తస్మాద్ద్వాదశభాగేన హేమకూటో ఽపి హీయతే హిమవాన్వింశభాగేన తస్మాదేవ ప్రహీయతే అష్టాశీతిసహస్రాణి హేమకూటో మహాగిరిః
అందులో ఒకదశవంతు తక్కువగా హేమకూట ఉంటుంది. అదే విధంగా, హిమవంతు యిరవైపులా ఇరవై వంతు తక్కువగా ఉంటుంది. హేమకూట మహాపర్వతం ఎనభై ఎనిమిది వేల యోజనాల పొడవు కలిగి ఉంటుంది.
అశీతిర్హిమవాఞ్ఛైల ఆయతః పూర్వపశ్చిమే ద్వీపస్య మణ్డలీభావాద్ ధ్రాసవృద్ధీ ప్రకీర్తితే
హిమవంతు పర్వతం తూర్పు నుంచి పడమర వరకు ఎనభై వేల యోజనాల పొడవు కలిగి ఉంటుంది. ద్వీపం వలయాకారంగా ఉండటం వల్ల కొంత తక్కువ, కొంత ఎక్కువగా ఉంటుందని చెప్పబడింది.
వర్షాణాం పర్వతానాం చ యథాభేదం తథోత్తరమ్ తేషాం మధ్యే జనపదాస్ తాని వర్షాణి సప్త వై
ప్రాంతాలు, పర్వతాలు ఎలా వేరుగా ఉన్నాయో, అలాగే ఉత్తరం కూడా వేరుగా ఉంటుంది. వాటి మధ్యలో జనపదాలు ఉన్నాయి. ఇవే ఆ ఏడు ప్రాంతాలు.
ప్రపాతవిషమైస్తైస్తు పర్వతైరావృతాని తు సప్త తాని నదీభేదైర్ అగమ్యాని పరస్పరమ్
ఈ ఏడు ప్రాంతాలు కఠినమైన పర్వతాలతో చుట్టుముట్టబడి ఉంటాయి. నదుల విభాగాల వల్ల ఒకదానికొకటి చేరలేని విధంగా ఉంటాయి.
వసన్తి తేషు సత్త్వాని నానాజాతీని సర్వశః ఇమం హైమవతం వర్షం భారతం నామ విశ్రుతమ్
వాటిలో అనేక రకాల జీవులు నివసిస్తాయి. ఈ హిమవంతమైన ప్రాంతం 'భారతం' అని ప్రసిద్ధి చెందింది.
హేమకూటం పరం తస్మాన్ నామ్నా కిమ్పురుషం స్మృతమ్ హేమకూటాచ్చ నిషధం హరివర్షం తదుచ్యతే
హేమకూటకు ఆపక్కన ఉన్న ప్రాంతాన్ని కింపురుషం అంటారు. హేమకూట నుంచి నిషధ వరకు హరివర్షం అని పిలుస్తారు.
హరివర్షాత్పరం చాపి మేరోస్తు తదిలావృతమ్ ఇలావృతాత్పరం నీలం రమ్యకం నామ విశ్రుతమ్
హరివర్షం తర్వాత, మేరు పర్వతంపై ఇలావృతం ఉంటుంది. ఇలావృతం తర్వాత నీల పర్వతం, అది రమ్యకం అని ప్రసిద్ధి.
రమ్యకాదపరం శ్వేతం విశ్రుతం తద్ధిరణ్యకమ్ హిరణ్యకాత్పరం చైవ శృఙ్గశాకంకురం స్మృతమ్
రమ్యకం తర్వాత శ్వేతం, అది హిరణ్యకం అని ప్రసిద్ధి. హిరణ్యకం తర్వాత శృంగశాకంకురం అని పిలుస్తారు.
ధనుఃసంస్థే తు విజ్ఞేయే దేవర్షే దక్షిణోత్తరే దీర్ఘాణి తస్య చత్వారి మధ్యమం తదిలావృతమ్
దేవర్షీ! ఉత్తరం, దక్షిణం వైపులా ధనుస్సు ఆకారంలో నాలుగు పొడవైన ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. వాటిలో మధ్యదానిది ఇలావృతం.
పూర్వతో నిషధస్యేదం వేద్యర్ధం దక్షిణం స్మృతమ్ పరం త్విలావృతం పశ్చాద్ వేద్యర్ధం తు తదుత్తరమ్
నిషధ పర్వతానికి తూర్పున వేదిక దక్షిణ భాగం ఉంటుంది. దాని తర్వాత ఇలావృతం, పడమర వైపున వేదిక ఉత్తర భాగం ఉంటుంది.
తయోర్మధ్యే తు విజ్ఞేయో మేరుర్యత్ర త్విలావృతమ్ దక్షిణేన తు నీలస్య నిషధస్యోత్తరేణ తు
వాటి మధ్యలో మహామేరు ఉంది, అక్కడే ఇలావృతం. అది నీల పర్వతానికి దక్షిణంగా, నిషధకు ఉత్తరంగా ఉంటుంది.
