ఉత్తరేణ ప్రవక్ష్యామి ఆదిత్యస్య మహాత్మనః తీర్థం నిరఞ్జనం నామ యత్ర దేవాః సవాసవాః
ఉత్తరంగా, మహాత్ముడైన ఆదిత్యుని 'నిరంజనం' అనే తీర్థాన్ని గురించి చెబుతాను. అక్కడ దేవతలు, ఇంద్రుడితో కలిసి నివసిస్తారు.
ఉపాసతే స్మ సంధ్యాం యే త్రికాలం హి యుధిష్ఠిర దేవాః సేవన్తి తత్తీర్థం యే చాన్యే విబుధా జనాః
యుధిష్ఠిరా, మూడు సార్లు సంధ్యావందనం చేసే వారు, దేవతలు, ఇతర జ్ఞానులు ఆ తీర్థాన్ని సేవిస్తారు.
శ్రద్దధానపరో భూత్వా కురు తీర్థాభిషేచనమ్ అన్యే చ బహవస్తీర్థాః సర్వపాపహరాః స్మృతాః తేషు స్నాత్వా దివం యాన్తి యే మృతాస్తే ఽపునర్భవాః
భక్తితో తీర్థాల్లో స్నానం చేయాలి. ఇంకా ఎన్నో తీర్థాలు అన్ని పాపాలను పోగొట్టేవిగా గుర్తించబడ్డాయి. అక్కడ స్నానం చేసి మరణించినవారు స్వర్గానికి చేరి మళ్లీ జన్మించరు.
గఙ్గా చ యమునా చైవ ఉభే తుల్యఫలే స్మృతే కేవలం జ్యేష్ఠభావేన గఙ్గా సర్వత్ర పూజ్యతే
గంగా, యమునా రెండూ సమాన ఫలితాలను ఇస్తాయని గుర్తించబడింది. కేవలం పెద్దదిగా గంగానే అన్ని చోట్ల పూజించబడుతుంది.
ఏవం కురుష్వ కౌన్తేయ సర్వతీర్థాభిషేచనమ్ యావజ్జీవకృతం పాపం తత్క్షణాదేవ నశ్యతి
కౌంతేయా, ఇలానే అన్ని తీర్థాల్లో స్నానం చేయు. జీవితంలో చేసిన పాపం అంతా ఆ క్షణంలోనే నశిస్తుంది.
యస్త్విమం కల్య ఉత్థాయ పఠతే చ శృణోతి చ ముచ్యతే సర్వపాపేభ్యః స్వర్గలోకం స గచ్ఛతి
ఈ శ్లోకాన్ని ఉదయాన్నే లేచి చదివేవారు లేదా వినేవారు అన్ని పాపాలనుండి విముక్తి పొంది స్వర్గలోకానికి వెళ్తారు.
శ్రుతం మే బ్రహ్మణా ప్రోక్తం పురాణే బ్రహ్మసమ్భవే తీర్థానాం తు సహస్రాణి శతాని నియుతాని చ సర్వే పుణ్యాః పవిత్రాశ్చ గతిశ్చ పరమా స్మృతా
బ్రహ్మద్వారా పురాణంలో చెప్పినట్లు నేను విన్నాను. వేలాది, వందలాది, లక్షలాది తీర్థాలు ఉన్నాయి. అవన్నీ పవిత్రమైనవి, పుణ్యమైనవి, పరమగతిని ఇస్తాయని గుర్తించబడ్డాయి.
సోమతీర్థం మహాపుణ్యం మహాపాతకనాశనమ్ స్నానమాత్రేణ రాజేన్ద్ర పురుషాంస్తారయేచ్ఛతమ్ తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన తత్ర స్నానం సమాచరేత్
సోమతీర్థం గొప్ప పుణ్యాన్ని ఇస్తుంది, మహాపాతకాలను నశింపజేస్తుంది. అక్కడ స్నానం చేస్తే వందలమందిని రక్షించగలదు. అందుకే అన్ని ప్రయత్నాలతో అక్కడ స్నానం చేయాలి.
పృథివ్యాం నైమిషం పుణ్యమ్ అన్తరిక్షే చ పుష్కరమ్ త్రయాణామపి లోకానాం కురుక్షేత్రం విశిష్యతే
భూమిపై నైమిశారణ్యం పవిత్రమైనది, ఆకాశంలో పుష్కరం. మూడు లోకాలలో కురుక్షేత్రం ప్రత్యేకమైనది.
