తథా సర్వేషు లోకేషు ప్రయాగం పూజయేద్బుధః పూజ్యతే తీర్థరాజస్తు సత్యమేవ యుధిష్ఠిర
అలాగే, అన్ని లోకాలలో జ్ఞానులు ప్రయాగాన్ని పూజించాలి; యుదిష్ఠిరా, తీర్థాల రాజు నిజంగా పూజించదగినవాడు.
బ్రహ్మాపి స్మరతే నిత్యం ప్రయాగం తీర్థముత్తమమ్ తీర్థరాజమ్ అనుప్రాప్య న చాన్యత్కించిదర్హతి
బ్రహ్మా కూడా ఎప్పుడూ ప్రయాగాన్ని, ఉత్తమమైన తీర్థాన్ని స్మరిస్తాడు; తీర్థాల రాజును చేరినవారికి ఇంకేదీ సమానంగా ఉండదు.
కో హి దేవత్వమాసాద్య మనుష్యత్వం చికీర్షతి అనేనైవోపమానేన త్వం జ్ఞాస్యసి యుధిష్ఠిర యథా పుణ్యతమం చాస్తి తథైవ కథితం మయా
దేవతల స్థితిని పొందినవాడు మళ్లీ మనుష్యుడవ్వాలని కోరుకుంటాడా? ఇదే ఉదాహరణతో నీవు అర్థం చేసుకోగలవు యుదిష్ఠిరా, నేను చెప్పినట్లు అది అత్యంత పవిత్రమైనదని.
శ్రుతం చేదం త్వయా ప్రోక్తం విస్మితో ఽహం పునః పునః కథం యోగేన తత్ప్రాప్తిః స్వర్గవాసస్తు కర్మణా
ఇది నువ్వు విన్నావు, నేను మళ్లీ మళ్లీ ఆశ్చర్యపోతున్నాను—యోగంతో ఆ ఫలితం ఎలా లభిస్తుంది? కర్మతో స్వర్గవాసం ఎలా వస్తుంది?
దాతా వై లభతే భోగాన్ గాం చ యత్కర్మణః ఫలమ్ తాని కర్మాణి పృచ్ఛామి పునస్తైః ప్రాప్యతే మహీ
దాతకు అనుభవాలు, తన కర్మ ఫలం, గోవులు లభిస్తాయి; ఆ కార్యాల గురించి నేను మళ్లీ అడుగుతున్నాను—వాటితో భూమిని పొందగలమా?
శృణు రాజన్మహాబాహో యథోక్తకరణం మహీమ్ గామగ్నిం బ్రాహ్మణం శాస్త్రం కాఞ్చనం సలిలం స్త్రియః
ఓ రాజా, మహాబాహువా, చెప్పిన విధంగా భూమి, గోవు, అగ్ని, బ్రాహ్మణుడు, శాస్త్రం, బంగారం, నీరు, స్త్రీలు—ఇవి ఎలా లభిస్తాయో విను.
మాతరం పితరం చైవ యే నిన్దన్తి నరాధమాః న తేషామూర్ధ్వగమనమ్ ఇదమాహ ప్రజాపతిః
తల్లి, తండ్రిని నిందించే నీచులు ఎవరైనా, వారికి పైలోక ప్రయాణం ఉండదు; ఇదే సృష్టికర్త చెప్పినది.
ఏవం యోగస్య సమ్ప్రాప్తిస్థానం పరమదుర్లభమ్ గచ్ఛన్తి నరకం ఘోరం యే నరాః పాపకర్మిణః
ఇలా యోగాన్ని పొందడం చాలా దుర్లభమైన స్థానం; పాపకార్యాలు చేసే వారు ఘోరమైన నరకానికి వెళ్తారు.
హస్త్యశ్వం గామ్ అనడ్వాహం మణిముక్తాదికాఞ్చనమ్ పరోక్షం హరతే యస్తు పశ్చాద్దానం ప్రయచ్ఛతి
ఏవరు ఏనుగులు, కుదిరాలు, గోవులు, బండ్లు, రత్నాలు, ముత్యాలు, బంగారం లేదా మరేదైనా దొంగతనంగా తీసుకుని, తరువాత దానం చేస్తారో—
న తే గచ్ఛన్తి వై స్వర్గం దాతారో యత్ర భోగినః అనేనకర్మణా యుక్తాః పచ్యన్తే నరకే పునః
వారు స్వర్గానికి వెళ్లరు, అక్కడ దాతలు ఆనందిస్తారు; ఇలాంటి పనులు చేసే వారు మళ్లీ నరకంలో పుడతారు.
