తదాశ్రమం సమన్తాచ్చ హిమసంరుద్ధకన్దరైః శైలవాటైః పరివృతమ్ అగమ్యం మనుజైః సదా
ఆ ఆశ్రమం చుట్టూ మంచుతో నిండిన గుహలు, పర్వతపు ప్రాకారాలతో చుట్టబడి, మనుషులకు ఎప్పుడూ అందని స్థలంగా ఉండేది.
పూర్వారాధితభావో ఽసౌ మహారాజః పురూరవాః తదాశ్రమపదం ప్రాప్తో దేవదేవప్రసాదతః
పూర్వం భక్తితో ఉన్న మహారాజు పురూరవుడు, దేవదేవుని అనుగ్రహంతో ఆ ఆశ్రమాన్ని చేరుకున్నాడు.
తదాశ్రమం శ్రమశమనం మనోహరం మనోహరైః కుసుమశతైరలంకృతమ్ కృతం స్వయం రుచిరమథాత్రిణా శుభం శుభావహం చ హి దదృశే స మద్రరాట్
ఆ సమయంలో, మద్రదేశ రాజుకు ఆ ఆశ్రమం ఎంతో మోహింపజేసేలా కనిపించింది. అలసటను పోగొట్టేలా, అద్భుతమైన పూలతో అలంకరించబడింది. ఆ అందమైన ఆశ్రమాన్ని ఆత్రి మహర్షి తనే స్వయంగా శుభ్రంగా, శుభప్రదంగా తయారు చేశారు.
తత్ర యౌ తౌ మహాశృఙ్గౌ మహావర్ణౌ మహాహిమౌ తృతీయం తు తయోర్మధ్యే శృఙ్గమత్యన్తముచ్ఛ్రితమ్
అక్కడ రెండు గొప్ప శిఖరాలు, విస్తారమైన రంగులతో, మంచుతో కప్పబడి ఉండేవి. వాటి మధ్యలో మూడవ శిఖరం అత్యంత ఎత్తుగా వెలుగొందుతోంది.
నిత్యాతప్తశిలాజాతం సదాభ్రపరివర్జితమ్ తస్యాధస్తాద్వృక్షగణే దిశాం భాగే చ పశ్చిమే
అది ఎప్పుడూ వేడిగా ఉండే రాళ్లతో ఏర్పడింది, ఎప్పుడూ మేఘాలు లేవు. ఆ శిఖరానికి కింద, పశ్చిమ దిశలో, చెట్ల మధ్య ఉంది.
జాతీలతాపరిక్షిప్తం వివరం చారుదర్శనమ్ దృష్ట్వైవ కౌతుకావిష్టస్ తం వివేశ మహీపతిః
మల్లెతాడులతో చుట్టుముట్టబడిన ఒక అందమైన గుహను రాజు చూసి, ఆశ్చర్యంతో ఆ గుహలోకి ప్రవేశించాడు.
తమసా చాతినిబిడం నల్వమాత్రం సుసంకటమ్ నల్వమాత్రమతిక్రమ్య స్వప్రభాభరణోజ్జ్వలమ్
ఆ గుహలో చాలా ముదురు చీకటి, చాలా ఇరుకుగా ఉంది. ఆ ఇరుకైన దూరాన్ని దాటి వెళ్లిన వెంటనే, ఆ గుహ తన స్వంత వెలుగు ఆభరణాలతో ప్రకాశించింది.
తమ్ ఉచ్ఛ్రితమ్ అథాత్యన్తం గమ్భీరం పరివర్తులమ్ న తత్ర సూర్యస్తపతి న విరాజతి చన్ద్రమాః
ఆ ప్రదేశం చాలా ఎత్తుగా, లోతుగా, వంకరగా ఉంది. అక్కడ neither సూర్యుడు వెలిగించడు, neither చంద్రుడు ప్రకాశించడు.
తథాపి దివసాకారం ప్రకాశం తదహర్నిశమ్ క్రోశాధికపరీమాణం సరసా చ విరాజితమ్
అయినా కూడా, ఆ గుహ ఎప్పుడూ పగలు లాగా వెలిగిపోతూ, రాత్రి పగలు తేడా లేకుండా ప్రకాశిస్తూ, ఒక క్రోశం కంటే ఎక్కువ పరిమాణంలో, ఒక సరస్సుతో అందంగా ఉంది.
