గతిం చ పరమాం దివ్యాం భోగాంశ్చైవ యథేప్సితాన్ కిమర్థమల్పయోగేన బహు ధర్మం ప్రశంససి ఏతన్మే సంశయం బ్రూహి యథాదృష్టం యథాశ్రుతమ్
పరమమైన గతి, ఇష్టమైన అనుభవాలు — తక్కువ ప్రయత్నంతో ఎక్కువ ధర్మాన్ని ఎందుకు ప్రశంసిస్తున్నావు? నేను కలిగిన సందేహాన్ని నీవు చూసినట్లు, విన్నట్లు చెప్పు.
అశ్రద్ధేయం న వక్తవ్యం ప్రత్యక్షమపి యద్భవేత్ నరస్యాశ్రద్దధానస్య పాపోపహతచేతసః
నమ్మదగని విషయాన్ని చెప్పకూడదు, అది స్పష్టంగా కనిపించినా కూడా. ఎందుకంటే నమ్మకంలేని, పాపంతో ముడిపడిన మనసున్నవారికి అది ఉపయోగపడదు.
అశ్రద్దధానో హ్యశుచిర్ దుర్మతిస్త్యక్తమఙ్గలః ఏతే పాతకినః సర్వే తేనేదం భాషితం త్వయా
నమ్మకం లేని, అపవిత్రమైన, చెడ్డ మనసున్న, శుభం దూరమైనవారు — వీరంతా పాపులు. అందుకే నువ్వు ఇలా మాట్లాడావు.
శృణు ప్రయాగమాహాత్మ్యం యథాదృష్టం యథాశ్రుతమ్ ప్రత్యక్షం చ పరోక్షం చ యథాన్యస్తం భవిష్యతి
ప్రయాగ మహిమను నేను చూసినట్లు, విన్నట్లు, ప్రత్యక్షంగా, పరోక్షంగా ఎలా ఉందో విను.
యథైవాన్యదదృష్టం చ యథాదృష్టం యథాశ్రుతమ్ శాస్త్రం ప్రమాణం కృత్వా చ యుజ్యతే యోగమాత్మనః
మనిషి చూసినదానికైనా, చూడని విషయాలకైనా, విన్న విషయాలకైనా, శాస్త్రాన్ని ఆధారంగా తీసుకుని, తన మనసును యోగంతో ఏకం చేయాలి.
క్లిశ్యతే చాపరస్తత్ర నైవ యోగమవాప్నుయాత్ జన్మాన్తరసహస్రేభ్యో యోగో లభ్యేత మానవైః
అక్కడ మరొకరు ఎంత కష్టపడినా యోగాన్ని పొందలేరు; వేల జన్మల తరువాత కూడా యోగం మనుషులకు చాలా కష్టంగా లభిస్తుంది.
యథా యోగసహస్రేణ యోగో లభ్యేత మానవైః యస్తు సర్వాణి రత్నాని బ్రాహ్మణేభ్యః ప్రయచ్ఛతి
ఎలా యోగాన్ని వేలసార్లు సాధనచేసి మనుషులు పొందగలరో, అలాగే ఎవరు అన్ని రత్నాలను బ్రాహ్మణులకు ఇస్తారో—
తేన దానేన దత్తేన యోగం నాభ్యేతి మానవః ప్రయాగే తు మృతస్యేదం సర్వం భవతి నాన్యథా
ఆ దానం వల్ల మనిషికి యోగం లభించదు; కానీ ప్రయాగంలో మరణించినవారికి ఇది అన్నీ లభిస్తాయి, వేరే విధంగా కాదు.
ప్రధానహేతుం వక్ష్యామి శ్రద్దధత్స్వ చ భారత యథా సర్వేషు భూతేషు బ్రహ్మ సర్వత్ర దృశ్యతే
ప్రధానమైన కారణాన్ని నేను చెబుతాను, నమ్మకంతో విను భరత; అన్ని జీవుల్లో బ్రహ్మను ఎలా చూడగలమో చెబుతాను.
బ్రాహ్మణే వాస్తి యత్కించిద్ అబ్రాహ్మమ్ ఇతి వోచ్యతే ఏవం సర్వేషు భూతేషు బ్రహ్మ సర్వత్ర పూజ్యతే
బ్రాహ్మణునిలో ఉన్నదేదైనా బ్రహ్మ కాదు అని చెప్పినా, అన్ని జీవుల్లో బ్రహ్మను ఎప్పుడూ పూజించాలి.
