పఞ్చయోజనవిస్తీర్ణం ప్రయాగస్య తు మణ్డలమ్ ప్రవిష్టమాత్రే తద్భూమావ్ అశ్వమేధః పదే పదే
ప్రయాగ ప్రాంతం అయిదు యోజనాల వెడల్పుతో ఉంటుంది. ఆ భూమిలో అడుగు పెట్టిన వెంటనే ప్రతి అడుగుకూ అశ్వమేధ యాగ ఫలం లభిస్తుంది.
వ్యతీతాన్పురుషాన్సప్త భవిష్యాంశ్చ చతుర్దశ నరస్తారయతే సర్వాన్ యస్తు ప్రాణాన్పరిత్యజేత్
అక్కడ ప్రాణాలు విడిచినవాడు గతంలో ఉన్న ఏడుగురు పితృదేవతలను, భవిష్యత్తులో వచ్చే పద్నాలుగు మంది వంశస్థులను రక్షిస్తాడు.
ఏవం జ్ఞాత్వా తు రాజేన్ద్ర సదా సేవాపరో భవేత్ అశ్రద్దధానాః పురుషాః పాపోపహతచేతసః న ప్రాప్నువన్తి తత్స్థానం ప్రయాగం దేవరక్షితమ్
ఈ విధంగా తెలిసినవాడు, ఓ రాజేంద్రా, ఎప్పుడూ భక్తితో సేవ చేయాలి. నమ్మకం లేని, పాపంతో మనసు కలుషితమైనవారు దేవతలు కాపాడే ఆ ప్రయాగాన్ని పొందలేరు.
స్నేహాద్వా ద్రవ్యలోభాద్వా యే తు కామవశం గతాః కథం తీర్థఫలం తేషాం కథం పుణ్యఫలం భవేత్
ప్రేమతోనో, ధనలోభంతోనో, కోరికలకు లోబడి ఉన్నవారు యాత్ర చేస్తే వారికి తీర్థయాత్ర ఫలితం ఎలా లభిస్తుంది? వారికి పుణ్యఫలం ఎలా దక్కుతుంది?
విక్రయః సర్వభాణ్డానాం కార్యాకార్యమజానతః ప్రయాగే కా గతిస్తస్య తన్మే బ్రూహి పితామహ
ఏది చేయాలో, చేయకూడదో తెలియని వాడు తన సర్వసంపదలను ప్రయాగంలో అమ్మితే అతని గతి ఏమిటో చెప్పు, పితామహా.
శృణు రాజన్మహాగుహ్యం సర్వపాపప్రణాశనమ్ మాసమేకం తు యః స్నాయాత్ ప్రయాగే నియతేన్ద్రియః ముచ్యతే సర్వపాపేభ్యః స గచ్ఛేత్పరమం పదమ్
ఓ రాజా, పాపాలను నశింపజేసే గొప్ప రహస్యాన్ని విను. నియమంగా ఇంద్రియాలను నియంత్రించి, నెలరోజులు ప్రయాగంలో స్నానం చేసినవాడు అన్ని పాపాలనుండి విముక్తి పొంది పరమపదాన్ని పొందుతాడు.
విశ్రమ్భఘాతకానాం తు ప్రయాగే శృణు యత్ఫలమ్ త్రికాలమేవ స్నాయీత ఆహారం భైక్ష్యమాచరేత్ త్రిభిర్మాసైః స ముచ్యేత ప్రయాగే తు న సంశయః
విశ్వాసాన్ని ద్రోహించినవారికి ప్రయాగంలో కలిగే ఫలితాన్ని విను. ఒకరు రోజుకు మూడు సార్లు స్నానం చేసి, భిక్షతో జీవించితే, మూడు నెలల్లో ప్రయాగంలో అతడు తప్పక విముక్తి పొందుతాడు.
అజ్ఞానేన తు యస్యేహ తీర్థయాత్రాదికం భవేత్ సర్వకామసమృద్ధస్తు స్వర్గలోకే మహీయతే స్థానం చ లభతే నిత్యం ధనధాన్యసమాకులమ్
అజ్ఞానంతో ఇక్కడ తీర్థయాత్ర మొదలుపెట్టినవాడు అన్ని కోరికలు నెరవేరినవాడవుతాడు, స్వర్గంలో ఘనత పొందుతాడు, ఎప్పుడూ ధనం, ధాన్యంతో నిండిన స్థానం పొందుతాడు.
ఏవం జ్ఞానేన సమ్పూర్ణః సదా భవతి భోగవాన్ తారితాః పితరస్తేన నరకాత్ప్రపితామహాః
ఇలా జ్ఞానంతో సంపూర్ణుడైనవాడు ఎప్పుడూ సుఖాలు అనుభవిస్తాడు. అతని వల్ల పితృదేవతలు, ప్రపితామహులు నరకంనుంచి తారించబడతారు.