ఉదగాయతో మహాశైలో మాల్యవాన్నామ పర్వతః ద్వాత్రింశతా సహస్రేణ ప్రతీచ్యాం సాగరానుగః
ఉత్తరంగా మాల్యవాన్ అనే మహాపర్వతం పైకి ఎత్తుగా ఉంది. అది పడమర వైపు సముద్రాన్ని అనుసరించి ముప్పై రెండు వేల యోజనాలు విస్తరించి ఉంటుంది.
మాల్యవాన్వై సహస్రైక ఆ నీలనిషధాయతః ద్వాత్రింశత్త్వేవమప్యుక్తః పర్వతో గన్ధమాదనః
మాల్యవాన్ పర్వతం, నీల పర్వతం నుంచి నిషధ పర్వతం వరకు, వెయ్యి యోజనాల పొడవున విస్తరించి ఉంది. అలాగే, గంధమాదన పర్వతం వెడల్పు ముప్పై రెండు యోజనలుగా చెప్పబడింది.
పరిమణ్డలయోర్మధ్యే మేరుః కనకపర్వతః చాతుర్వర్ణ్యసమో వర్ణైశ్ చతురస్రః సముచ్ఛ్రితః
ఆ వృత్తాకార పర్వతాల మధ్యలో, బంగారు మెరుపుతో మెరిసే మెరు పర్వతం నిలిచిఉంది. అది నాలుగు వర్ణాలకు సమానమైన రంగుతో, నాలుగు మూలలుగా ఎత్తుగా ఉంది.
నానావర్ణః స పార్శ్వేషు పూర్వాన్తే శ్వేత ఉచ్యతే పీతం తు దక్షిణం తస్య భృఙ్గిపత్త్రనిభం పరమ్ ఉత్తరం తస్య రక్తం వై ఇతి వర్ణసమన్వితః
ఆ పర్వతానికి నాలుగు వైపులా వేర్వేరు రంగులు ఉన్నాయి. తూర్పు వైపు తెలుపు రంగులో, దక్షిణం వైపు పసుపు రంగులో, ఉత్తరం వైపు తేనెటీగ రెక్కల వలె నలుపు రంగులో, పడమర వైపు ఎరుపు రంగులో మెరిసిపోతుంది. ఇలా అది రంగులతో అలంకరించబడి ఉంది.
మేరుస్తు శుశుభే దివ్యో రాజవత్స తు వేష్టితః ఆదిత్యతరుణాభాసో విధూమ ఇవ పావకః
మెరు పర్వతం దివ్యంగా, రాజధ్వజాలతో చుట్టుముట్టబడి, ఉదయించే సూర్యుని కాంతితో మెరిసిపోతూ, పొగ లేకుండా మండే అగ్నిలా ప్రకాశిస్తోంది.
యోజనానాం సహస్రాణి చతురాశీతిసూచ్ఛ్రితః ప్రవిష్టః షోడశాధస్తాద్ అష్టావింశతివిస్తృతః
ఆ మెరు పర్వతం యాభై నాలుగు వేల యోజనాల ఎత్తుకు పైకి ఉంది, పదహారు వేల యోజనాలు అడుగునకు దిగింది, ఇరవై ఎనిమిది వేల యోజనాల వెడల్పుతో విస్తరించి ఉంది.
విస్తరాద్ద్విగుణశ్చాస్య పరీణాహః సమన్తతః స పర్వతో మహాదివ్యో దివ్యౌషధిసమన్వితః
దాని చుట్టూ పరిధి దాని వెడల్పుకు రెట్టింపు ఉంది. ఆ మహత్తరమైన దివ్య పర్వతం ఆకాశ ఔషధులతో నిండిపోయి ఉంది.
భువనైరావృతః సర్వైర్ జాతరూపపరిష్కృతైః తత్ర దేవగణాశ్చైవ గన్ధర్వాసురరాక్షసాః శైలరాజే ప్రమోదన్తే సర్వతో ఽప్సరసాం గణైః
ఆ పర్వతాన్ని చుట్టూ బంగారంతో అలంకరించబడిన లోకాలు ఉన్నాయి. అక్కడ దేవతలు, గంధర్వులు, అసురులు, రాక్షసులు, అప్సరసల సమూహాలతో ఆనందంగా విహరిస్తారు.
స తు మేరుః పరివృతో భువనైర్భూతభావనైః యస్యేమే చతురో దేశా నానాపార్శ్వేషు సంస్థితాః
ఆ మెరు పర్వతం అన్ని భూతాల నివాసమైన లోకాలతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది. దాని నాలుగు వైపులా నాలుగు ప్రాంతాలు ఉన్నాయి.
