అగ్ర్యాం సముద్రమహిషీం మహర్షిగణసేవితామ్ సర్వలోకస్య చౌత్సుక్యకారిణీం సుమనోహరామ్
ఆ నది అత్యుత్తమమైనది, సముద్రానికి రాణిలా, మహర్షుల సమూహాలు సేవించేది, అందరినీ ఆకర్షించేలా, లోకాలందరికీ ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించేలా ఉంది.
హితాం సర్వస్య లోకస్య నాకమార్గప్రదాయికామ్ గోకులాకులతీరాన్తాం రమ్యాం శైవాలవర్జితామ్
ఆ నది అన్ని లోకాలకూ మేలు చేసేది, స్వర్గానికి దారి చూపేది, గోవుల గుంపులతో నదీ తీరాలు నిండిపోయినవి, ఎంతో అందంగా, శైవలమనే మొక్కలు లేవు.
హంససారససంఘుష్టాం జలజైరుపశోభితామ్ ఆవర్తనాభిగమ్భీరాం ద్వీపోరుజఘనస్థలీమ్
ఆ నది హంసలు, సారస పక్షుల గుంపులతో మోగిపోతూ, జలపుష్పాలతో అలంకరించబడి, ఆవర్తనాలతో లోతుగా, దీవుల వంపు తీరాలతో విస్తరించి ఉంది.
నీలనీరజనేత్రాభామ్ ఉత్ఫుల్లకమలాననామ్ హిమాభఫేనవసనాం చక్రవాకాధరాం శుభామ్ బలాకాపఙ్క్తిదశనాం చలన్మత్స్యావలిభ్రువమ్
ఆ నది నీలం నీటి కన్నులతో, వికసించిన కమలాల ముఖాలతో, మంచు నురుగు వస్త్రమై, చక్రవాక పక్షులతో, బలాకా పక్షుల వరుసలతో, తేలియాడే చేపల వరుసలు కనుబొమ్మలవై అలంకరించబడి ఎంతో శోభిస్తోంది.
స్వజలోద్భూతమాతంగరమ్యకుమ్భపయోధరామ్ హంసనూపురసంఘుష్టాం మృణాలవలయావలీమ్
ఆ నది ఒడ్డున, తన నీటిలో పుట్టిన ఏనుగుల మస్తకాలను పోలిన గుండ్రని వక్షోజాలతో, హంసల నూపురాల మోగింపుతో, ముద్దయిన తామర కండలతో అలంకరించబడి ఉంది.
తస్యాం రూపమదోన్మత్తా గన్ధర్వానుగతాః సదా మధ్యాహ్నసమయే రాజన్ క్రీడన్త్యప్సరసాం గణాః
అక్కడ, తమ అందంతో మత్తెక్కిన అప్సరసలు, గంధర్వులతో కలిసి, రాజా! మధ్యాహ్న సమయాన ఆటలాడుతూ ఉంటారు.
తామ్ అప్సరోవినిర్ముక్తం వహన్తీం కుఙ్కుమం శుభమ్ స్వతీరద్రుమసమ్భూతనానావర్ణసుగన్ధినీమ్
ఆ నది, అప్సరసల దేహాలనుండి విడిచిన పవిత్రమైన కుంకుమాన్ని, తన ఒడ్డున పెరిగే పుష్పాల పరిమళంతో కలిపి, తీసుకెళ్తుంది.
తరంగవ్రాతసంక్రాన్తసూర్యమణ్డలదుర్దృశమ్ సురేభజనితాఘాతవికూలద్వయభూషితామ్
ఆ నది అలలు గుంపుగా ఎగిసిపడుతూ, సూర్యుడి వలయాన్ని కనపడనివ్వదు. దేవతల ఉత్సవ సందడితో ఆ నీరు అలంకరించబడి ఉంటుంది.
శక్రేభగణ్డసలిలైర్ దేవస్త్రీకుచచన్దనైః సంయుతం సలిలం తస్యాః షట్పదైర్ ఉపసేవ్యతే
ఆ నదిలోని నీరు, ఇంద్రుని కనురెప్పల నీరు, దేవతా స్త్రీల వక్షోజాల గంధంతో కలసి, తేనెటీగలు సేవించేదిగా ఉంటుంది.
తస్యాస్తీరభవా వృక్షాః సుగన్ధకుసుమాఞ్చితాః తథాపకృష్టసంభ్రాన్తభ్రమరస్తనితాకులాః
ఆ నది ఒడ్డున సుగంధ పుష్పాలతో అలంకరించబడిన చెట్లు పెరుగుతాయి. అక్కడ తేనెటీగలు సంచరిస్తూ, గందరగోళంగా గూంగురుమంటూ ఉంటాయి.
యస్యాస్తీరే రతిం యాన్తి సదా కామవశా మృగాః తపోవనాశ్చ ఋషయస్ తథా దేవాః సహాప్సరాః
ఆ నది తీరంలో, కోరిక చేత ఆకర్షితులై, జంతువులు, తపోవనాల నుంచి వచ్చిన ఋషులు, దేవతలు అప్సరసలతో కలిసి సంతోషంగా విహరిస్తారు.