తథా సర్వేషు లోకేషు ప్రయాగం పూజయేద్బుధః పూజ్యతే తీర్థరాజస్తు సత్యమేవ యుధిష్ఠిర
అలాగే, అన్ని లోకాలలో జ్ఞానులు ప్రయాగాన్ని పూజించాలి; యుదిష్ఠిరా, తీర్థాల రాజు నిజంగా పూజించదగినవాడు.
బ్రహ్మాపి స్మరతే నిత్యం ప్రయాగం తీర్థముత్తమమ్ తీర్థరాజమ్ అనుప్రాప్య న చాన్యత్కించిదర్హతి
బ్రహ్మా కూడా ఎప్పుడూ ప్రయాగాన్ని, ఉత్తమమైన తీర్థాన్ని స్మరిస్తాడు; తీర్థాల రాజును చేరినవారికి ఇంకేదీ సమానంగా ఉండదు.
కో హి దేవత్వమాసాద్య మనుష్యత్వం చికీర్షతి అనేనైవోపమానేన త్వం జ్ఞాస్యసి యుధిష్ఠిర యథా పుణ్యతమం చాస్తి తథైవ కథితం మయా
దేవతల స్థితిని పొందినవాడు మళ్లీ మనుష్యుడవ్వాలని కోరుకుంటాడా? ఇదే ఉదాహరణతో నీవు అర్థం చేసుకోగలవు యుదిష్ఠిరా, నేను చెప్పినట్లు అది అత్యంత పవిత్రమైనదని.
శ్రుతం చేదం త్వయా ప్రోక్తం విస్మితో ఽహం పునః పునః కథం యోగేన తత్ప్రాప్తిః స్వర్గవాసస్తు కర్మణా
ఇది నువ్వు విన్నావు, నేను మళ్లీ మళ్లీ ఆశ్చర్యపోతున్నాను—యోగంతో ఆ ఫలితం ఎలా లభిస్తుంది? కర్మతో స్వర్గవాసం ఎలా వస్తుంది?
దాతా వై లభతే భోగాన్ గాం చ యత్కర్మణః ఫలమ్ తాని కర్మాణి పృచ్ఛామి పునస్తైః ప్రాప్యతే మహీ
దాతకు అనుభవాలు, తన కర్మ ఫలం, గోవులు లభిస్తాయి; ఆ కార్యాల గురించి నేను మళ్లీ అడుగుతున్నాను—వాటితో భూమిని పొందగలమా?
శృణు రాజన్మహాబాహో యథోక్తకరణం మహీమ్ గామగ్నిం బ్రాహ్మణం శాస్త్రం కాఞ్చనం సలిలం స్త్రియః
ఓ రాజా, మహాబాహువా, చెప్పిన విధంగా భూమి, గోవు, అగ్ని, బ్రాహ్మణుడు, శాస్త్రం, బంగారం, నీరు, స్త్రీలు—ఇవి ఎలా లభిస్తాయో విను.
మాతరం పితరం చైవ యే నిన్దన్తి నరాధమాః న తేషామూర్ధ్వగమనమ్ ఇదమాహ ప్రజాపతిః
తల్లి, తండ్రిని నిందించే నీచులు ఎవరైనా, వారికి పైలోక ప్రయాణం ఉండదు; ఇదే సృష్టికర్త చెప్పినది.
ఏవం యోగస్య సమ్ప్రాప్తిస్థానం పరమదుర్లభమ్ గచ్ఛన్తి నరకం ఘోరం యే నరాః పాపకర్మిణః
ఇలా యోగాన్ని పొందడం చాలా దుర్లభమైన స్థానం; పాపకార్యాలు చేసే వారు ఘోరమైన నరకానికి వెళ్తారు.
హస్త్యశ్వం గామ్ అనడ్వాహం మణిముక్తాదికాఞ్చనమ్ పరోక్షం హరతే యస్తు పశ్చాద్దానం ప్రయచ్ఛతి
ఏవరు ఏనుగులు, కుదిరాలు, గోవులు, బండ్లు, రత్నాలు, ముత్యాలు, బంగారం లేదా మరేదైనా దొంగతనంగా తీసుకుని, తరువాత దానం చేస్తారో—
న తే గచ్ఛన్తి వై స్వర్గం దాతారో యత్ర భోగినః అనేనకర్మణా యుక్తాః పచ్యన్తే నరకే పునః
వారు స్వర్గానికి వెళ్లరు, అక్కడ దాతలు ఆనందిస్తారు; ఇలాంటి పనులు చేసే వారు మళ్లీ నరకంలో పుడతారు.
