మఞ్జులీతకదాత్యూహాన్ భారద్వాజాంస్తథా చషాన్ ఏతాంశ్చాన్యాంశ్చ సుబహూన్ పక్షిసంఘాన్మనోహరాన్
అక్కడ మంజులీతక పక్షులు, దాత్యూహ పక్షులు, భారద్వాజ పక్షులు, చష పక్షులు, ఇంకా అనేక రకాల ఆకర్షణీయమైన పక్షి సమూహాలు కనిపించాయి.
శ్వాపదాన్వివిధాకారాన్ మృగాంశ్చైవ మహామృగాన్ వ్యాఘ్రాన్కేసరిణః సింహాన్ ద్వీపినః శరభాన్వృకాన్
అక్కడ అనేక విధాలుగా ఉన్న మృగాలు, చిన్న పెద్ద జంతువులు, పులులు, కేశరమున్న సింహాలు, సింహాలు, చిరుతలు, శరభాలు, నక్కలు కనిపించాయి.
ఋక్షాంస్తరక్షూంశ్చ బహూన్ గోలాఙ్గూలాన్ సవానరాన్ శశలోమాన్ సకాదమ్బాన్ మార్జారాన్ వాయువేగినః
అక్కడ అనేక ఎలుగుబంట్లు, తారక్షు జంతువులు, పొడవైన తోకలతో కోతులు, కోతులు, మొసళ్ళు, కాదంబ పక్షులు, పిల్లులు, గాలి వేగంతో పరుగెత్తే జంతువులు కనిపించాయి.
మూషకాన్నకులాన్ కావాన్ సింహాన్ ద్రుమమనోహరాన్ తథా మత్తాంశ్చ మాతంగాన్ మహిషాన్ గవయాన్ వృషాన్ చమరాన్ సృమరాంశ్చైవ తథా గౌరఖరానపి
అక్కడ ఎలుకలు, ముంగిసలు, నక్కలు, చెట్లలో ఆనందించే సింహాలు, మత్తులో ఉన్న ఏనుగులు, మేషలు, అడవి ఎద్దులు, వృషభాలు, ఒంటెలు, జింకలు, అలాగే గౌరు, గాడిదలు కనిపించాయి.
ఉరభ్రాంశ్చ తథా మేషాన్ సారఙ్గానథ కూకురాన్ నీలాంశ్చైవ మహానాలాన్ కరాలాన్మృగమాతృకాన్
అక్కడ గొర్రెలు, మేకలు, జింకలు, కుక్కలు, నీలిరంగు జంతువులు, పెద్ద పాములు, భయంకరమైన మృగమాతలు కూడా కనిపించాయి.
సదంష్ట్రారామసరభాన్ క్రౌఞ్చాకారకశమ్బరాన్ కరాలాన్కృతమాలాంశ్చ కాలపుచ్ఛాంశ్చ తోరణాన్
నక్కపళ్ళు ఉన్న పందులు, శరభాలు, కొంగలు, కాశంబరాలాంటి పక్షులు, ఉగ్రమైనవి, హారాలు ధరించినవి, నల్ల తోకలతో తలుపులా ఉన్నవి కూడా అక్కడ ఉన్నాయి.
దంష్ట్రాన్ఖడ్గాన్వరాహాంశ్చ తురంగాన్ఖరగర్దభాన్ ఏతాన్ అద్విష్టాన్మద్రేశో విరుద్ధాంశ్చ పరస్పరమ్
పళ్ళు ఉన్న జంతువులు, ఖడ్గమృగాలు, పందులు, గుర్రాలు, ముళ్ళు, గాడిదలు — ఇవన్నీ, ఓ మద్రదేశాధిపతి, పరస్పరం శత్రుత్వం లేకుండా కలిసి ఉండేవి.
అవిరుద్ధాన్వనే దృష్ట్వా విస్మయం పరమం యయౌ తచ్చాశ్రమపదం పుణ్యం బభూవాత్రేః పురా నృపమ్
సాధారణంగా శత్రువులుగా ఉండే ఆ జంతువులు అరణ్యంలో కలిసిమెలిసి ఉండటం చూసి రాజు ఎంతో ఆశ్చర్యపోయాడు; ఆ పవిత్రమైన ఆశ్రమం ఒకప్పుడు అత్రి మహర్షి నివాసంగా ఉండేది.
తత్ప్రసాదాత్ప్రభాయుక్తం స్థావరైర్జఙ్గమైస్తథా హింసన్తి హి న చాన్యోన్యం హింసకాస్తు పరస్పరమ్
అత్రి మహర్షి అనుగ్రహంతో అక్కడ స్థావరజంగమాలతో ప్రకాశవంతంగా ఉండేది; సహజంగా పరస్పరం హింసించే జంతువులు కూడా అక్కడ ఒకదానికొకటి హాని చేయవు.