సమన్తాత్సరసస్తస్య శైలలగ్నా తు వేదికా సౌవర్ణై రాజతైర్వృక్షైర్ విద్రుమైరుపశోభితమ్
ఆ సరస్సు చుట్టూ కొండకు అతుక్కున్న వేదికలు ఉన్నాయి. అవి బంగారు, వెండి, పగడ రకాల చెట్లతో అలంకరించబడ్డాయి.
నానామాణిక్యకుసుమైః సుప్రభాభరణోజ్జ్వలైః తస్మిన్సరసి పద్మాని పద్మరాగచ్ఛదాని తు
వివిధ రకాల రత్నపుష్పాలతో, ప్రకాశించే ఆభరణాలతో మెరిసిపోతూ, ఆ సరస్సులో పద్మాలు ఉన్నాయి. వాటి రేకులు పద్మరాగ రత్నాల వలె ఉన్నాయి.
వజ్రకేసరజాలాని సుగన్ధీని తథా యుతమ్ పత్త్రైర్ మరకతైర్ నీలైర్ వైడూర్యస్య మహీపతే
వజ్రపు తంతువులతో కూడిన గుచ్చాలు, సువాసనతో కూడినవి, పచ్చ, నీలం, వైడూర్యపు ఆకులతో అలంకరించబడ్డాయి, ఓ రాజా.
కర్ణికాశ్చ తథా తేషాం జాతరూపస్య పార్థివ తస్మిన్సరసి యా భూమిర్ న సా వజ్రసమాకులా
అవి అందులోని పద్మాల మధ్యభాగాలు బంగారంతో తయారయ్యాయి, ఓ రాజా. ఆ సరస్సులో నేల అంతా వజ్రాలతో నిండలేదు.
నానారత్నైరుపచితా జలజానాం సమాశ్రయః కపర్దికానాం శుక్తీనాం శఙ్ఖానాం చ మహీపతే
వివిధ రకాల రత్నాలతో కప్పబడి, ఆ జలజాల నివాసంగా, కపర్దికలు, శుక్తులు, శంఖాలు నివసించే ప్రదేశంగా ఉంది, ఓ రాజా.
మకరాణాం చ మత్స్యానాం చణ్డానాం కచ్ఛపైః సహ తత్ర మరకతఖణ్డాని వజ్రాణాం చ సహస్రశః
అక్కడ మకరాలు, చేపలు, భయంకరమైన తాబేళ్లు కూడా ఉన్నాయి. పచ్చ రాళ్ల ముక్కలు, వేలాది వజ్రాలు అక్కడ కనిపించేవి.
పద్మరాగేన్ద్రనీలాని మహానీలాని పార్థివ పుష్పరాగాణి సర్వాణి తథా కర్కోటకాని చ
పద్మరాగ, ఇంద్రనీల, గొప్ప నీల రత్నాలు, అన్ని రకాల పుష్పరాగాలు, అలాగే కర్కోటక రాళ్లు కూడా ఉన్నాయి, ఓ రాజా.
తుత్థకస్య తు ఖణ్డాని తథా శేషస్య భాగశః రాజావర్తస్య ముఖ్యస్య రుచిరాక్షస్య చాప్యథ
తామ్రపు ముక్కలు, శేష రత్న భాగాలు, ముఖ్యమైన రాజావర్త రత్నం, అందమైన కళ్ళు కలిగిన రత్నాలు కూడా ఉన్నాయి.
సూర్యేన్దుకాన్తయశ్చైవ నీలో వర్ణాన్తిమశ్చ యః జ్యోతీరసస్య రమ్యస్య స్యమన్తస్య చ భాగశః
సూర్యకాంతి, చంద్రకాంతి రత్నాలు, అత్యంత నీలం రంగు కలది, ప్రకాశించే, ఆనందదాయకమైన స్యమంతక రత్న భాగాలు కూడా ఉన్నాయి.
సురోరగవలక్షాణాం స్ఫటికస్య తథైవ చ గోమేదపిత్తకానాం చ ధూలీమరకతస్య చ
దేవతలు, నాగులకు చెందిన రత్నాలు, స్ఫటికాలు, గోమేదికాలు, పీతకాలు, పచ్చ రాళ్ల ధూళి కూడా ఉన్నాయి.
వైడూర్యసౌగన్ధికయోస్ తథా రాజమణేర్నృప వజ్రస్యైవ చ ముఖ్యస్య తథా బ్రహ్మమణేరపి
వైడూర్య, సౌగంధిక రత్నాలు, రాజమణులు, ముఖ్యమైన వజ్రం, బ్రహ్మమణి రత్నం కూడా ఉన్నాయి, ఓ రాజా.
ముక్తాఫలాని ముక్తానాం తారావిగ్రహధారిణామ్
నక్షత్రాల రూపాన్ని ధరించినవారిని ముత్యాలు అలంకరిస్తుంటాయి.
సుఖోష్ణం చైవ తత్తోయం స్నానాచ్ఛీతవినాశనమ్ వైడూర్యస్య శిలా మధ్యే సరసస్తస్య శోభనా
ఆ నీరు స్నానం చేసినప్పుడు చల్లదనాన్ని పోగొట్టి, మృదువుగా వేడిగా ఉంటుంది. వైడూర్య రత్నపు శిలలో ఉన్న ఆ సరస్సు ఎంతో అందంగా ఉంటుంది.
ప్రమాణేన తథా సా చ ద్వే చ రాజన్ధనుఃశతే చతురస్రా తథా రమ్యా తపసా నిర్మితాత్రిణా
ఓ రాజా! ఆ సరస్సు పొడవు రెండు వందల విల్లు పొడవుగా, నాలుగు మూలలుగా, ఎంతో ఆహ్లాదకరంగా, ముగ్గురు చేసిన తపస్సుతో ఏర్పడింది.
బిలద్వారసమో దేశో యత్ర యత్ర హిరణ్మయః ప్రదేశః స తు రాజేన్ద్ర ద్వీపే తస్మిన్మనోహరే
ఆ అందమైన ద్వీపంలో, గుహ ద్వారం లాంటిది ఒక ప్రాంతం ఉంది. ఆ ప్రదేశం మొత్తం బంగారంతో నిండినదిగా ఉంటుంది, రాజేంద్ర!
తథా పుష్కరిణీ రమ్యా తస్మిన్రాజఞ్శిలాతలే సుశీతామలపానీయా జలజైశ్చ విరాజితా
అలాగే, ఆ ప్రదేశంలో రాయిమీద ఒక అందమైన పద్మసరస్సు ఉంది. ఆ నీరు చల్లగా, నిర్మలంగా ఉండి, జలపుష్పాలతో అలంకరించబడి ఉంటుంది.
ఆకాశప్రతిమా రాజంశ్ చతురస్రా మనోహరా తస్యాస్తదుదకం స్వాదు లఘు శీతం సుగన్ధికమ్
ఓ రాజా! ఆ సరస్సు ఆకాశంలా నీలంగా, నాలుగు మూలలతో, ఎంతో ఆకర్షణీయంగా ఉంటుంది. దాని నీరు తీపిగా, తేలికగా, చల్లగా, సువాసనతో ఉంటుంది.
న క్షిణోతి యథా కణ్ఠం కుక్షిం నాపూరయత్యపి తృప్తిం విధత్తే పరమాం శరీరే చ మహత్సుఖమ్
ఆ నీరు గొంతు ఎండిపోనీయదు, కడుపు నిండిపోనీయదు, అయినా శరీరానికి పరమ సంతృప్తిని, గొప్ప ఆనందాన్ని ఇస్తుంది.
మధ్యే తు తస్యాః ప్రాసాదం నిర్మితం తపసాత్రిణా రుక్మసేతుప్రవేశాన్తం సర్వరత్నమయం శుభమ్
ఆ సరస్సు మధ్యలో ముగ్గురు చేసిన తపస్సుతో నిర్మించిన ఒక మహా ప్రాసాదం ఉంది. దాని ప్రవేశంలో బంగారు వంతెన ఉంది. అది అన్ని రత్నాలతో అలంకరించబడి, ఎంతో ప్రకాశవంతంగా ఉంటుంది.
శశాఙ్కరశ్మేః సంకాశం ప్రాసాదం రాజతం హితమ్ రమ్యవైడూర్యసోపానం విద్రుమామలసారకమ్
ఆ ప్రాసాదం చంద్రకాంతి లాంటి వెలుగుతో మెరిసిపోతూ, వెండితో నిర్మించబడింది. అందులో వైడూర్య రత్నపు మెట్లూ, శుద్ధమైన పద్మరాగపు త్రాడ్లు ఉన్నాయి.
ఇన్ద్రనీలమహాస్తమ్భం మరకతాసక్తవేదికమ్ వజ్రాంశుజాలైః స్ఫురితం రమ్యం దృష్టిమనోరమమ్
దానిలో ఇంద్రనీలమణి గొప్ప స్తంభాలు, పచ్చతో అలంకరించిన వేదికలు, వజ్రాల కాంతి జాలులతో మెరిసిపోతూ, ఎంతో అందంగా, చూడటానికి హృదయాన్ని ఆకట్టుకునేలా ఉంటుంది.