భద్రాశ్వం భారతం చైవ కేతుమాలం చ పశ్చిమే ఉత్తరాశ్చైవ కురవః కృతపుణ్యప్రతిశ్రయాః
తూర్పున భద్రాశ్వం, దక్షిణం వైపు భారతవర్షం, పడమర వైపు కేతుమాలం, ఉత్తరంలో ఉత్తరకురులు — ఇవన్నీ పుణ్యకార్యాలు చేసినవారికి ఆశ్రయస్థానాలుగా ఉన్నాయి.
విష్కమ్భపర్వతాస్తద్వన్ మన్దరో గన్ధమాదనః విపులశ్చ సుపార్శ్వశ్చ సర్వరత్నవిభూషితాః
అక్కడ మందర, గంధమాదన, విపుల, సుపార్శ్వ అనే విస్కంభ పర్వతాలు ఉన్నాయి. ఇవన్నీ రత్నాలతో అలంకరించబడి మెరిసిపోతున్నాయి.
అరుణోదం మానసం చ సితోదం భద్రసంజ్ఞితమ్ తేషాముపరి చత్వారి సరాంసి చ వనాని చ
అరుణోద, మానస, సితోద, భద్ర అనే నాలుగు సరస్సులు, వాటి పైన అరణ్యాలు కూడా ఉన్నాయి.
తథా భద్రకదమ్బస్తు పర్వతే గన్ధమాదనే జమ్బూవృక్షస్తథాశ్వత్థో విపులే ఽథ వటః పరమ్
అలాగే, గంధమాదన పర్వతంపై భద్ర కదంబ వృక్షం, విపుల పర్వతంపై జంబూ వృక్షం, అశ్వత్థ వృక్షం, గొప్ప వట వృక్షం పెరుగుతాయి.
గన్ధమాదనపార్శ్వే తు పశ్చిమే ఽమరగణ్డికః ద్వాత్రింశచ్చ సహస్రాణి యోజనైః సర్వతః సమః
గంధమాదన పర్వతం పడమర వైపున అమరగంధిక అనే ప్రదేశం ఉంది. అది అన్ని వైపులా ముప్పై రెండు వేల యోజనాల విస్తీర్ణంలో ఉంది.
తత్ర తే శుభకర్మాణః కేతుమాలాః పరిశ్రుతాః తత్ర కాలానలాః సర్వే మహాసత్త్వా మహాబలాః
అక్కడ కేతుమాలులు సత్కర్మాలతో ప్రసిద్ధి చెందారు. అక్కడే మహా శక్తి, మహా బలంతో కూడిన కాలానలులు నివసిస్తున్నారు.
స్త్రియశ్ చోత్పలవర్ణాభాః సున్దర్యః ప్రియదర్శనాః తత్ర దివ్యో మహావృక్షః పనసః పత్త్రభాసురః
అక్కడ మహిళలు నీలకమలం వర్ణంలో మెరిసిపోతూ, అందంగా, చూడదగ్గవారిగా ఉంటారు. అక్కడ దివ్యమైన, గొప్ప పనస వృక్షం, దాని ఆకులతో ప్రకాశిస్తుంది.
తస్య పీత్వా ఫలరసం సంజీవన్తి సమాయుతమ్ తస్య మాల్యవతః పార్శ్వే పూర్వే పూర్వా తు గణ్డికా ద్వాత్రింశచ్చ సహస్రాణి తత్రాపి శతముచ్యతే
ఆ వృక్షపు ఫలరసం తాగితే వారు దీర్ఘకాలం ఆనందంగా జీవిస్తారు. మాల్యవాన్ పర్వతం తూర్పు వైపున తూర్పు గంధిక ఉంది. అది కూడా ముప్పై రెండు వేల యోజనాల విస్తీర్ణంలో ఉంది. అలాంటి ప్రదేశాలు వంద ఉన్నాయి.
భద్రాశ్వస్తత్ర విజ్ఞేయో నిత్యం ముదితమానసః భద్రమాలవనం తత్ర కాలామ్రశ్చ మహాద్రుమః
అక్కడ భద్రాశ్వుడు ఎప్పుడూ ఆనందంగా ఉంటాడు. అక్కడ భద్రమాల అరణ్యం, గొప్ప కాళామ్ర వృక్షం ఉన్నాయి.
తత్ర తే పురుషాః శ్వేతా మహాసత్త్వా మహాబలాః స్త్రియః కుముదవర్ణాభాః సున్దర్యః ప్రియదర్శనాః
అక్కడ పురుషులు తెల్లగా, మహా శక్తి, మహా బలంతో ఉంటారు. మహిళలు కుముదపు పువ్వుల వర్ణంలో మెరిసిపోతూ, అందంగా, చూడదగ్గవారిగా ఉంటారు.