సర్వాణి తాని సంత్యజ్య కథమేకం ప్రశంససి అప్రమాణం తు తత్రోక్తమ్ అశ్రద్ధేయమనుత్తమమ్
అన్ని వాటిని వదిలేసి ఒక్కదానిని ఎలా ప్రశంసిస్తున్నావు? అక్కడ చెప్పినది అపరిమితమైనది, విశ్వసించదగినది కాదు, కానీ అత్యుత్తమమైనది.
గతిం చ పరమాం దివ్యాం భోగాంశ్చైవ యథేప్సితాన్ కిమర్థమల్పయోగేన బహు ధర్మం ప్రశంససి ఏతన్మే సంశయం బ్రూహి యథాదృష్టం యథాశ్రుతమ్
పరమమైన గతి, ఇష్టమైన అనుభవాలు — తక్కువ ప్రయత్నంతో ఎక్కువ ధర్మాన్ని ఎందుకు ప్రశంసిస్తున్నావు? నేను కలిగిన సందేహాన్ని నీవు చూసినట్లు, విన్నట్లు చెప్పు.
అశ్రద్ధేయం న వక్తవ్యం ప్రత్యక్షమపి యద్భవేత్ నరస్యాశ్రద్దధానస్య పాపోపహతచేతసః
నమ్మదగని విషయాన్ని చెప్పకూడదు, అది స్పష్టంగా కనిపించినా కూడా. ఎందుకంటే నమ్మకంలేని, పాపంతో ముడిపడిన మనసున్నవారికి అది ఉపయోగపడదు.
అశ్రద్దధానో హ్యశుచిర్ దుర్మతిస్త్యక్తమఙ్గలః ఏతే పాతకినః సర్వే తేనేదం భాషితం త్వయా
నమ్మకం లేని, అపవిత్రమైన, చెడ్డ మనసున్న, శుభం దూరమైనవారు — వీరంతా పాపులు. అందుకే నువ్వు ఇలా మాట్లాడావు.
శృణు ప్రయాగమాహాత్మ్యం యథాదృష్టం యథాశ్రుతమ్ ప్రత్యక్షం చ పరోక్షం చ యథాన్యస్తం భవిష్యతి
ప్రయాగ మహిమను నేను చూసినట్లు, విన్నట్లు, ప్రత్యక్షంగా, పరోక్షంగా ఎలా ఉందో విను.
యథైవాన్యదదృష్టం చ యథాదృష్టం యథాశ్రుతమ్ శాస్త్రం ప్రమాణం కృత్వా చ యుజ్యతే యోగమాత్మనః
మనిషి చూసినదానికైనా, చూడని విషయాలకైనా, విన్న విషయాలకైనా, శాస్త్రాన్ని ఆధారంగా తీసుకుని, తన మనసును యోగంతో ఏకం చేయాలి.
క్లిశ్యతే చాపరస్తత్ర నైవ యోగమవాప్నుయాత్ జన్మాన్తరసహస్రేభ్యో యోగో లభ్యేత మానవైః
అక్కడ మరొకరు ఎంత కష్టపడినా యోగాన్ని పొందలేరు; వేల జన్మల తరువాత కూడా యోగం మనుషులకు చాలా కష్టంగా లభిస్తుంది.
యథా యోగసహస్రేణ యోగో లభ్యేత మానవైః యస్తు సర్వాణి రత్నాని బ్రాహ్మణేభ్యః ప్రయచ్ఛతి
ఎలా యోగాన్ని వేలసార్లు సాధనచేసి మనుషులు పొందగలరో, అలాగే ఎవరు అన్ని రత్నాలను బ్రాహ్మణులకు ఇస్తారో—
తేన దానేన దత్తేన యోగం నాభ్యేతి మానవః ప్రయాగే తు మృతస్యేదం సర్వం భవతి నాన్యథా
ఆ దానం వల్ల మనిషికి యోగం లభించదు; కానీ ప్రయాగంలో మరణించినవారికి ఇది అన్నీ లభిస్తాయి, వేరే విధంగా కాదు.
ప్రధానహేతుం వక్ష్యామి శ్రద్దధత్స్వ చ భారత యథా సర్వేషు భూతేషు బ్రహ్మ సర్వత్ర దృశ్యతే
ప్రధానమైన కారణాన్ని నేను చెబుతాను, నమ్మకంతో విను భరత; అన్ని జీవుల్లో బ్రహ్మను ఎలా చూడగలమో చెబుతాను.
బ్రాహ్మణే వాస్తి యత్కించిద్ అబ్రాహ్మమ్ ఇతి వోచ్యతే ఏవం సర్వేషు భూతేషు బ్రహ్మ సర్వత్ర పూజ్యతే
బ్రాహ్మణునిలో ఉన్నదేదైనా బ్రహ్మ కాదు అని చెప్పినా, అన్ని జీవుల్లో బ్రహ్మను ఎప్పుడూ పూజించాలి.
