ్
వారిలో ధర్మం, కామం, అర్థం పరస్పర సహవాసంతో రెండింతలు అవుతాయి. హేమకూట పర్వత శిఖరంలో ఆ సరస్సు సర్పాల నివాసంగా ప్రసిద్ధి.
సరస్వతీ ప్రభవతి తస్మాజ్జ్యోతిష్మతీ తు యా అవగాఢే హ్యుభయతః సముద్రౌ పూర్వపశ్చిమౌ
అక్కడినుంచి జ్యోతిష్మతి అనే సరస్వతి నది ప్రవహిస్తుంది. ఆ నది తూర్పు, పడమర సముద్రాల్లో మునిగిపోతుంది.
సరో విష్ణుపదం నామ నిషధే పర్వతోత్తమే యస్మాదగ్రే ప్రభవతి గన్ధర్వానుకులే చ తే
నిషధ పర్వతంపై విష్ణుపదం అనే సరస్సు ఉంది. అక్కడినుంచి ముందుగా గంధర్వులకు ఇష్టమైన నది ఉద్భవిస్తుంది.
మేరోః పార్శ్వాత్ప్రభవతి హ్రదశ్చన్ద్రప్రభో మహాన్ జమ్బూశ్చైవ నదీ పుణ్యా యస్యాం జామ్బూనదం స్మృతమ్
మెరు పర్వతం పక్కన చంద్రప్రభ అనే మహాసరస్సు, జాంబూ అనే పవిత్ర నది ఉద్భవిస్తాయి. అందులో జాంబూనద అనే బంగారం లభిస్తుంది.
పయోదస్తు హ్రదో నీలః స శుభ్రః పుణ్డరీకవాన్ పుణ్డరీకాత్పయోదాచ్చ తస్మాద్ ద్వే సమ్ప్రసూయతామ్
పయోద సరస్సు నీలంగా, నిర్మలంగా, కమలాలతో నిండినది. పుండరీక, పయోద సరస్సులనుంచి రెండు నదులు పుట్టుకొస్తాయి.
సరసస్తు సరస్త్వేతత్ స్మృతముత్తరమానసమ్ మృగ్యా చ మృగకాన్తా చ తస్మాద్ ద్వే సమ్ప్రసూయతామ్
ఈ సరస్సు ఉత్తరమానసంగా ప్రసిద్ధి. అక్కడినుంచి మృగ్యా, మృగకాంతా అనే రెండు నదులు ఉద్భవిస్తాయి.
హ్రదాః కురుషు విఖ్యాతాః పద్మమీనకులాకులాః నామ్నా తే వై జయా నామ ద్వాదశోదధిసంనిభాః
కురు దేశంలో ప్రసిద్ధమైన సరస్సులు పద్మాలు, చేపలతో నిండివుంటాయి. వాటిని 'జయా' అని పిలుస్తారు. ఇవి మొత్తం పన్నెండు, సముద్రాల్లా విస్తరించి ఉంటాయి.
తేభ్యః శాన్తీ చ మధ్వీ చ ద్వే నద్యౌ సమ్ప్రసూయతామ్ కిమ్పురుషాద్యాని యాన్యష్టౌ తేషు దేవో న వర్షతి
అవి నుండి శాంతి, మధ్వీ అనే రెండు నదులు ఉద్భవిస్తాయి. కింపురుష మొదలైన ఎనిమిది ప్రాంతాలలో దేవతలు వర్షాన్ని కురిపించరు.
ఉద్భిదాన్యుదకాన్యత్ర ప్రవహన్తి సరిద్వరాః బలాహకశ్చ ఋషభో చక్రో మైనాక ఏవ చ
అక్కడ ఊటలు, నీళ్ళు పుట్టి, గొప్ప నదులు ప్రవహిస్తాయి. వాటిలో బలాహక, ఋషభ, చక్ర, మైనాక కూడా ఉన్నాయి.
వినివిష్టాః ప్రతిదిశం నిమగ్నా లవణామ్బుధిమ్ చన్ద్రకాన్తస్తథా ద్రోణః సుమహాంశ్చ శిలోచ్చయః
ప్రతి దిక్కులో బలంగా నిలిచిన, ఉప్పు సముద్రంలో మునిగిన చంద్రకాంత, ద్రోణ, సుమహాన్ అనే గొప్ప పర్వతాలు ఉన్నాయి.
ఉద్గాయతా ఉదీచ్యాం తు అవగాఢా మహోదధిమ్ చక్రో బధిరకశ్చైవ తథా నారదపర్వతః
ఉత్తర దిక్కులో అవి పైకి లేచి, మహాసముద్రంలో మునిగిపోతాయి. చక్ర, బధిరక, నారదపర్వతం కూడా అక్కడే ఉన్నాయి.
ప్రతీచీమాయతాస్తే వై ప్రతిష్ఠాస్తే మహోదధిమ్ జీమూతో ద్రావణశ్చైవ మైనాకశ్చన్ద్రపర్వతః
పశ్చిమ దిక్కు వైపు విస్తరించినవి మహాసముద్రాన్ని చేరుకుంటాయి. జీమూత, ద్రావణ, మైనాక, చంద్రపర్వతం అక్కడ ఉన్నాయి.
ఆయతాస్తే మహాశైలాః సముద్రం దక్షిణం ప్రతి చక్రమైనాకయోర్మధ్యే దివి సన్ దక్షిణాపథే
ఆ గొప్ప పర్వతాలు దక్షిణ సముద్రం వైపు విస్తరించి ఉంటాయి. చక్ర, మైనాక మధ్యలో, దక్షిణ దారిలో, అవి ఆకాశంలో నిలిచివుంటాయి.
తత్ర సంవర్తకో నామ సో ఽగ్నిః పిబతి తజ్జలమ్ అగ్నిః సముద్రవాసస్తు ఔర్వో ఽసౌ వడవాముఖః
అక్కడ సంవర్తక అనే అగ్ని ఆ నీటిని పీలుస్తుంది. సముద్రంలో నివసించే అగ్ని ఔర్వుడు, వడవాముఖం అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి.
ఇత్యేతే పర్వతావిష్టాశ్ చత్వారో లవణోదధిమ్ ఛిద్యమానేషు పక్షేషు పురా ఇన్ద్రస్య వై భయాత్
ఇలా ఈ నాలుగు పర్వతాలు ఉప్పు సముద్రంలో స్థిరంగా ఉన్నాయి. ఒకప్పుడు, చంద్రుని తిథులు తగ్గించబడుతున్నప్పుడు, ఇంద్రుడి భయంతో ఇలా జరిగింది.
తేషాం తు దృశ్యతే చన్ద్రే శుక్లే కృష్ణే సమాప్లుతిః తే భారతస్య వర్షస్య భేదా యేన ప్రకీర్తితాః
వాటిలో, చంద్రుడు పెరుగుతున్నప్పుడు, తగ్గుతున్నప్పుడు మునిగిపోవడం కనిపిస్తుంది. ఇవే భారతదేశపు విభాగాలు అని చెప్పబడింది.
ఇహోదితస్య దృశ్యన్తే అన్యే త్వన్యత్ర చోదితాః ఉత్తరోత్తరమేతేషాం వర్షమ్ ఉద్రిచ్యతే గుణైః
ఇక్కడ చెప్పినవి కొన్ని కనిపిస్తాయి, మరికొన్ని ఇతర చోట్ల ఉన్నట్లు చెప్పబడింది. వాటిలో ఒక్కొక్కటిలో వర్షపాతం గుణాల ప్రకారం పెరుగుతూ ఉంటుంది.
ఆరోగ్యాయుఃప్రమాణాభ్యాం ధర్మతః కామతో ఽర్థతః సమన్వితాని భూతాని తేషు వర్షేషు భాగశః
ఆ ప్రాంతాల్లో జీవులు ఆరోగ్యం, ఆయుష్షు, ధర్మం, కామం, ధనం ఇలా భాగాలవారీగా పొందుతారు.
వసన్తి నానాజాతీని తేషు సర్వేషు తాని వై ఇత్యేతద్ధారయద్విశ్వం పృథ్వీ జగదిదం స్థితా
అన్ని ప్రాంతాల్లో అనేక జాతుల ప్రాణులు నివసిస్తాయి. ఇలా ఈ భూమి, జగత్తు మొత్తం నిలబడింది, స్థిరంగా ఉంది.
శాకద్వీపస్య వక్ష్యామి యథావదిహ నిశ్చయమ్ కథ్యమానం నిబోధ త్వం శాకం ద్వీపం ద్విజోత్తమాః
శాకద్వీపం గురించి ఇక్కడ నిజంగా ఎలా ఉందో నేను వివరంగా చెబుతాను. మీరు శ్రద్ధగా వినండి, ద్విజోత్తములారా, శాకద్వీపాన్ని వివరించబోతున్నాను.
జమ్బూద్వీపస్య విస్తారాద్ ద్విగుణస్తస్య విస్తరః విస్తారాత్త్రిగుణశ్చాపి పరిణాహః సమన్తతః
దాని విస్తీర్ణం జంబూద్వీపానికి రెండింతలు. చుట్టూ పరిధి దాని విస్తారానికి మూడింతలు ఎక్కువ.
తేనావృతః సముద్రో ఽయం ద్వీపేన లవణోదధిః తత్ర పుణ్యా జనపదాశ్ చిరాచ్చ మ్రియతే జనః
ఆ ద్వీపం ఉప్పు సముద్రాన్ని చుట్టిపట్టుకుని ఉంది. అక్కడ ప్రజలు పుణ్యశీలులు, చాలా కాలం తర్వాతే మరణిస్తారు.