లభన్తే యత్ర పూతాఙ్గా దేవేభ్యః ప్రతిమానితాః స్త్రియశ్చ నాకబహులాః పద్మేన్దుప్రతిమాననాః
అక్కడ, శుద్ధమైన దేహాలున్న, దేవతలకూ గౌరవించబడే స్త్రీలు, పద్మం, చంద్రుని వంటి ముఖాలతో, ఆకాశంలో విస్తరించి కనిపిస్తారు.
యా బిభర్తి సదా తోయం దేవసంఘైరపీడితమ్ పులిన్దైర్నృపసంఘైశ్చ వ్యాఘ్రవృన్దైరపీడితమ్
ఆ నది ఎప్పుడూ దేవతల గుంపుల చేత, పులిందులు, రాజుల సమూహాలు, పులుల గుంపుల చేత ఒత్తిడిపడి, నీటిని మోస్తూ ఉంటుంది.
సతామరసపానీయాం సతారగగనామలామ్ స తాం పశ్యన్యయౌ రాజా సతామీప్సితకామదామ్
దేవతలకు తాగదగిన నీటితో, నక్షత్రాలతో కూడిన ఆకాశంలా నిర్మలంగా ఉన్న ఆ నదిని, సత్పురుషుల కోరికలు తీర్చే తాను అని రాజు చూశాడు.
యస్యాస్తీరరుహైః కాశైః పూర్ణైశ్చన్ద్రాంశుసంనిభైః రాజతే వివిధాకారై రమ్యతీరం మహాద్రుమైః యా సదా వివిధైర్విప్రైర్ దేవైశ్చాపి నిషేవ్యతే
ఆమె ఒడ్డున చంద్రకాంతిలా మెరిసే పొడవాటి కాశా గడ్డి, అనేక ఆకారాల గొప్ప చెట్లు కనిపిస్తాయి. ఆ అందమైన తీరాన్ని మునులు, దేవతలు ఎప్పుడూ సందర్శిస్తారు.
యా చ సదా సకలౌఘవినాశం భక్తజనస్య కరోత్యచిరేణ యానుగతా సరితాం హి కదమ్బైర్ యానుగతా సతతం హి మునీన్ద్రైః
ఆమె భక్తుల బాధలను త్వరగా తొలగిస్తుంది. అనేక నదులు ఆమెను అనుసరిస్తాయి. గొప్ప మునులు ఎల్లప్పుడూ ఆమె వెంట ఉంటారు.
యా హి సుతానివ పాతి మనుష్యాన్ యా చ యుతా సతతం హిమసంఘైః యా చ యుతా సతతం సురవృన్దైర్ యా చ జనైః స్వహితాయ శ్రితా వై
ఆమె మనుషులను తన పిల్లలవలె రక్షిస్తుంది. ఎప్పుడూ మంచు గుంపులతో, దేవతల సమూహాలతో కలిసివుంటుంది. ప్రజలు తమ మేలుకోసం ఆమెను ఆశ్రయిస్తారు.
ప్రయుక్తా చ కేసరిగణైః కరివృన్దజుష్టా సంతానయుక్తసలిలాపి సువర్ణయుక్తా సూర్యాంశుతాపపరివృద్ధివివృద్ధశీతా శీతాంశుతుల్యయశసా దదృశే నృపేణ
ఆమెను సింహాల గుంపులు, ఏనుగుల సమూహాలు ఆనందంగా విహరిస్తాయి. ఆమె నీరు సంతానంతో నిండినది, బంగారు తళుకులతో మెరిసే, సూర్యకిరణాల తాపంతో చల్లదనాన్ని, వెన్నెలలాంటి కీర్తిని రాజు చూశాడు.
ఆలోకయన్నదీం పుణ్యాం తత్సమీరహృతశ్రమః స గచ్ఛన్నేవ దదృశే హిమవన్తం మహాగిరిమ్
ఆ పవిత్ర నదిని చూసి, ఆ గాలిలో తన అలసట పోయింది. అలా ముందుకు సాగుతూ, రాజు హిమవంతు అనే గొప్ప పర్వతాన్ని చూశాడు.
ఖముల్లిఖద్భిర్బహుభిర్ వృతం శృఙ్గైస్తు పాణ్డురైః పక్షిణామపి సంచారైర్ వినా సిద్ధగతిం శుభామ్
ఆ పర్వతం, ఆకాశాన్ని తాకే తెల్లని శిఖరాలతో కప్పబడి ఉంది. అక్కడ పక్షులు కూడా సులభంగా ఎగరలేవు. సిద్ధుల పవిత్ర మార్గాలు అక్కడ లేవు.
నదీప్రవాహసంజాతమహాశబ్దైః సమన్తతః అసంశ్రుతాన్యశబ్దం తం శీతతోయం మనోరమమ్
ఆ ప్రాంతమంతా నదుల ప్రవాహాల గొప్ప శబ్దంతో నిండిపోయి, మరే ఇతర శబ్దం వినిపించదు. ఆ చల్లని, అందమైన ప్రదేశం అలాంటిది.
