నాభీబన్ధనసమ్భూతో బ్రహ్మణో ఽవ్యక్తజన్మనః పూర్వతః శ్వేతవర్ణస్తు బ్రాహ్మణ్యం తస్య తేన వై
బ్రహ్మదేవుని నాభి బంధనంలో నుంచి పుట్టింది. ఆయన జననం తెలియని విధంగా ఉంది. తూర్పు వైపు తెల్ల రంగుతో ఉంది, అందుకే దానికి బ్రాహ్మణ స్వభావం ఏర్పడింది.
పీతశ్చ దక్షిణేనాసౌ తేన వైశ్యత్వమిష్యేత భృఙ్గిపత్త్రీనభశ్ చైవ పశ్చిమేన సమన్వితః తేనాస్య శూద్రతా సిద్ధా మేరోర్ నామార్థకర్మతః
దక్షిణం వైపు పసుపు రంగుతో ఉంది, అందువల్ల దానికి వైశ్య స్వభావం ఏర్పడింది. పడమర వైపు భృంగి ఆకుల రంగుతో ఉంది, అందువల్ల దానికి శూద్ర స్వభావం పేరు, అర్థం, కర్మ ప్రకారం ఏర్పడింది.
పార్శ్వముత్తరతస్తస్య రక్తవర్ణం స్వభావతః తేనాస్య క్షత్రభావః స్యాద్ ఇతి వర్ణాః ప్రకీర్తితాః
ఉత్తర వైపు సహజంగా ఎరుపు రంగుతో ఉంది, అందువల్ల దానికి క్షత్రియ స్వభావం ఏర్పడింది. ఇలా ఆ రంగులు వివరించబడ్డాయి.
నీలశ్చ వైడూర్యమయః శ్వేతః పీతో హిరణ్మయః మయూరబర్హవర్ణశ్చ శాతకౌమ్భః స శృఙ్గవాన్
అది నీలం రంగులో, వైడూర్య రత్నంతో, తెలుపు, పసుపు, బంగారు రంగుతో, మయూరపు రెక్కల రంగుతో, నాణ్యమైన బంగారుతో, కొమ్ములతో కూడి ఉంది.
ఏతే పర్వతరాజానః సిద్ధచారణసేవితాః తేషామన్తరవిష్కమ్భో నవసాహస్రముచ్యతే
ఇవి పర్వతాలలో రాజులుగా పేరుగాంచినవే. సిద్ధులు, చరణులు వీటిని సందర్శిస్తుంటారు. వీటి మధ్య దూరం తొమ్మిది వేల యోజనాలు అని చెబుతారు.
మధ్యే త్విలావృతం నామ మహామేరోః సమన్తతః చతుర్వింశత్సహస్రాణి విస్తీర్ణో యోజనైః సమః
ఈ పర్వతాల మధ్య, మహామేరు చుట్టూ, ఇలావృతం అనే ప్రాంతం ఉంది. ఇది అన్ని వైపులా ఇరవై నాలుగు వేల యోజనాల వెడల్పుతో సమంగా విస్తరించి ఉంటుంది.
మధ్యే తస్య మహామేరుర్ విధూమ ఇవ పావకః వేద్యర్ధం దక్షిణం మేరోర్ ఉత్తరార్ధం తథోత్తరమ్
ఆ ప్రాంతం మధ్యలో మహామేరు నిలిచిఉంది. అది పొగ లేకుండా మండే అగ్ని లాంటిది. దాని వేదికలో అర్ధం దక్షిణవైపు, మిగతా అర్ధం ఉత్తరవైపు ఉంటుంది.
వర్షాణి యాని సప్తాత్ర తేషాం వై వర్షపర్వతాః ద్వే ద్వే సహస్రే విస్తీర్ణా యోజనైర్దక్షిణోత్తరమ్
ఇక్కడ ఉన్న ఏడు ప్రాంతాలకు తమ తమ పర్వత శ్రేణులు ఉన్నాయి. ఆ పర్వతాలు దక్షిణం, ఉత్తరం వైపులా రెండువేల యోజనాల వెడల్పుతో విస్తరించి ఉంటాయి.
జమ్బూద్వీపస్య విస్తారస్ తేషామాయామ ఉచ్యతే నీలశ్చ నిషధశ్చైవ తేషాం హీనాశ్చ యే పరే
జంబూద్వీపం ఎంత వెడల్పుగా ఉందో, వాటి పొడవుతో వివరించబడింది. నీల, నిషధ పర్వతాలు, అలాగే వాటి కంటే దూరంగా ఉన్నవి కొంత తక్కువగా ఉంటాయి.
శ్వేతశ్చ హేమకూటశ్చ హిమవాఞ్ఛృఙ్గవాంశ్చ యః జమ్బూద్వీపప్రమాణేణ ఋషభః పరికీర్త్యతే
శ్వేత, హేమకూట, హిమవంతు పర్వత శిఖరాలతో కూడినవి కూడా చెప్పబడ్డాయి. ఋషభ పర్వతం జంబూద్వీప పరిమాణంతో ప్రసిద్ధి చెందింది.
తస్మాద్ద్వాదశభాగేన హేమకూటో ఽపి హీయతే హిమవాన్వింశభాగేన తస్మాదేవ ప్రహీయతే అష్టాశీతిసహస్రాణి హేమకూటో మహాగిరిః
అందులో ఒకదశవంతు తక్కువగా హేమకూట ఉంటుంది. అదే విధంగా, హిమవంతు యిరవైపులా ఇరవై వంతు తక్కువగా ఉంటుంది. హేమకూట మహాపర్వతం ఎనభై ఎనిమిది వేల యోజనాల పొడవు కలిగి ఉంటుంది.
అశీతిర్హిమవాఞ్ఛైల ఆయతః పూర్వపశ్చిమే ద్వీపస్య మణ్డలీభావాద్ ధ్రాసవృద్ధీ ప్రకీర్తితే
హిమవంతు పర్వతం తూర్పు నుంచి పడమర వరకు ఎనభై వేల యోజనాల పొడవు కలిగి ఉంటుంది. ద్వీపం వలయాకారంగా ఉండటం వల్ల కొంత తక్కువ, కొంత ఎక్కువగా ఉంటుందని చెప్పబడింది.
వర్షాణాం పర్వతానాం చ యథాభేదం తథోత్తరమ్ తేషాం మధ్యే జనపదాస్ తాని వర్షాణి సప్త వై
ప్రాంతాలు, పర్వతాలు ఎలా వేరుగా ఉన్నాయో, అలాగే ఉత్తరం కూడా వేరుగా ఉంటుంది. వాటి మధ్యలో జనపదాలు ఉన్నాయి. ఇవే ఆ ఏడు ప్రాంతాలు.
ప్రపాతవిషమైస్తైస్తు పర్వతైరావృతాని తు సప్త తాని నదీభేదైర్ అగమ్యాని పరస్పరమ్
ఈ ఏడు ప్రాంతాలు కఠినమైన పర్వతాలతో చుట్టుముట్టబడి ఉంటాయి. నదుల విభాగాల వల్ల ఒకదానికొకటి చేరలేని విధంగా ఉంటాయి.
వసన్తి తేషు సత్త్వాని నానాజాతీని సర్వశః ఇమం హైమవతం వర్షం భారతం నామ విశ్రుతమ్
వాటిలో అనేక రకాల జీవులు నివసిస్తాయి. ఈ హిమవంతమైన ప్రాంతం 'భారతం' అని ప్రసిద్ధి చెందింది.
హేమకూటం పరం తస్మాన్ నామ్నా కిమ్పురుషం స్మృతమ్ హేమకూటాచ్చ నిషధం హరివర్షం తదుచ్యతే
హేమకూటకు ఆపక్కన ఉన్న ప్రాంతాన్ని కింపురుషం అంటారు. హేమకూట నుంచి నిషధ వరకు హరివర్షం అని పిలుస్తారు.
హరివర్షాత్పరం చాపి మేరోస్తు తదిలావృతమ్ ఇలావృతాత్పరం నీలం రమ్యకం నామ విశ్రుతమ్
హరివర్షం తర్వాత, మేరు పర్వతంపై ఇలావృతం ఉంటుంది. ఇలావృతం తర్వాత నీల పర్వతం, అది రమ్యకం అని ప్రసిద్ధి.
రమ్యకాదపరం శ్వేతం విశ్రుతం తద్ధిరణ్యకమ్ హిరణ్యకాత్పరం చైవ శృఙ్గశాకంకురం స్మృతమ్
రమ్యకం తర్వాత శ్వేతం, అది హిరణ్యకం అని ప్రసిద్ధి. హిరణ్యకం తర్వాత శృంగశాకంకురం అని పిలుస్తారు.
ధనుఃసంస్థే తు విజ్ఞేయే దేవర్షే దక్షిణోత్తరే దీర్ఘాణి తస్య చత్వారి మధ్యమం తదిలావృతమ్
దేవర్షీ! ఉత్తరం, దక్షిణం వైపులా ధనుస్సు ఆకారంలో నాలుగు పొడవైన ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. వాటిలో మధ్యదానిది ఇలావృతం.
పూర్వతో నిషధస్యేదం వేద్యర్ధం దక్షిణం స్మృతమ్ పరం త్విలావృతం పశ్చాద్ వేద్యర్ధం తు తదుత్తరమ్
నిషధ పర్వతానికి తూర్పున వేదిక దక్షిణ భాగం ఉంటుంది. దాని తర్వాత ఇలావృతం, పడమర వైపున వేదిక ఉత్తర భాగం ఉంటుంది.
తయోర్మధ్యే తు విజ్ఞేయో మేరుర్యత్ర త్విలావృతమ్ దక్షిణేన తు నీలస్య నిషధస్యోత్తరేణ తు
వాటి మధ్యలో మహామేరు ఉంది, అక్కడే ఇలావృతం. అది నీల పర్వతానికి దక్షిణంగా, నిషధకు ఉత్తరంగా ఉంటుంది.
ఉదగాయతో మహాశైలో మాల్యవాన్నామ పర్వతః ద్వాత్రింశతా సహస్రేణ ప్రతీచ్యాం సాగరానుగః
ఉత్తరంగా మాల్యవాన్ అనే మహాపర్వతం పైకి ఎత్తుగా ఉంది. అది పడమర వైపు సముద్రాన్ని అనుసరించి ముప్పై రెండు వేల యోజనాలు విస్తరించి ఉంటుంది.
మాల్యవాన్వై సహస్రైక ఆ నీలనిషధాయతః ద్వాత్రింశత్త్వేవమప్యుక్తః పర్వతో గన్ధమాదనః
మాల్యవాన్ పర్వతం, నీల పర్వతం నుంచి నిషధ పర్వతం వరకు, వెయ్యి యోజనాల పొడవున విస్తరించి ఉంది. అలాగే, గంధమాదన పర్వతం వెడల్పు ముప్పై రెండు యోజనలుగా చెప్పబడింది.
పరిమణ్డలయోర్మధ్యే మేరుః కనకపర్వతః చాతుర్వర్ణ్యసమో వర్ణైశ్ చతురస్రః సముచ్ఛ్రితః
ఆ వృత్తాకార పర్వతాల మధ్యలో, బంగారు మెరుపుతో మెరిసే మెరు పర్వతం నిలిచిఉంది. అది నాలుగు వర్ణాలకు సమానమైన రంగుతో, నాలుగు మూలలుగా ఎత్తుగా ఉంది.
నానావర్ణః స పార్శ్వేషు పూర్వాన్తే శ్వేత ఉచ్యతే పీతం తు దక్షిణం తస్య భృఙ్గిపత్త్రనిభం పరమ్ ఉత్తరం తస్య రక్తం వై ఇతి వర్ణసమన్వితః
ఆ పర్వతానికి నాలుగు వైపులా వేర్వేరు రంగులు ఉన్నాయి. తూర్పు వైపు తెలుపు రంగులో, దక్షిణం వైపు పసుపు రంగులో, ఉత్తరం వైపు తేనెటీగ రెక్కల వలె నలుపు రంగులో, పడమర వైపు ఎరుపు రంగులో మెరిసిపోతుంది. ఇలా అది రంగులతో అలంకరించబడి ఉంది.
మేరుస్తు శుశుభే దివ్యో రాజవత్స తు వేష్టితః ఆదిత్యతరుణాభాసో విధూమ ఇవ పావకః
మెరు పర్వతం దివ్యంగా, రాజధ్వజాలతో చుట్టుముట్టబడి, ఉదయించే సూర్యుని కాంతితో మెరిసిపోతూ, పొగ లేకుండా మండే అగ్నిలా ప్రకాశిస్తోంది.
యోజనానాం సహస్రాణి చతురాశీతిసూచ్ఛ్రితః ప్రవిష్టః షోడశాధస్తాద్ అష్టావింశతివిస్తృతః
ఆ మెరు పర్వతం యాభై నాలుగు వేల యోజనాల ఎత్తుకు పైకి ఉంది, పదహారు వేల యోజనాలు అడుగునకు దిగింది, ఇరవై ఎనిమిది వేల యోజనాల వెడల్పుతో విస్తరించి ఉంది.
విస్తరాద్ద్విగుణశ్చాస్య పరీణాహః సమన్తతః స పర్వతో మహాదివ్యో దివ్యౌషధిసమన్వితః
దాని చుట్టూ పరిధి దాని వెడల్పుకు రెట్టింపు ఉంది. ఆ మహత్తరమైన దివ్య పర్వతం ఆకాశ ఔషధులతో నిండిపోయి ఉంది.
భువనైరావృతః సర్వైర్ జాతరూపపరిష్కృతైః తత్ర దేవగణాశ్చైవ గన్ధర్వాసురరాక్షసాః శైలరాజే ప్రమోదన్తే సర్వతో ఽప్సరసాం గణైః
ఆ పర్వతాన్ని చుట్టూ బంగారంతో అలంకరించబడిన లోకాలు ఉన్నాయి. అక్కడ దేవతలు, గంధర్వులు, అసురులు, రాక్షసులు, అప్సరసల సమూహాలతో ఆనందంగా విహరిస్తారు.
స తు మేరుః పరివృతో భువనైర్భూతభావనైః యస్యేమే చతురో దేశా నానాపార్శ్వేషు సంస్థితాః
ఆ మెరు పర్వతం అన్ని భూతాల నివాసమైన లోకాలతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది. దాని నాలుగు వైపులా నాలుగు ప్రాంతాలు ఉన్నాయి.