యస్త్విదం కల్య ఉత్థాయ మాహాత్మ్యం పఠతే నరః ప్రయాగం స్మరతే నిత్యం స యాతి పరమం పదమ్ ముచ్యతే సర్వపాపేభ్యో రుద్రలోకం స గచ్ఛతి
ఎవరైనా ఈ మహిమను ప్రతిరోజూ తెల్లవారుజామున చదివి, ప్రయాగాన్ని స్మరించేవారు, వారు పరమ పదాన్ని పొందుతారు, అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతారు, రుద్రలోకానికి చేరుతారు.
మమ వాక్యం చ కర్తవ్యం మహారాజ బ్రవీమ్యహమ్ నిత్యం జపస్వ జుహ్వస్వ ప్రయాగే విగతజ్వరః
మహారాజా! నేను చెప్పిన మాటలు తప్పక పాటించాలి. నీవు ఎల్లప్పుడూ ప్రయాగంలో భయమూ బాధా లేకుండా జపం చేయాలి, హోమం చేయాలి.
ప్రయాగం స్మర వై నిత్యం సహాస్మాభిర్యుధిష్ఠిర స్వయం ప్రాప్స్యసి రాజేన్ద్ర స్వర్గలోకం న సంశయః
యుధిష్ఠిరా! మేము ఉన్నట్లే నీవు కూడా ఎల్లప్పుడూ ప్రయాగాన్ని స్మరించు. రాజేంద్రా! నీవు ఖచ్చితంగా స్వర్గలోకాన్ని పొందుతావు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ప్రయాగమనుగచ్ఛేద్వా వసతే వాపి యో నరః సర్వపాపవిశుద్ధాత్మా రుద్రలోకం స గచ్ఛతి
ఎవరైనా ప్రయాగానికి వెళ్లినా, అక్కడ నివసించినా, వారు అన్ని పాపాల నుండి పవిత్రులై, రుద్రలోకానికి చేరుతారు.
ప్రతిగ్రహాదుపావృత్తః సంతుష్టో నియతః శుచిః అహంకారనివృత్తశ్చ స తీర్థఫలమశ్నుతే
ఎవరైనా దానం తీసుకోకుండా, తృప్తిగా, నియమంగా, పరిశుద్ధంగా, అహంకారం లేకుండా ఉంటే, వారు తీర్థయాత్ర ఫలితాన్ని పొందుతారు.
అకోపనశ్చ సత్యశ్చ సత్యవాదీ దృఢవ్రతః ఆత్మోపమశ్చ భూతేషు స తీర్థఫలమశ్నుతే
కోపం లేకుండా, సత్యంగా, సత్యం మాట్లాడే, దృఢమైన వ్రతంతో, అన్ని జీవులను తనలాంటి వారిగా భావించే వారు తీర్థయాత్ర ఫలితాన్ని పొందుతారు.
ఋషిభిః క్రతవః ప్రోక్తా దేవైశ్చాపి యథాక్రమమ్ న హి శక్యా దరిద్రేణ యజ్ఞాః ప్రాప్తుం మహీపతే
ఋషులు, దేవతలు యజ్ఞాలను క్రమంగా నియమించారు. రాజా! కానీ పేదవారు యజ్ఞాలు చేయలేరు.
బహూపకరణా యజ్ఞా నానాసమ్భారవిస్తరాః ప్రాప్యన్తే పార్థివైరేతైః సమృద్ధైర్వై నరైః క్వచిత్
యజ్ఞాలకు ఎన్నో పరికరాలు, విభిన్నమైన సామాగ్రులు అవసరం. ఇవి సంపన్నులైనవారు మాత్రమే కొన్నిసార్లు చేయగలుగుతారు.
యో దరిద్రైరపి విధిః శక్యః ప్రాప్తుం నరేశ్వర తుల్యో యజ్ఞఫలైః పుణ్యైస్ తన్నిబోధ యుధిష్ఠిర
రాజా! పేదవారు కూడా చేయగలిగే ఒక విధి ఉంది. యుధిష్ఠిరా! అది యజ్ఞఫలంతో సమానమైన పుణ్యాన్ని ఇస్తుంది అని తెలుసుకో.
ఋషీణాం పరమం గుహ్యమ్ ఇదం భరతసత్తమ తీర్థానుగమనం పుణ్యం యజ్ఞేభ్యో ఽపి విశిష్యతే
భరతశ్రేష్ఠుడా! ఇది ఋషుల గొప్ప రహస్యం. పవిత్రమైన తీర్థయాత్ర యజ్ఞాలకన్నా గొప్పది.