తథా సర్వేషు లోకేషు ప్రయాగం పూజయేద్బుధః పూజ్యతే తీర్థరాజస్తు సత్యమేవ యుధిష్ఠిర
అలాగే, అన్ని లోకాలలో జ్ఞానులు ప్రయాగాన్ని పూజించాలి; యుదిష్ఠిరా, తీర్థాల రాజు నిజంగా పూజించదగినవాడు.
బ్రహ్మాపి స్మరతే నిత్యం ప్రయాగం తీర్థముత్తమమ్ తీర్థరాజమ్ అనుప్రాప్య న చాన్యత్కించిదర్హతి
బ్రహ్మా కూడా ఎప్పుడూ ప్రయాగాన్ని, ఉత్తమమైన తీర్థాన్ని స్మరిస్తాడు; తీర్థాల రాజును చేరినవారికి ఇంకేదీ సమానంగా ఉండదు.
కో హి దేవత్వమాసాద్య మనుష్యత్వం చికీర్షతి అనేనైవోపమానేన త్వం జ్ఞాస్యసి యుధిష్ఠిర యథా పుణ్యతమం చాస్తి తథైవ కథితం మయా
దేవతల స్థితిని పొందినవాడు మళ్లీ మనుష్యుడవ్వాలని కోరుకుంటాడా? ఇదే ఉదాహరణతో నీవు అర్థం చేసుకోగలవు యుదిష్ఠిరా, నేను చెప్పినట్లు అది అత్యంత పవిత్రమైనదని.
శ్రుతం చేదం త్వయా ప్రోక్తం విస్మితో ఽహం పునః పునః కథం యోగేన తత్ప్రాప్తిః స్వర్గవాసస్తు కర్మణా
ఇది నువ్వు విన్నావు, నేను మళ్లీ మళ్లీ ఆశ్చర్యపోతున్నాను—యోగంతో ఆ ఫలితం ఎలా లభిస్తుంది? కర్మతో స్వర్గవాసం ఎలా వస్తుంది?
దాతా వై లభతే భోగాన్ గాం చ యత్కర్మణః ఫలమ్ తాని కర్మాణి పృచ్ఛామి పునస్తైః ప్రాప్యతే మహీ
దాతకు అనుభవాలు, తన కర్మ ఫలం, గోవులు లభిస్తాయి; ఆ కార్యాల గురించి నేను మళ్లీ అడుగుతున్నాను—వాటితో భూమిని పొందగలమా?
శృణు రాజన్మహాబాహో యథోక్తకరణం మహీమ్ గామగ్నిం బ్రాహ్మణం శాస్త్రం కాఞ్చనం సలిలం స్త్రియః
ఓ రాజా, మహాబాహువా, చెప్పిన విధంగా భూమి, గోవు, అగ్ని, బ్రాహ్మణుడు, శాస్త్రం, బంగారం, నీరు, స్త్రీలు—ఇవి ఎలా లభిస్తాయో విను.
మాతరం పితరం చైవ యే నిన్దన్తి నరాధమాః న తేషామూర్ధ్వగమనమ్ ఇదమాహ ప్రజాపతిః
తల్లి, తండ్రిని నిందించే నీచులు ఎవరైనా, వారికి పైలోక ప్రయాణం ఉండదు; ఇదే సృష్టికర్త చెప్పినది.
ఏవం యోగస్య సమ్ప్రాప్తిస్థానం పరమదుర్లభమ్ గచ్ఛన్తి నరకం ఘోరం యే నరాః పాపకర్మిణః
ఇలా యోగాన్ని పొందడం చాలా దుర్లభమైన స్థానం; పాపకార్యాలు చేసే వారు ఘోరమైన నరకానికి వెళ్తారు.
హస్త్యశ్వం గామ్ అనడ్వాహం మణిముక్తాదికాఞ్చనమ్ పరోక్షం హరతే యస్తు పశ్చాద్దానం ప్రయచ్ఛతి
ఏవరు ఏనుగులు, కుదిరాలు, గోవులు, బండ్లు, రత్నాలు, ముత్యాలు, బంగారం లేదా మరేదైనా దొంగతనంగా తీసుకుని, తరువాత దానం చేస్తారో—
న తే గచ్ఛన్తి వై స్వర్గం దాతారో యత్ర భోగినః అనేనకర్మణా యుక్తాః పచ్యన్తే నరకే పునః
వారు స్వర్గానికి వెళ్లరు, అక్కడ దాతలు ఆనందిస్తారు; ఇలాంటి పనులు చేసే వారు మళ్లీ నరకంలో పుడతారు.