ఐరావతీతి విఖ్యాతాం దదర్శాతిమనోరమామ్
అతడు 'ఐరావతీ' అని ప్రసిద్ధమైన, అతి అందమైన నదిని చూశాడు.
తుహినగిరిభవాం మహౌఘవేగాం తుహినగభస్తిసమానశీతలోదామ్
ఆ నది మంచు పర్వతంలో పుట్టింది, గొప్ప ప్రవాహంతో, మంచు పర్వత కిరణాల్లా చల్లని నీటిని కలిగి ఉంది.
తుహినసదృశహైమవర్ణపుఞ్జాం తుహినయశాః సరితం దదర్శ రాజా
ఆ రాజు ఆ నదిని చూశాడు, అది మంచుతో సమానమైన బంగారు కాంతితో మెరిసిపోతూ, మంచు పర్వతపు ప్రకాశాన్ని తలపిస్తూ ఉంది.
స దదర్శ నదీం పుణ్యాం దివ్యాం హైమవతీం శుభామ్ గన్ధర్వైశ్చ సమాకీర్ణాం నిత్యం శక్రేణ సేవితామ్
అతడు పవిత్రమైన, దివ్యమైన, శుభ్రమైన హేమవతీ నదిని చూశాడు. ఆ నది గంధర్వులతో నిండి, ఎప్పుడూ ఇంద్రుడు సేవించే పవిత్రత కలిగి ఉంది.
సురేభమదసంసిక్తాం సమన్తాత్తు విరాజితామ్ మధ్యేన శక్రచాపాభాం తస్మిన్నహని సర్వదా
ఆ నది చుట్టూ దేవతా ఏనుగుల మదంతో తడిసి, మధ్యలో ఎప్పుడూ ఇంద్రధనస్సు రంగులతో ప్రకాశిస్తూ ఉంది.
తపస్విశరణోపేతాం మహాబ్రాహ్మణసేవితామ్ దదర్శ తపనీయాభాం మహారాజః పురూరవాః
ఆ మహారాజు పురూరవుడు, తపస్సు చేసే వారికి ఆశ్రయంగా, మహాబ్రాహ్మణులు సేవించే, బంగారు వర్ణంతో మెరిసే ఆ నదిని చూశాడు.
సితహంసావలిచ్ఛన్నాం కాశచామరరాజితామ్ సాభిషిక్తామివ సతాం పశ్యన్ప్రీతిం పరాం యయౌ
ఆ నది తెల్ల హంసల వరుసలతో కప్పబడి, కాశ్మీరి చామరాలతో అలంకరించబడి, సత్పురుషుల చేత అభిషేకించబడినదిలా కనిపించింది. దాన్ని చూసి అతడు అపారమైన ఆనందాన్ని పొందాడు.
పుణ్యాం సుశీతలాం హృద్యాం మనసః ప్రీతివర్ధినీమ్ క్షయవృద్ధియుతాం రమ్యాం సోమమూర్తిమివాపరామ్
ఆ నది పవిత్రమైనది, చల్లగా, హృదయానికి హాయిగా, మనసుకు ఆనందాన్ని పెంచేలా ఉంది. అది క్షయవృద్ధులతో కూడిన అందాన్ని కలిగి, సోముని రూపాన్ని తలపించేలా ఉంది.
సుశీతశీఘ్రపానీయాం ద్విజసంఘనిషేవితామ్ సుతాం హిమవతః శ్రేష్ఠాం చఞ్చద్వీచివిరాజితామ్
ఆ నది చల్లని, వేగంగా ప్రవహించే నీటితో, ద్విజుల సమూహాల సేవతో, హిమవంతుని ఉత్తమ కుమార్తెగా, అలలు ఆడుతూ మెరిసిపోతూ ఉంది.
అమృతస్వాదుసలిలాం తాపసైరుపశోభితామ్ స్వర్గారోహణనిఃశ్రేణీం సర్వకల్మషనాశినీమ్
ఆ నది అమృతం లాంటి రుచిగల నీటిని కలిగి, తపస్సు చేసే వారితో అలంకరించబడి, స్వర్గానికి దారి చూపే మెట్టిలా, అన్ని పాపాలను తొలగించేది.
అగ్ర్యాం సముద్రమహిషీం మహర్షిగణసేవితామ్ సర్వలోకస్య చౌత్సుక్యకారిణీం సుమనోహరామ్
ఆ నది అత్యుత్తమమైనది, సముద్రానికి రాణిలా, మహర్షుల సమూహాలు సేవించేది, అందరినీ ఆకర్షించేలా, లోకాలందరికీ ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించేలా ఉంది.
హితాం సర్వస్య లోకస్య నాకమార్గప్రదాయికామ్ గోకులాకులతీరాన్తాం రమ్యాం శైవాలవర్జితామ్
ఆ నది అన్ని లోకాలకూ మేలు చేసేది, స్వర్గానికి దారి చూపేది, గోవుల గుంపులతో నదీ తీరాలు నిండిపోయినవి, ఎంతో అందంగా, శైవలమనే మొక్కలు లేవు.
హంససారససంఘుష్టాం జలజైరుపశోభితామ్ ఆవర్తనాభిగమ్భీరాం ద్వీపోరుజఘనస్థలీమ్
ఆ నది హంసలు, సారస పక్షుల గుంపులతో మోగిపోతూ, జలపుష్పాలతో అలంకరించబడి, ఆవర్తనాలతో లోతుగా, దీవుల వంపు తీరాలతో విస్తరించి ఉంది.
నీలనీరజనేత్రాభామ్ ఉత్ఫుల్లకమలాననామ్ హిమాభఫేనవసనాం చక్రవాకాధరాం శుభామ్ బలాకాపఙ్క్తిదశనాం చలన్మత్స్యావలిభ్రువమ్
ఆ నది నీలం నీటి కన్నులతో, వికసించిన కమలాల ముఖాలతో, మంచు నురుగు వస్త్రమై, చక్రవాక పక్షులతో, బలాకా పక్షుల వరుసలతో, తేలియాడే చేపల వరుసలు కనుబొమ్మలవై అలంకరించబడి ఎంతో శోభిస్తోంది.
స్వజలోద్భూతమాతంగరమ్యకుమ్భపయోధరామ్ హంసనూపురసంఘుష్టాం మృణాలవలయావలీమ్
ఆ నది ఒడ్డున, తన నీటిలో పుట్టిన ఏనుగుల మస్తకాలను పోలిన గుండ్రని వక్షోజాలతో, హంసల నూపురాల మోగింపుతో, ముద్దయిన తామర కండలతో అలంకరించబడి ఉంది.
తస్యాం రూపమదోన్మత్తా గన్ధర్వానుగతాః సదా మధ్యాహ్నసమయే రాజన్ క్రీడన్త్యప్సరసాం గణాః
అక్కడ, తమ అందంతో మత్తెక్కిన అప్సరసలు, గంధర్వులతో కలిసి, రాజా! మధ్యాహ్న సమయాన ఆటలాడుతూ ఉంటారు.
తామ్ అప్సరోవినిర్ముక్తం వహన్తీం కుఙ్కుమం శుభమ్ స్వతీరద్రుమసమ్భూతనానావర్ణసుగన్ధినీమ్
ఆ నది, అప్సరసల దేహాలనుండి విడిచిన పవిత్రమైన కుంకుమాన్ని, తన ఒడ్డున పెరిగే పుష్పాల పరిమళంతో కలిపి, తీసుకెళ్తుంది.
తరంగవ్రాతసంక్రాన్తసూర్యమణ్డలదుర్దృశమ్ సురేభజనితాఘాతవికూలద్వయభూషితామ్
ఆ నది అలలు గుంపుగా ఎగిసిపడుతూ, సూర్యుడి వలయాన్ని కనపడనివ్వదు. దేవతల ఉత్సవ సందడితో ఆ నీరు అలంకరించబడి ఉంటుంది.
శక్రేభగణ్డసలిలైర్ దేవస్త్రీకుచచన్దనైః సంయుతం సలిలం తస్యాః షట్పదైర్ ఉపసేవ్యతే
ఆ నదిలోని నీరు, ఇంద్రుని కనురెప్పల నీరు, దేవతా స్త్రీల వక్షోజాల గంధంతో కలసి, తేనెటీగలు సేవించేదిగా ఉంటుంది.
తస్యాస్తీరభవా వృక్షాః సుగన్ధకుసుమాఞ్చితాః తథాపకృష్టసంభ్రాన్తభ్రమరస్తనితాకులాః
ఆ నది ఒడ్డున సుగంధ పుష్పాలతో అలంకరించబడిన చెట్లు పెరుగుతాయి. అక్కడ తేనెటీగలు సంచరిస్తూ, గందరగోళంగా గూంగురుమంటూ ఉంటాయి.
యస్యాస్తీరే రతిం యాన్తి సదా కామవశా మృగాః తపోవనాశ్చ ఋషయస్ తథా దేవాః సహాప్సరాః
ఆ నది తీరంలో, కోరిక చేత ఆకర్షితులై, జంతువులు, తపోవనాల నుంచి వచ్చిన ఋషులు, దేవతలు అప్సరసలతో కలిసి సంతోషంగా విహరిస్తారు.