క్రవ్యాదాః ప్రాణినస్తత్ర సర్వే క్షీరఫలాశనాః నిర్మితాస్తత్ర చాత్యర్థమ్ అత్రిణా సుమహాత్మనా
అక్కడ మాంసాహార జంతువులన్నీ పాలు, పండ్లు మాత్రమే తినేవి; అతి మహాత్ముడైన అత్రి వారిని అలా సృష్టించాడు.
శైలానితమ్బదేశేషు న్యవసచ్చ స్వయం నృపః పయః క్షరన్తి తే దివ్యమ్ అమృతస్వాదుకణ్టకమ్
పర్వత శిఖరాల మధ్యలో, లోయల్లో రాజు స్వయంగా నివసించేవాడు; ఆ శిలలు అమృతంలా మధురమైన, ముల్లు లేని దివ్య పాలను ఉప్పొంగించేవి.
క్వచిద్రాజన్మహిష్యశ్చ క్వచిదాజాశ్చ సర్వశః శిలాః క్షీరేణ సమ్పూర్ణా దధ్నా చాన్యత్ర వా బహిః
ఓ రాజా, అక్కడ ఎక్కడో ఎక్కడో మహిషులు, మరికొన్ని చోట్ల మేకలు కనిపించేవి; ఆ శిలలు పాలను, మరికొన్ని చోట్ల పెరుగు లేదా బయట ఇతర పదార్థాలతో నిండిపోయేవి.
సంపశ్యన్పరమాం ప్రీతిమ్ అవాప వసుధాధిపః సరాంసి తత్ర దివ్యాని నద్యశ్చ విమలోదకాః
ఇవన్నీ చూసి భూమిపతి పరమానందాన్ని పొందాడు; అక్కడ దివ్యమైన సరస్సులు, నిర్మలమైన నీటితో నదులు ఉన్నాయి.
ప్రణాలికాని చోష్ణాని శీతలాని చ భాగశః కన్దరాణి చ శైలస్య సుసేవ్యాని పదే పదే
అక్కడ కొన్ని చోట్ల వేడిగా, కొన్ని చోట్ల చల్లగా ప్రవహించే కాలువలు, ప్రతి అడుగులో ఆనందదాయకమైన పర్వత గుహలు ఉన్నాయి.
హిమపాతో న తత్రాస్తి సమన్తాత్పఞ్చయోజనమ్ ఉపత్యకా సుశైలస్య శిఖరస్య న విద్యతే
ఆ అందమైన పర్వత శిఖరానికి ఐదు యోజనల పరిధిలో ఎక్కడా మంచు పడేది కాదు; అక్కడి లోయలు మంచుతో నిండినవి కావు.
తత్రాస్తి రాజఞ్ఛిఖరం పర్వతేన్ద్రస్య పాణ్డురమ్ హిమపాతం ఘనా యత్ర కుర్వన్తి సహితాః సదా
ఓ రాజా, అక్కడ పర్వతాధిపతికి ఒక తెల్లని శిఖరం ఉంది; అక్కడ మేఘాలు ఎప్పుడూ కలిసి మంచు కురిపిస్తుంటాయి.
తత్రాస్తి చాపరం శృఙ్గం యత్ర తోయఘనా ఘనాః నిత్యమేవాభివర్షన్తి శిలాభిః శిఖరం వరమ్
అక్కడ మరొక శిఖరం ఉంది; అక్కడ మేఘాలు ఎప్పుడూ వర్షాన్ని కురిపిస్తూ, ఆ శిఖరంపై రాళ్ల వాన కురిపిస్తాయి.
తదాశ్రమం మనోహారి యత్ర కామధరా ధరా సురముఖ్యోపయోగిత్వాచ్ ఛాఖినాం సఫలాః ఫలాః
ఆ ఆశ్రమం ఎంతో ఆకర్షణీయంగా ఉండేది; అక్కడ కోరికలు తీరే ప్రవాహాలు ప్రవహించేవి, చెట్ల ఫలాలు ఎప్పుడూ పండినవిగా, దేవతలకు ఉపయోగపడేవిగా ఉండేవి.
సదోపగీతభ్రమరసురస్త్రీసేవితం పరమ్ సర్వపాపక్షయకరం శైలస్యేవ ప్రహారకమ్
అక్కడ ఎప్పుడూ తేనెటీగలు, దేవకన్యలు సేవించేవారు, స్తుతించేవారు; అది అన్ని పాపాలను తొలగించేది, పర్వతం లాగా ప్రభావాన్ని చూపేది.
వానరైః క్రీడమానైశ్చ దేశాద్దేశాన్నరాధిప హిమపుఞ్జాః కృతాస్తత్ర చన్ద్రబిమ్బసమప్రభాః
అక్కడ కోతులు ప్రాంతం ప్రాంతంగా ఆడుకుంటూ తిరిగేవి; మంచు గుళికలు చంద్రబింబంలా మెరిసేవి.
తదాశ్రమం సమన్తాచ్చ హిమసంరుద్ధకన్దరైః శైలవాటైః పరివృతమ్ అగమ్యం మనుజైః సదా
ఆ ఆశ్రమం చుట్టూ మంచుతో నిండిన గుహలు, పర్వతపు ప్రాకారాలతో చుట్టబడి, మనుషులకు ఎప్పుడూ అందని స్థలంగా ఉండేది.
పూర్వారాధితభావో ఽసౌ మహారాజః పురూరవాః తదాశ్రమపదం ప్రాప్తో దేవదేవప్రసాదతః
పూర్వం భక్తితో ఉన్న మహారాజు పురూరవుడు, దేవదేవుని అనుగ్రహంతో ఆ ఆశ్రమాన్ని చేరుకున్నాడు.
తదాశ్రమం శ్రమశమనం మనోహరం మనోహరైః కుసుమశతైరలంకృతమ్ కృతం స్వయం రుచిరమథాత్రిణా శుభం శుభావహం చ హి దదృశే స మద్రరాట్
ఆ సమయంలో, మద్రదేశ రాజుకు ఆ ఆశ్రమం ఎంతో మోహింపజేసేలా కనిపించింది. అలసటను పోగొట్టేలా, అద్భుతమైన పూలతో అలంకరించబడింది. ఆ అందమైన ఆశ్రమాన్ని ఆత్రి మహర్షి తనే స్వయంగా శుభ్రంగా, శుభప్రదంగా తయారు చేశారు.
తత్ర యౌ తౌ మహాశృఙ్గౌ మహావర్ణౌ మహాహిమౌ తృతీయం తు తయోర్మధ్యే శృఙ్గమత్యన్తముచ్ఛ్రితమ్
అక్కడ రెండు గొప్ప శిఖరాలు, విస్తారమైన రంగులతో, మంచుతో కప్పబడి ఉండేవి. వాటి మధ్యలో మూడవ శిఖరం అత్యంత ఎత్తుగా వెలుగొందుతోంది.
నిత్యాతప్తశిలాజాతం సదాభ్రపరివర్జితమ్ తస్యాధస్తాద్వృక్షగణే దిశాం భాగే చ పశ్చిమే
అది ఎప్పుడూ వేడిగా ఉండే రాళ్లతో ఏర్పడింది, ఎప్పుడూ మేఘాలు లేవు. ఆ శిఖరానికి కింద, పశ్చిమ దిశలో, చెట్ల మధ్య ఉంది.
జాతీలతాపరిక్షిప్తం వివరం చారుదర్శనమ్ దృష్ట్వైవ కౌతుకావిష్టస్ తం వివేశ మహీపతిః
మల్లెతాడులతో చుట్టుముట్టబడిన ఒక అందమైన గుహను రాజు చూసి, ఆశ్చర్యంతో ఆ గుహలోకి ప్రవేశించాడు.
తమసా చాతినిబిడం నల్వమాత్రం సుసంకటమ్ నల్వమాత్రమతిక్రమ్య స్వప్రభాభరణోజ్జ్వలమ్
ఆ గుహలో చాలా ముదురు చీకటి, చాలా ఇరుకుగా ఉంది. ఆ ఇరుకైన దూరాన్ని దాటి వెళ్లిన వెంటనే, ఆ గుహ తన స్వంత వెలుగు ఆభరణాలతో ప్రకాశించింది.
తమ్ ఉచ్ఛ్రితమ్ అథాత్యన్తం గమ్భీరం పరివర్తులమ్ న తత్ర సూర్యస్తపతి న విరాజతి చన్ద్రమాః
ఆ ప్రదేశం చాలా ఎత్తుగా, లోతుగా, వంకరగా ఉంది. అక్కడ neither సూర్యుడు వెలిగించడు, neither చంద్రుడు ప్రకాశించడు.
తథాపి దివసాకారం ప్రకాశం తదహర్నిశమ్ క్రోశాధికపరీమాణం సరసా చ విరాజితమ్
అయినా కూడా, ఆ గుహ ఎప్పుడూ పగలు లాగా వెలిగిపోతూ, రాత్రి పగలు తేడా లేకుండా ప్రకాశిస్తూ, ఒక క్రోశం కంటే ఎక్కువ పరిమాణంలో, ఒక సరస్సుతో అందంగా ఉంది.
సమన్తాత్సరసస్తస్య శైలలగ్నా తు వేదికా సౌవర్ణై రాజతైర్వృక్షైర్ విద్రుమైరుపశోభితమ్
ఆ సరస్సు చుట్టూ కొండకు అతుక్కున్న వేదికలు ఉన్నాయి. అవి బంగారు, వెండి, పగడ రకాల చెట్లతో అలంకరించబడ్డాయి.