దశ తీర్థసహస్రాణి తిస్రః కోట్యస్తథాపగాః మాఘమాసే గమిష్యన్తి గఙ్గాయాం భరతర్షభ
భరతవంశశిరోమణీ! మాఘమాసంలో పది వేల తీర్థాలు, ముప్పది లక్షల పవిత్ర నదులు గంగా నదిలో చేరతాయి.
స్వస్థో భవ మహారాజ భుఙ్క్ష్వ రాజ్యమకణ్టకమ్ పునర్ద్రక్ష్యసి రాజేన్ద్ర యజమానో విశేషతః
మహారాజా! నీవు నిర్భయంగా ఉండి, రాజ్యాన్ని ఆనందంగా పాలించు. రాజేంద్రా! నీవు యజ్ఞకర్తను మళ్లీ చూడగలవు.
ఇత్యుక్త్వా స మహాభాగో మార్కణ్డేయో మహాతపాః యుధిష్ఠిరస్య నృపతేస్ తత్రైవాన్తరధీయత
అలా చెప్పి, మహాత్ముడైన మార్కండేయుడు అక్కడే యుధిష్ఠిర మహారాజు ముందు అంతర్ధానమయ్యాడు.
తతస్తత్ర సమాప్లావ్య గాత్రాణి సగణో నృపః యథోక్తేనాథ విధినా పరాం నిర్వృతిమాగమత్
ఆ తరువాత రాజు తన సహచరులతో కలిసి అక్కడ శరీరాన్ని స్నానంచేసి, చెప్పిన విధంగా ఆచరించి, పరమ సంతృప్తిని పొందాడు.
తథా త్వమపి దేవర్షే ప్రయాగాభిముఖో భవ అభిషేకం తు కృత్వాద్య కృతకృత్యో భవిష్యసి
దేవర్షీ! నీవు కూడా ప్రయాగానికి వెళ్లి, ఈ రోజు అభిషేకం చేసి, నీ కార్యాన్ని పూర్తిచేయవచ్చు.
ఏవముక్త్వాథ నన్దీశస్ తత్రైవాన్తరధీయత నారదో ఽపి జగామాశు ప్రయాగాభిముఖస్తథా
అలా చెప్పి నందీశుడు అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు. నారదుడు కూడా వెంటనే ప్రయాగానికి బయలుదేరాడు.
తత్ర స్నాత్వా చ జప్త్వా చ విధిదృష్టేన కర్మణా దానం దత్త్వా ద్విజాగ్ర్యేభ్యో గతః స్వభవనం తదా
అక్కడ స్నానం చేసి, మంత్రాలు జపించి, నియమించిన విధిగా పుణ్యకార్యాలు చేసి, ఉత్తమ బ్రాహ్మణులకు దానం ఇచ్చి, ఆ తరువాత తన ఇంటికి వెళ్లాడు.
కతి ద్వీపాః సముద్రా వా పర్వతా వా కతి ప్రభో కియన్తి చైవ వర్షాణి తేషు నద్యశ్చ కాః స్మృతాః
ప్రభూ, ఎన్ని ద్వీపాలు, ఎన్ని సముద్రాలు, ఎన్ని పర్వతాలు ఉన్నాయి? వాటిలో ఎన్ని భూభాగాలు, ఏ నదులు ప్రసిద్ధిగా చెప్పబడ్డాయో చెప్పండి.
మహాభూమిప్రమాణం చ లోకాలోకస్తథైవ చ పర్యాప్తిం పరిమాణం చ గతిశ్చన్ద్రార్కయోస్తథా
ఈ మహాభూమి ఎంత విస్తారంగా ఉంది? లోకలోక పర్వతం ఎంత ఉంది? అలాగే చంద్రుడు, సూర్యుడు ఎలా సంచరిస్తారు, వాటి పరిమాణాలు ఎంతవో చెప్పండి.
ఏతద్బ్రవీహి నః సర్వం విస్తరేణ యథార్థవిత్ త్వదుక్తమేతత్సకలం శ్రోతుమిచ్ఛామహే వయమ్
ఇవి అన్నీ మీరు యథార్థంగా తెలిసిన విధంగా విస్తారంగా మాకు వివరించండి. మీరు చెప్పేది మేము వినాలని కోరుకుంటున్నాము.