దేవదారువనైర్నీలైః కృతాధోవసనం శుభమ్ మేఘోత్తరీయకం శైలం దదృశే స నరాధిపః
అక్కడ రాజు, నీలిరంగు దేవదారు వనాలతో అలంకరించబడిన, మేఘాలు పై వస్త్రంలా కప్పిన, శుభ్రమైన ఆ పర్వతాన్ని చూశాడు.
శ్వేతమేఘకృతోష్ణీషం చన్ద్రార్కముకుటం క్వచిత్ హిమానులిప్తసర్వాఙ్గం క్వచిద్ధాతువిమిశ్రితమ్
కొన్ని చోట్ల ఆ పర్వతం తెల్ల మేఘాన్ని తలపాగా ధరించింది, మరికొన్ని చోట్ల చంద్రుడు, సూర్యుడు కిరీటంలా మెరిసాయి. ఎక్కడో అంతటా మంచు పూసినట్టుంది, ఇంకొన్ని చోట్ల ఖనిజాలతో గీతలు పడినట్టూ కనిపించింది.
చన్దనేనానులిప్తాఙ్గం దత్తపఞ్చాఙ్గులం యథా శీతప్రదం నిదాఘే ఽపి శిలావికటసంకటమ్ సాలక్తకైరప్సరసాం ముద్రితం చరణైః క్వచిత్
కొన్ని చోట్ల ఆ పర్వతం గంధంతో పూసినట్టూ, ఐదు వేలి ముద్రలు పడినట్టూ, ఎండలో కూడా చల్లదనాన్ని ఇచ్చేలా ఉంది. కొండ దారుల్లో ఎక్కడికక్కడ అప్సరసల లాలిపూసిన పాదముద్రలు ఎర్రగా మెరిసాయి.
క్వచిత్సంస్పృష్టసూర్యాంశుం క్వచిచ్ చ తమసావృతమ్ దరీముఖైః క్వచిద్భీమైః పిబన్తం సలిలం మహత్
ఎక్కడో ఆ పర్వతాన్ని సూర్యకిరణాలు తాకగా, ఇంకొన్ని చోట్ల చీకటి కమ్ముకుంది. కొన్ని చోట్ల భయంకరమైన కొండ నదులు పెదవులు విప్పి పెద్దగా నీటిని తాగుతున్నట్టు కనిపించాయి.
క్వచిద్విద్యాధరగణైః క్రీడద్భిరుపశోభితమ్ ఉపగీతం తథా ముఖ్యైః కింనరాణాం గణైః క్వచిత్
కొన్ని చోట్ల విద్యాధరుల గుంపులు ఆడుతూ ఆ పర్వతాన్ని అలంకరించగా, మరికొన్ని చోట్ల ముఖ్యమైన కిన్నరుల గానంతో ఆ ప్రాంతం మార్మోగింది.
ఆపానభూమౌ గలితైర్ గన్ధర్వాప్సరసాం క్వచిత్ పుష్పైః సంతానకాదీనాం దివ్యైస్తమ్ ఉపశోభితమ్
కొన్ని చోట్ల ఆ పర్వతపు ఒడిలో గంధర్వులు, అప్సరసలు వేసిన దివ్యపుష్పాలు, ముఖ్యంగా సంతానక వంటి స్వర్గవృక్షాల పువ్వులు పడి అందాన్ని చేకూర్చాయి.
సుప్తోత్థితాభిః శయ్యాభిః కుసుమానాం తథా క్వచిత్ మృదితాభిః సమాకీర్ణం గన్ధర్వాణాం మనోరమమ్
కొన్ని చోట్ల గంధర్వులు నిద్రలేచిన పుష్పశయ్యలు, లేదా పుష్పాలు నలిగిపోయిన మంచాలు చుట్టూ చక్కగా పరచబడి, ఆ ప్రదేశాన్ని ఆకర్షణీయంగా చేశాయి.
నిరుద్ధపవనైర్దేశైర్ నీలశాద్వలమణ్డితైః క్వచిచ్ చ కుసుమైర్యుక్తమ్ అత్యన్తరుచిరం శుభమ్
కొన్ని ప్రాంతాల్లో గాలి ఆగిపోయి, నీలిమయమైన పచ్చికతో భూమి అలంకరించబడింది. ఇంకొన్ని చోట్ల పుష్పాలతో ఆ ప్రాంతం మరింత అందంగా మెరిసింది.
తపస్విశరణం శైలం కామినామతిదుర్లభమ్ మృగైర్యథానుచరితం దన్తిభిన్నమహాద్రుమమ్
ఆ పర్వతం తపస్వులకు ఆశ్రయం, ప్రేమికులకు చాలా దుర్లభమైనది. అడవి జంతువులు తిరిగే చోటు, ఏనుగులు పెద్ద చెట్లను విరిచిన痕迹లు అక్కడ కనిపించేవి.