ఏవం యోగం చ ధర్మం చ దాతారం చ యుధిష్ఠిర యథా సత్యమసత్యం వా అస్తి నాస్తీతి యత్ఫలమ్ నిరుక్తం తు ప్రవక్ష్యామి యథాహ స్వయమంశుమాన్
ఇలా యోగం, ధర్మం, దాత గురించి, అలాగే సత్యం, అసత్యం, ఉండటం, ఉండకపోవడం వాటి ఫలితాన్ని యుదిష్ఠిరా చెప్పాను; ఇప్పుడు సూర్యుడు చెప్పిన విధంగా వివరంగా చెబుతాను.
శృణు రాజన్ప్రయాగస్య మాహాత్మ్యం పునరేవ తు నైమిషం పుష్కరం చైవ గోతీర్థం సిన్ధుసాగరమ్
ఓ రాజా, మళ్లీ ప్రయాగ మహిమను, అలాగే నైమిశం, పుష్కరం, గోతీర్థం, సింధు సముద్రాన్ని గురించి విను.
గయా చ చైత్రకం చైవ గఙ్గాసాగరమేవ చ ఏతే చాన్యే చ బహవో యే చ పుణ్యాః శిలోచ్చయాః
గయా, చైత్రక, గంగాసాగర సంగమం, ఇంకా అనేక పవిత్ర స్థలాలు, అలాగే పవిత్ర శిలల సమూహాలు ఉన్నవి.
దశ తీర్థసహస్రాణి త్రింశత్కోట్యస్తథా పరాః ప్రయాగే సంస్థితా నిత్యమ్ ఏవమాహుర్మనీషిణః
ప్రయాగంలో పదివేల తీర్థాలు, ముప్పై కోట్ల sacred స్థలాలు ఎప్పటికీ స్థిరంగా ఉన్నాయి అని పండితులు చెబుతారు.
త్రీణి చాప్యగ్నికుణ్డాని యేషాం మధ్యే తు జాహ్నవీ ప్రయాగాదభినిష్క్రాన్తా సర్వతీర్థనమస్కృతా
అక్కడ మూడు అగ్నికుండాలు ఉన్నాయి. వాటి మధ్యలో జాహ్నవీ అయిన గంగా, ప్రయాగం నుంచి ప్రవహిస్తుంది. ఆ గంగా అన్ని తీర్థాలచే పూజించబడుతుంది.
తపనస్య సుతా దేవీ త్రిషు లోకేషు విశ్రుతా యమునా గఙ్గయా సార్ధం సంగతా లోకభావినీ
తపనుని కుమార్తె అయిన యమునా దేవి, మూడు లోకాల్లో ప్రసిద్ధి గాంచింది. ఆ యమునా, గంగతో కలసి, సమస్త లోకాలకు మేలు చేస్తుంది.
గఙ్గాయమునయోర్మధ్యే పృథివ్యా జఘనం స్మృతమ్ ప్రయాగం రాజశార్దూల కలాం నార్హతి షోడశీమ్
గంగా-యమునల మధ్య ఉన్న భూమిని భూమాత గర్భంగా భావిస్తారు. ఓ రాజశార్దూల, ప్రయాగానికి పదహారవంతు భాగానికి కూడా మరే స్థలం సరిపోలదు.
తిస్రః కోట్యో ఽర్ధకోటిశ్చ తీర్థానాం వాయురబ్రవీత్ దివి భువ్యన్తరిక్షే చ తత్సర్వం జాహ్నవీ స్మృతా
మూడు కోట్లన్నర తీర్థాలు స్వర్గంలో, భూమిపై, ఆకాశంలో ఉన్నాయని వాయుదేవుడు చెప్పారు. అవన్నీ గంగా రూపంలోనే భావించబడతాయి.
ప్రయాగం సమధిష్ఠానం కమ్బలాశ్వతరావుభౌ భోగవత్యథ యా చైషా వేదిరేషా ప్రజాపతేః
ప్రయాగం కంబల, అశ్వతర, భోగవతి దేవతలకు స్థానం. ఇదే ప్రజాపతికి యజ్ఞవేదిక కూడా.
తత్ర వేదాశ్చ యజ్ఞాశ్చ మూర్తిమన్తో యుధిష్ఠిర ప్రజాపతిమ్ ఉపాసన్తే ఋషయశ్చ తపోధనాః
అక్కడ వేదాలు, యజ్ఞాలు స్వరూపంగా ఉంటాయి. తపస్సుతో నిండిన ఋషులు ప్రజాపతిని ఆరాధిస్తారు, ఓ యుధిష్ఠిర.
యజన్తే క్రతుభిర్ దేవాస్ తథా చక్రధరా నృపాః తతః పుణ్యతమం నాస్తి త్రిషు లోకేషు భారత
దేవతలు యజ్ఞాలతో పూజిస్తారు, ఆయుధాలు ధరించిన రాజులు కూడా అలాగే ఆచరిస్తారు. అందువల్ల, ఓ భారత, మూడు లోకాల్లోకెల్లా దీనికంటే పవిత్రమైనది లేదు.
ప్రభావాత్సర్వతీర్థేభ్యః ప్రభవత్యధికం విభో దశ తీర్థసహస్రాణి తిస్రః కోట్యస్తథా పరాః
ప్రయాగానికి ఉన్న మహిమ వల్ల అది అన్ని తీర్థాలకు మించిపోయింది, ఓ మహాబలుడు. అక్కడ పదివేల తీర్థాలు, మూడు కోట్ల sacred స్థలాలు ఉన్నాయి.
యత్ర గఙ్గా మహాభాగా స దేశస్తత్తపోధనమ్ సిద్ధక్షేత్రం చ విజ్ఞేయం గఙ్గాతీరసమన్వితమ్
ఎక్కడ గంగా మహాభాగ్యంగా ప్రవహిస్తుందో, ఆ భూమి తపస్సు చేసే వారికి నివాసం, సిద్ధక్షేత్రంగా, గంగాతీరంతో అలంకరించబడిన పవిత్ర భూమిగా ప్రసిద్ధి.
ఇదం సత్యం విజానీయాత్ సాధూనామాత్మనశ్చ వై సుహృదశ్చ జపేత్కర్ణే శిష్యస్యానుగతస్య చ
ఇది నిజమని తెలుసుకో. సద్భావన కలిగిన వారికి, తనకు కూడా ఇది వర్తిస్తుంది. మిత్రుడి చెవిలో, లేదా విశ్వాసపాత్రుడైన శిష్యునికి ఇది చెప్పాలి.
ఇదం ధన్యమిదం స్వర్గ్యమ్ ఇదం సత్యమిదం సుఖమ్ ఇదం పుణ్యమిదం ధర్మ్యం పావనం ధర్మముత్తమమ్
ఇది ధన్యమైనది, స్వర్గానికి దారి చూపేది, నిజమైనది, సుఖదాయకం, పవిత్రమైనది, ధార్మికమైనది, పావనమైనది, ఉత్తమ ధర్మం.
మహర్షీణామిదం గుహ్యం సర్వపాపప్రణాశనమ్ అధీత్య చ ద్విజో ఽప్యేతన్ నిర్మలః స్వర్గమాప్నుయాత్
ఇది మహర్షులకు రహస్యమైనది, అన్ని పాపాలను నశింపజేసేది. దీన్ని చదివిన ద్విజుడు కూడా పవిత్రుడై, స్వర్గాన్ని పొందుతాడు.
య ఇదం శృణుయాన్నిత్యం తీర్థం పుణ్యం సదా శుచిః జాతిస్మరత్వం లభతే నాకపృష్ఠే చ మోదతే
ఈ పవిత్ర తీర్థాన్ని ఎవరైనా ప్రతిరోజూ శ్రద్ధగా వింటే, వారు ఎప్పుడూ పవిత్రంగా ఉండి, జన్మస్మరణను పొందుతారు, స్వర్గంలో ఆనందిస్తారు.
ప్రాప్యన్తే తాని తీర్థాని సద్భిః శిష్టానుదర్శిభిః స్నాహి తీర్థేషు కౌరవ్య న చ వక్రమతిర్భవ
ఆ పవిత్ర తీర్థాలను మంచి వారు, శిష్టులను అనుసరించేవారు పొందుతారు. కౌరవ్యా, నీవు కూడా తీర్థాలలో స్నానం చేయి, వక్రమనస్సు కలిగి ఉండవద్దు.
త్వయా చ సమ్యక్పృష్టేన కథితం వై మయా విభో పితరస్తారితాః సర్వే తథైవ చ పితామహాః
నీవు సరిగ్గా అడిగినందువల్ల నేను నీకు వివరంగా చెప్పాను, ఓ మహాబలుడు. అందువల్ల నీ పితృదేవతలు, పితామహులు అందరూ విముక్తి పొందారు.
వ్రతం దానం తపస్తీర్థం యాగాః సర్వే సదక్షిణాః యోగాః సాంఖ్యం సదాచారో యే చాన్యే జ్ఞానహేతవః ప్రయాగస్య తు సర్వే తే కలాం నార్హన్తి షోడశీమ్
వ్రతం, దానం, తపస్సు, తీర్థయాత్ర, అన్ని యజ్ఞాలు, యోగం, సాంఖ్యం, మంచి ఆచారం, ఇంకా జ్ఞానానికి దోహదపడే ఇతర మార్గాలు — ఇవన్నీ కూడా ప్రయాగానికి పదహారవంతు భాగానికి కూడా సరిపోవు.