ధర్మానుసారి తత్త్వజ్ఞ పృచ్ఛతస్తే పునః పునః త్వత్ప్రియార్థం సమాఖ్యాతం గుహ్యమేతత్సనాతనమ్
ధర్మాన్ని అనుసరించే సత్యజ్ఞానివైన నువ్వు మళ్లీ మళ్లీ అడిగావు. నీకు ఇష్టంగా ఈ ప్రాచీన రహస్యాన్ని వివరించాను.
అద్య మే సఫలం జన్మ అద్య మే తారితం కులమ్ ప్రీతో ఽస్మ్యనుగృహీతో ఽస్మి దర్శనాదేవ తే మునే
ఈ రోజు నా జన్మ సఫలమైంది, ఈ రోజు నా వంశం రక్షించబడింది. మునివరా, నిన్ను దర్శించడంతోనే నేను సంతోషించాను, అనుగ్రహించబడ్డాను.
త్వద్దర్శనాత్తు ధర్మాత్మన్ ముక్తో ఽహం చాద్య కిల్బిషాత్ ఇదానీం వేద్మి చాత్మానం భగవన్గతకల్మషమ్
ధర్మాత్ముడైన నిన్ను దర్శించడంతో ఈ రోజు నేను పాపాలనుండి విముక్తుడనయ్యాను. ఇప్పుడు నేను నన్ను తెలుసుకున్నాను, ఓ భాగ్యవంతుడా, నా లోని మలినమంతా పోయింది.
దిష్ట్యా తే సఫలం జన్మ దిష్ట్యా తే తారితం కులమ్ కీర్తనాద్వర్ధతే పుణ్యం శ్రుతాత్పాపప్రణాశనమ్
నీ జన్మ ఫలప్రదమైనదిగా, నీ వంశం రక్షించబడిందిగా అదృష్టవశాత్తు జరిగింది. ఈ కథను చెప్పితే పుణ్యం పెరుగుతుంది, వినితే పాపాలు నశిస్తాయి.
యమునాయాం తు కిం పుణ్యం కిం ఫలం తు మహామునే ఏతన్మే సర్వమాఖ్యాహి యథాదృష్టం యథాశ్రుతమ్
యమునా నదిలో కలిగే పుణ్యం ఏమిటి? అక్కడ లభించే ఫలం ఏమిటి, ఓ మహామునివరా? నువ్వు చూసినట్టు, విన్నట్టు నాకు అన్నీ వివరించు.
తపనస్య సుతా దేవీ త్రిషు లోకేషు విశ్రుతా సమాఖ్యాతా మహాభాగా యమునా తత్ర నిమ్నగా
సూర్యుని కుమార్తె అయిన దేవి మూడు లోకాల్లో ప్రసిద్ధి చెందింది. ఆ మహాభాగ్యవంతురాలు అక్కడ ప్రవహించే యమునా నదిగా పిలవబడుతుంది.
యేనైవ నిఃసృతా గఙ్గా తేనైవ యమునా గతా యోజనానాం సహస్రేషు కీర్తనాత్పాపనాశినీ
గంగ ఎలా ప్రవహించిందో అదే మార్గంలో యమునా కూడా ప్రవహించింది. వేలాది యోజనాల్లో ఆమెను స్మరించినా పాపాలు నశిస్తాయి.
తత్ర స్నాత్వా చ పీత్వా చ యమునాయాం యుధిష్ఠిర కీర్తనాల్లభతే పుణ్యం దృష్ట్వా భద్రాణి పశ్యతి
అక్కడ యమునా నదిలో స్నానం చేసి, నీళ్లు తాగి, యుధిష్ఠిరా, భక్తితో కీర్తనం చేస్తే పుణ్యం లభిస్తుంది. అక్కడ మంచి దృశ్యాలు కనబడతాయి.
అవగాహ్య చ పీత్వా చ పునాత్యాసప్తమం కులమ్ ప్రాణాంస్త్యజతి యస్తత్ర స యాతి పరమాం గతిమ్
అక్కడ పూర్తిగా మునిగి, నీళ్లు తాగితే ఏడు తరాల వరకు పవిత్రత కలుగుతుంది. అక్కడే ప్రాణాలు విడిచినవారు పరమగతిని పొందుతారు.
అగ్నితీర్థమితి ఖ్యాతం యమునాదక్షిణే తటే పశ్చిమే ధర్మరాజస్య తీర్థం తు నరకం స్మృతమ్
యమునా నదికి దక్షిణ తీరంలో 'అగ్నితీర్థం' అని ప్రసిద్ధి. పశ్చిమ భాగంలో ధర్మరాజుని తీర్థాన్ని 'నరకం' అని గుర్తిస్తారు.