ఏవం యోగం చ ధర్మం చ దాతారం చ యుధిష్ఠిర యథా సత్యమసత్యం వా అస్తి నాస్తీతి యత్ఫలమ్ నిరుక్తం తు ప్రవక్ష్యామి యథాహ స్వయమంశుమాన్
ఇలా యోగం, ధర్మం, దాత గురించి, అలాగే సత్యం, అసత్యం, ఉండటం, ఉండకపోవడం వాటి ఫలితాన్ని యుదిష్ఠిరా చెప్పాను; ఇప్పుడు సూర్యుడు చెప్పిన విధంగా వివరంగా చెబుతాను.
శృణు రాజన్ప్రయాగస్య మాహాత్మ్యం పునరేవ తు నైమిషం పుష్కరం చైవ గోతీర్థం సిన్ధుసాగరమ్
ఓ రాజా, మళ్లీ ప్రయాగ మహిమను, అలాగే నైమిశం, పుష్కరం, గోతీర్థం, సింధు సముద్రాన్ని గురించి విను.
గయా చ చైత్రకం చైవ గఙ్గాసాగరమేవ చ ఏతే చాన్యే చ బహవో యే చ పుణ్యాః శిలోచ్చయాః
గయా, చైత్రక, గంగాసాగర సంగమం, ఇంకా అనేక పవిత్ర స్థలాలు, అలాగే పవిత్ర శిలల సమూహాలు ఉన్నవి.
దశ తీర్థసహస్రాణి త్రింశత్కోట్యస్తథా పరాః ప్రయాగే సంస్థితా నిత్యమ్ ఏవమాహుర్మనీషిణః
ప్రయాగంలో పదివేల తీర్థాలు, ముప్పై కోట్ల sacred స్థలాలు ఎప్పటికీ స్థిరంగా ఉన్నాయి అని పండితులు చెబుతారు.
త్రీణి చాప్యగ్నికుణ్డాని యేషాం మధ్యే తు జాహ్నవీ ప్రయాగాదభినిష్క్రాన్తా సర్వతీర్థనమస్కృతా
అక్కడ మూడు అగ్నికుండాలు ఉన్నాయి. వాటి మధ్యలో జాహ్నవీ అయిన గంగా, ప్రయాగం నుంచి ప్రవహిస్తుంది. ఆ గంగా అన్ని తీర్థాలచే పూజించబడుతుంది.
తపనస్య సుతా దేవీ త్రిషు లోకేషు విశ్రుతా యమునా గఙ్గయా సార్ధం సంగతా లోకభావినీ
తపనుని కుమార్తె అయిన యమునా దేవి, మూడు లోకాల్లో ప్రసిద్ధి గాంచింది. ఆ యమునా, గంగతో కలసి, సమస్త లోకాలకు మేలు చేస్తుంది.
గఙ్గాయమునయోర్మధ్యే పృథివ్యా జఘనం స్మృతమ్ ప్రయాగం రాజశార్దూల కలాం నార్హతి షోడశీమ్
గంగా-యమునల మధ్య ఉన్న భూమిని భూమాత గర్భంగా భావిస్తారు. ఓ రాజశార్దూల, ప్రయాగానికి పదహారవంతు భాగానికి కూడా మరే స్థలం సరిపోలదు.
తిస్రః కోట్యో ఽర్ధకోటిశ్చ తీర్థానాం వాయురబ్రవీత్ దివి భువ్యన్తరిక్షే చ తత్సర్వం జాహ్నవీ స్మృతా
మూడు కోట్లన్నర తీర్థాలు స్వర్గంలో, భూమిపై, ఆకాశంలో ఉన్నాయని వాయుదేవుడు చెప్పారు. అవన్నీ గంగా రూపంలోనే భావించబడతాయి.
ప్రయాగం సమధిష్ఠానం కమ్బలాశ్వతరావుభౌ భోగవత్యథ యా చైషా వేదిరేషా ప్రజాపతేః
ప్రయాగం కంబల, అశ్వతర, భోగవతి దేవతలకు స్థానం. ఇదే ప్రజాపతికి యజ్ఞవేదిక కూడా.
తత్ర వేదాశ్చ యజ్ఞాశ్చ మూర్తిమన్తో యుధిష్ఠిర ప్రజాపతిమ్ ఉపాసన్తే ఋషయశ్చ తపోధనాః
అక్కడ వేదాలు, యజ్ఞాలు స్వరూపంగా ఉంటాయి. తపస్సుతో నిండిన ఋషులు ప్రజాపతిని ఆరాధిస్తారు, ఓ యుధిష్ఠిర.