లభన్తే యత్ర పూతాఙ్గా దేవేభ్యః ప్రతిమానితాః స్త్రియశ్చ నాకబహులాః పద్మేన్దుప్రతిమాననాః
అక్కడ, శుద్ధమైన దేహాలున్న, దేవతలకూ గౌరవించబడే స్త్రీలు, పద్మం, చంద్రుని వంటి ముఖాలతో, ఆకాశంలో విస్తరించి కనిపిస్తారు.
యా బిభర్తి సదా తోయం దేవసంఘైరపీడితమ్ పులిన్దైర్నృపసంఘైశ్చ వ్యాఘ్రవృన్దైరపీడితమ్
ఆ నది ఎప్పుడూ దేవతల గుంపుల చేత, పులిందులు, రాజుల సమూహాలు, పులుల గుంపుల చేత ఒత్తిడిపడి, నీటిని మోస్తూ ఉంటుంది.
సతామరసపానీయాం సతారగగనామలామ్ స తాం పశ్యన్యయౌ రాజా సతామీప్సితకామదామ్
దేవతలకు తాగదగిన నీటితో, నక్షత్రాలతో కూడిన ఆకాశంలా నిర్మలంగా ఉన్న ఆ నదిని, సత్పురుషుల కోరికలు తీర్చే తాను అని రాజు చూశాడు.
యస్యాస్తీరరుహైః కాశైః పూర్ణైశ్చన్ద్రాంశుసంనిభైః రాజతే వివిధాకారై రమ్యతీరం మహాద్రుమైః యా సదా వివిధైర్విప్రైర్ దేవైశ్చాపి నిషేవ్యతే
ఆమె ఒడ్డున చంద్రకాంతిలా మెరిసే పొడవాటి కాశా గడ్డి, అనేక ఆకారాల గొప్ప చెట్లు కనిపిస్తాయి. ఆ అందమైన తీరాన్ని మునులు, దేవతలు ఎప్పుడూ సందర్శిస్తారు.
యా చ సదా సకలౌఘవినాశం భక్తజనస్య కరోత్యచిరేణ యానుగతా సరితాం హి కదమ్బైర్ యానుగతా సతతం హి మునీన్ద్రైః
ఆమె భక్తుల బాధలను త్వరగా తొలగిస్తుంది. అనేక నదులు ఆమెను అనుసరిస్తాయి. గొప్ప మునులు ఎల్లప్పుడూ ఆమె వెంట ఉంటారు.
యా హి సుతానివ పాతి మనుష్యాన్ యా చ యుతా సతతం హిమసంఘైః యా చ యుతా సతతం సురవృన్దైర్ యా చ జనైః స్వహితాయ శ్రితా వై
ఆమె మనుషులను తన పిల్లలవలె రక్షిస్తుంది. ఎప్పుడూ మంచు గుంపులతో, దేవతల సమూహాలతో కలిసివుంటుంది. ప్రజలు తమ మేలుకోసం ఆమెను ఆశ్రయిస్తారు.
ప్రయుక్తా చ కేసరిగణైః కరివృన్దజుష్టా సంతానయుక్తసలిలాపి సువర్ణయుక్తా సూర్యాంశుతాపపరివృద్ధివివృద్ధశీతా శీతాంశుతుల్యయశసా దదృశే నృపేణ
ఆమెను సింహాల గుంపులు, ఏనుగుల సమూహాలు ఆనందంగా విహరిస్తాయి. ఆమె నీరు సంతానంతో నిండినది, బంగారు తళుకులతో మెరిసే, సూర్యకిరణాల తాపంతో చల్లదనాన్ని, వెన్నెలలాంటి కీర్తిని రాజు చూశాడు.
ఆలోకయన్నదీం పుణ్యాం తత్సమీరహృతశ్రమః స గచ్ఛన్నేవ దదృశే హిమవన్తం మహాగిరిమ్
ఆ పవిత్ర నదిని చూసి, ఆ గాలిలో తన అలసట పోయింది. అలా ముందుకు సాగుతూ, రాజు హిమవంతు అనే గొప్ప పర్వతాన్ని చూశాడు.
ఖముల్లిఖద్భిర్బహుభిర్ వృతం శృఙ్గైస్తు పాణ్డురైః పక్షిణామపి సంచారైర్ వినా సిద్ధగతిం శుభామ్
ఆ పర్వతం, ఆకాశాన్ని తాకే తెల్లని శిఖరాలతో కప్పబడి ఉంది. అక్కడ పక్షులు కూడా సులభంగా ఎగరలేవు. సిద్ధుల పవిత్ర మార్గాలు అక్కడ లేవు.