ద్వీపభేదసహస్రాణి సప్త చాన్తర్గతాని చ న శక్యన్తే క్రమేణేహ వక్తుం వై సకలం జగత్
ద్వీపాల విభాగాలు వెయ్యి ఉన్నాయి, వాటిలో ఏడూ ముఖ్యమైనవి. ఈ జగత్తు మొత్తాన్ని క్రమంగా వివరించడం ఇక్కడ సాధ్యం కాదు.
సప్తైవ తు ప్రవక్ష్యామి చన్ద్రాదిత్యగ్రహైః సహ తేషాం మనుష్యతర్కేణ ప్రమాణాని ప్రచక్షతే
కానీ నేను ఏడూ ద్వీపాలను, చంద్రుడు, సూర్యుడు, గ్రహాలతో సహా వివరంగా చెబుతాను. వాటి పరిమాణాలు మనుషుల లెక్క ప్రకారం చెప్పబడతాయి.
అచిన్త్యాః ఖలు యే భావాస్ తాంస్తు తర్కేణ సాధయేత్ ప్రకృతిభ్యః పరం యచ్చ తదచిన్త్యస్య లక్షణమ్
అందరికీ అర్థం కానివి, ఊహించలేని విషయాలు తర్కంతో తెలుసుకోలేవు. ప్రకృతికి అతీతమైనదే ఊహించలేనిదిగా గుర్తించాలి.
సప్త వర్షాణి వక్ష్యామి జమ్బూద్వీపం యథావిధమ్ విస్తరం మణ్డలం యచ్చ యోజనైస్తాన్నిబోధత
జంబూద్వీపంలోని ఏడూ భూభాగాలను, వాటి క్రమాన్ని, విస్తారాన్ని, యోజనాల ప్రకారం వివరంగా చెబుతాను. మీరు శ్రద్ధగా వినండి.
యోజనానాం సహస్రాణి శతం ద్వీపస్య విస్తరః నానాజనపదాకీర్ణం పురైశ్చ వివిధైః శుభైః
ఆ ద్వీపం వెయ్యి యోజనాల వందలు విస్తరించి ఉంది. అనేక జాతుల జనులతో, అద్భుతమైన పట్టణాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
సిద్ధచారణసంకీర్ణం పర్వతైరుపశోభితమ్ సర్వధాతుపినద్ధైస్తైః శిలాజాలసముద్గతైః
అక్కడ సిద్ధులు, చారణులు సమృద్ధిగా ఉంటారు. పర్వతాలతో, రకాల ధాతువులతో, పెద్ద పెద్ద రాళ్ల సముదాయాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
పర్వతప్రభవాభిశ్చ నదీభిస్తు సమన్తతః ప్రాగాయతా మహాపార్శ్వాః షడిమే వర్షపర్వతాః
పర్వతాల నుంచి పుట్టిన నదులు చుట్టూ ప్రవహిస్తూ, పెద్ద పెద్ద తీరాలతో ఉన్నాయి. ఇవే ఆ ఏడూ భూభాగాలకు చెందిన ఆరు పర్వతశ్రేణులు.
అవగాహ్య హ్యుభయతః సముద్రౌ పూర్వపశ్చిమౌ హిమప్రాయశ్చ హిమవాన్ హేమకూటశ్చ హేమవాన్
రెండు వైపులా, తూర్పు పడమర సముద్రాలు ఉన్నాయి. అక్కడ హిమవంతు, ఎక్కువగా మంచుతో కప్పబడి ఉంటుంది. హేమకూట, హేమవాన్ పర్వతాలు కూడా ఉన్నాయి.
సర్వతః సుముఖశ్చాపి నిషధః పర్వతో మహాన్ చాతుర్వర్ణ్యస్తు సౌవర్ణో మేరుశ్చోల్బమయః స్మృతః చతుర్వింశత్సహస్రాణి విస్తీర్ణః స చతుర్దిశమ్
చుట్టూ సుముఖంగా ఉన్న మహాపర్వతం నిషధ, అలాగే బంగారు మెరుపుతో ఉన్న మేరు పర్వతం ఉంది. అది నాలుగు వర్ణాలకు సంబంధించినది, బంగారుతో తయారై, ఇరవై నాలుగు వేల యోజనాల వరకు విస్తరించి ఉంది.
వృత్తాకృతిప్రమాణశ్చ చతురస్రః సమాహితః నానావర్ణైః సమః పార్శ్వైః ప్రజాపతిగుణాన్వితః
దాని ఆకారం వృత్తంగా ఉన్నా, అది చతురస్రంగా స్థాపించబడింది. అన్ని వైపులా సమానంగా ఉంది. వివిధ రంగులతో, ప్రజాపతికి చెందిన గుణాలతో అలంకరించబడి ఉంది.