తత్ర స్నాత్వా దివం యాన్తి యే మృతాస్తే ఽపునర్భవాః ఏవం తీర్థసహస్రాణి యమునాదక్షిణే తటే
అక్కడ స్నానం చేసి మరణించినవారు స్వర్గానికి చేరుకుని మళ్లీ జన్మించరు. యమునా దక్షిణ తీరంలో ఇలాంటివి వేలాది తీర్థాలు ఉన్నాయి.
ఉత్తరేణ ప్రవక్ష్యామి ఆదిత్యస్య మహాత్మనః తీర్థం నిరఞ్జనం నామ యత్ర దేవాః సవాసవాః
ఉత్తరంగా, మహాత్ముడైన ఆదిత్యుని 'నిరంజనం' అనే తీర్థాన్ని గురించి చెబుతాను. అక్కడ దేవతలు, ఇంద్రుడితో కలిసి నివసిస్తారు.
ఉపాసతే స్మ సంధ్యాం యే త్రికాలం హి యుధిష్ఠిర దేవాః సేవన్తి తత్తీర్థం యే చాన్యే విబుధా జనాః
యుధిష్ఠిరా, మూడు సార్లు సంధ్యావందనం చేసే వారు, దేవతలు, ఇతర జ్ఞానులు ఆ తీర్థాన్ని సేవిస్తారు.
శ్రద్దధానపరో భూత్వా కురు తీర్థాభిషేచనమ్ అన్యే చ బహవస్తీర్థాః సర్వపాపహరాః స్మృతాః తేషు స్నాత్వా దివం యాన్తి యే మృతాస్తే ఽపునర్భవాః
భక్తితో తీర్థాల్లో స్నానం చేయాలి. ఇంకా ఎన్నో తీర్థాలు అన్ని పాపాలను పోగొట్టేవిగా గుర్తించబడ్డాయి. అక్కడ స్నానం చేసి మరణించినవారు స్వర్గానికి చేరి మళ్లీ జన్మించరు.
గఙ్గా చ యమునా చైవ ఉభే తుల్యఫలే స్మృతే కేవలం జ్యేష్ఠభావేన గఙ్గా సర్వత్ర పూజ్యతే
గంగా, యమునా రెండూ సమాన ఫలితాలను ఇస్తాయని గుర్తించబడింది. కేవలం పెద్దదిగా గంగానే అన్ని చోట్ల పూజించబడుతుంది.
ఏవం కురుష్వ కౌన్తేయ సర్వతీర్థాభిషేచనమ్ యావజ్జీవకృతం పాపం తత్క్షణాదేవ నశ్యతి
కౌంతేయా, ఇలానే అన్ని తీర్థాల్లో స్నానం చేయు. జీవితంలో చేసిన పాపం అంతా ఆ క్షణంలోనే నశిస్తుంది.
యస్త్విమం కల్య ఉత్థాయ పఠతే చ శృణోతి చ ముచ్యతే సర్వపాపేభ్యః స్వర్గలోకం స గచ్ఛతి
ఈ శ్లోకాన్ని ఉదయాన్నే లేచి చదివేవారు లేదా వినేవారు అన్ని పాపాలనుండి విముక్తి పొంది స్వర్గలోకానికి వెళ్తారు.
శ్రుతం మే బ్రహ్మణా ప్రోక్తం పురాణే బ్రహ్మసమ్భవే తీర్థానాం తు సహస్రాణి శతాని నియుతాని చ సర్వే పుణ్యాః పవిత్రాశ్చ గతిశ్చ పరమా స్మృతా
బ్రహ్మద్వారా పురాణంలో చెప్పినట్లు నేను విన్నాను. వేలాది, వందలాది, లక్షలాది తీర్థాలు ఉన్నాయి. అవన్నీ పవిత్రమైనవి, పుణ్యమైనవి, పరమగతిని ఇస్తాయని గుర్తించబడ్డాయి.
సోమతీర్థం మహాపుణ్యం మహాపాతకనాశనమ్ స్నానమాత్రేణ రాజేన్ద్ర పురుషాంస్తారయేచ్ఛతమ్ తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన తత్ర స్నానం సమాచరేత్
సోమతీర్థం గొప్ప పుణ్యాన్ని ఇస్తుంది, మహాపాతకాలను నశింపజేస్తుంది. అక్కడ స్నానం చేస్తే వందలమందిని రక్షించగలదు. అందుకే అన్ని ప్రయత్నాలతో అక్కడ స్నానం చేయాలి.
పృథివ్యాం నైమిషం పుణ్యమ్ అన్తరిక్షే చ పుష్కరమ్ త్రయాణామపి లోకానాం కురుక్షేత్రం విశిష్యతే
భూమిపై నైమిశారణ్యం పవిత్రమైనది, ