క్వచిచ్ చ దదృశే రాజా లతాగృహగతాః స్త్రియః మణ్డయన్తీః స్వగాత్రాణి కాన్తసంన్యస్తమానసాః
ఇంకొక్కడ, రాజు లతా గృహాలలో ఉన్న యువతులను చూశాడు; వారు తమ శరీరాలను అలంకరించుకుంటూ, మనసంతా ప్రియులలో లీనమై ఉన్నారు.
కాచిద్ ఆదర్శనకరా వ్యగ్రా దూతీముఖోద్గతమ్ శృణ్వతీ కాన్తవచనమ్ అధికా తు తథా బభౌ
ఒక యువతి, అద్దం చేతిలో పట్టుకుని, దూత ద్వారా వచ్చిన ప్రియుడి మాటలు శ్రద్ధగా వింటూ, మరింత అందంగా మెరిసింది.
కాచిత్ సత్వరితా దూత్యా భూషణానాం విపర్యయమ్ కుర్వాణా నైవ బుబుధే మన్మథావిష్టచేతనా
మరొక యువతి, దూత తొందరపెట్టగా, అలంకారాలు మార్చుకుంటూ, మనసంతా ప్రేమలో మునిగి, తాను ఏమి చేస్తుందో కూడా గమనించలేదు.
వాయునున్నాతిసురభికుసుమోత్కరమణ్డితే కాచిత్పిబన్తీ దదృశే మైరేయం నీలశాద్వలే
గాలి ఊదినప్పుడు పరిమళభరితమైన పుష్పగుచ్ఛాలతో అలంకరించిన నీలిమయమైన మైదానంలో, ఒక యువతి మైర్యక మద్యం తాగుతూ కనిపించింది.
పాయయామాస రమణం స్వయం కాచిద్వరాఙ్గనా కాచిత్పపౌ వరారోహా కాన్తపాణిసమర్పితమ్
ఒక అందమైన యువతి తానే తన ప్రియుడికి పానీయం పోసింది. ఇంకొక అందగత్తె తన ప్రియుడు తన చేతితో ఇచ్చిన పానీయం తాగింది.
కాచిత్స్వనేత్రచపలనీలోత్పలయుతం పయః పీత్వా పప్రచ్ఛ రమణం క్వ గతే తే మమోత్పలే
ఒక యువతి తన కళ్లతో చిలిపిగా చూస్తూ, నీలి కమలాలతో అలంకరించిన పాలను తాగి, తన ప్రియుడిని అడిగింది— 'నా కమలా! నువ్వెక్కడికి పోయావు?' అని.
త్వయైవ పీతౌ తౌ నూనమ్ ఇత్యుక్తా రమణేన సా తథా విదిత్వా ముగ్ధత్వాద్ బభూవ వ్రీడితా భృశమ్
ఆమె ప్రియుడు — 'నువ్వే రెండింటినీ తాగావు కదా' అని చెప్పగానే, ఆమె అది తెలుసుకుని అమాయకంగా చాలా సిగ్గుపడింది.
కాచిత్కాన్తార్పితం సుభ్రూః కాన్తపీతావశేషితమ్ సవిశేషరసం పానం పపౌ మన్మథవర్ధనమ్
ఒక అందమైన కనుబొమ్మల గల యువతి, తన ప్రియుడు ఇచ్చిన, అతను తాగిన తర్వాత మిగిలిన, ప్రత్యేక రుచితో ఉన్న, మన్మథుని ఆకర్షణను పెంచే పానీయాన్ని తాగింది.
ఆపానగోష్ఠీషు తథా తాసాం స నరపుంగవః శుశ్రావ వివిధం గీతం తన్త్రీస్వరవిమిశ్రితమ్
ఆ పానసభల్లో, ఆ మహాపురుషుడు వారి నుండి విన్న పాటలు, వాయిద్యాల స్వరాలతో కలిసిపోయి మధురంగా వినిపించాయి.
ప్రదోషసమయే తాశ్చ దేవదేవం జనార్దనమ్ రాజన్సదోపనృత్యన్తి నానావాద్యపురఃసరాః
సాయంకాలంలో, రాజా! ఆ యువతులు అనేక వాయిద్యాల నాదంతో కూడి, దేవదేవుడైన జనార్దనుని ఎదుట నాట్యం చేశారు.
యామమాత్రే గతే రాత్రౌ వినిర్గత్య గుహాముఖాత్ ఆవసన్సంయుతాః కాన్తైః పరర్ద్ధిరచితాం గుహామ్
రాత్రి ఒక యామం గడిచిన తర్వాత, వారు గుహ ద్వారం నుంచి బయటకు వచ్చి, తమ ప్రియులతో కలిసి, మహా వైభవంగా అలంకరించబడిన గుహలో నివసించారు.
నానాగన్ధాన్వితలతాం నానాగన్ధసుగన్ధినీమ్ నానావిచిత్రశయనాం కుసుమోత్కరమణ్డితామ్
ఆ గుహలో వివిధ వాసనలతో కూడిన లతలు, ఎన్నో పరిమళాలు, రకరకాల అద్భుతమైన మంచాలు, పుష్పాల గుళికలతో అలంకరణ కనిపించాయి.
ఏవమ్ అప్సరసాం పశ్యన్ క్రీడితాని స పర్వతే తపస్తేపే మహారాజన్ కేశవార్పితమానసః
అలా ఆ అప్సరసల క్రీడలను ఆ పర్వతంపై చూస్తూ, మహారాజా! తన మనసును కేశవునిపై స్థిరపరిచి తపస్సు ఆచరించాడు.
తమూచుర్నృపతిం గత్వా గన్ధర్వాప్సరసాం గణాః రాజన్స్వర్గోపమం దేశమ్ ఇమం ప్రాప్తో ఽస్యరిందమ
ఆ తరువాత గంధర్వులు, అప్సరసల సమూహాలు ఆ రాజును చేరి, 'రాజా! శత్రువులను జయించినవాడా, నీవు స్వర్గానికి సమానమైన ఈ ప్రాంతానికి వచ్చావు' అని చెప్పారు.
వయం హి తే ప్రదాస్యామో మనసః కాఙ్క్షితాన్వరాన్ తానాదాయ గృహం గచ్ఛ తిష్ఠేహ యది వా పునః
'మేము నీకు మనసులో కోరుకున్న వరాలను ఇస్తాము. వాటిని తీసుకుని ఇంటికి వెళ్ళు, లేదా మళ్లీ ఇక్కడే ఉండాలనుకుంటే ఉండు.'
అమోఘదర్శనాః సర్వే భవన్తస్త్వమితౌజసః వరం వితరతాద్యైవ ప్రసాదం మధుసూదనాత్
'మీ అందరికీ అమోఘమైన దృష్టి ఉంది. నీవు మహాబలశాలి. నీవు ఈ రోజు మధుసూదనుని అనుగ్రహంతో ఒక వరం కోరుకో.'
ఏవమస్త్విత్యథోక్తస్తైః స తు రాజా పురూరవాః తత్రోవాస సుఖీ మాసం పూజయానో జనార్దనమ్
అలా వారు చెప్పినప్పుడు, పురూరవుడు 'అలాగే' అని సమాధానం ఇచ్చి, అక్కడ ఒక నెల పాటు సంతోషంగా ఉండి, జనార్దనుని పూజించాడు.
ప్రియ ఏవ సదైవాసీద్ గన్ధర్వాప్సరసాం నృపః తుతోష స జనో రాజ్ఞస్ తస్యాలౌల్యేన కర్మణా
ఆ రాజు గంధర్వులకు, అప్సరసలకు ఎప్పుడూ ప్రియుడిగా ఉండేవాడు. రాజు లోభం లేకుండా నడుచుకున్నందుకు ప్రజలు సంతోషించారు.
ఫాల్గునామలపక్షాన్తే రాజా స్వప్నే పురూరవాః తస్యైవ దేవదేవస్య శ్రుతవాన్గదితం శుభమ్
ఫాల్గుణ మాసంలో శుక్లపక్షం చివరలో, రాజు పురూరవుడు తన స్వప్నంలో ఆ దేవదేవుడి మంగళకరమైన వాక్యాలను విన్నాడు.
రాత్ర్యామస్యాం వ్యతీతాయామ్ అత్రిణా త్వం సమేష్యసి తేన రాజన్సమాగమ్య కృతకృత్యో భవిష్యసి
'ఈ రాత్రి యామం గడిచిన తర్వాత, నీవు అత్రిని కలుస్తావు. రాజా! అతన్ని కలిసిన తర్వాత నీ కార్యసిద్ధి జరుగుతుంది.'
స్వప్నమేవం స రాజర్షిర్ దృష్ట్వా దేవేన్ద్రవిక్రమః ప్రత్యూషకాలే విధివత్ స్నాతః స ప్రయతేన్ద్రియః
అలా స్వప్నంలో చూసిన రాజర్షి, ఇంద్రుని శౌర్యంతో, ఉదయం వేళ విధిగా స్నానం చేసి, ఇంద్రియాలను నియంత్రించుకున్నాడు.
కృతకృత్యో యథాకామం పూజయిత్వా జనార్దనమ్ దదర్శాత్రిం మునిం రాజా ప్రత్యక్షం తపసాం నిధిమ్
తన కార్యాన్ని పూర్తిచేసుకుని, తన ఇష్టానుసారం జనార్దనుని పూజించిన రాజు, తపస్సులో నిపుణుడైన అత్రి మునిని ప్రత్యక్షంగా చూశాడు.
స్వప్నం తు దేవదేవస్య న్యవేదయత ధార్మికః తతః శుశ్రావ వచనం దేవతానాం సమీరితమ్
ఆ ధార్మికుడు దేవదేవుని తన కలను వివరంగా చెప్పాడు. వెంటనే దేవతలు పలికిన మాటలు అతడు వినిపించుకున్నాడు.
ఏవమేతన్మహీపాల నాత్ర కార్యా విచారణా ఏవం ప్రసాదం సమ్ప్రాప్య దేవదేవాజ్జనార్దనాత్
అది నిజమే రాజా, ఇకపై ఏ సందేహం అవసరం లేదు. దేవదేవుడు జనార్దనుని అనుగ్రహం ఇలా లభించిందంటే చాలు.
కృతదేవార్చనో రాజా తథా హుతహుతాశనః సర్వాన్కామానవాప్తో ఽసౌ వరదానేన కేశవాత్
రాజు దేవతలను పూజించి, యజ్ఞంలో అగ్నికి హోమాలు సమర్పించాడు. కేశవుని వరంతో అతడు అన్ని కోరికలు నెరవేరించుకున్నాడు.
తస్యాశ్రమస్యోత్తరతస్ త్రిపురారినిషేవితః నానారత్నమయైః శృఙ్గైః కల్పద్రుమసమన్వితైః
ఆ ఆశ్రమానికి ఉత్తరంగా, త్రిపురాసురుని శత్రువు సేవించిన ఒక పర్వతం ఉంది. అది ఎన్నో రత్నాలతో మెరిసే శిఖరాలు, కల్పవృక్షాలతో అలంకరించబడింది.
మధ్యే హిమవతః పృష్ఠే కైలాసో నామ పర్వతః తస్మిన్నివసతి శ్రీమాన్ కుబేరః సహ గుహ్యకైః
హిమవంతు మధ్యలో, దాని వెనుక భాగంలో కైలాసం అనే పర్వతం ఉంది. అక్కడ మహిమ కలిగిన కుబేరుడు గుహ్యకులతో కలిసి నివసిస్తాడు.
అప్సరో ఽనుగుప్తో రాజా మోదతే హ్యలకాధిపః కైలాసపాదసమ్భూతం పుణ్యం శీతజలం శుభమ్
అప్సరసలు ఎలాంటి అడ్డంకి లేకుండా, అలకాపురి అధిపతి అక్కడ ఆనందంగా ఉంటాడు. కైలాస పాదంలో పవిత్రమైన, చల్లని, శుభ్రమైన నీరు ఉద్భవిస్తుంది.
మన్దోదకం నామ సరః పయస్తు దధిసంనిభమ్ తస్మాత్ ప్రవహతే దివ్యా నదీ మన్దాకినీ శుభా
అక్కడ మందోదకము అనే సరస్సు ఉంది. దాని నీరు పాలూ పెరుగు లాంటి స్వచ్ఛత కలిగిఉంటుంది. దానిలోంచి దివ్యమైన, శుభ్రమైన మందాకినీ నది ప్రవహిస్తుంది.
దివ్యం చ నన్దనం తత్ర తస్యాస్తీరే మహద్వనమ్ ప్రాగుత్తరేణ కైలాసాద్ దివ్యం సౌగన్ధికం గిరిమ్
ఆ సరస్సు ఒడ్డున దివ్యమైన నందనవనం అనే గొప్ప అడవి ఉంది. కైలాసానికి ఈశాన్య దిశగా దివ్యమైన సౌగంధిక పర్వతం ఉంది.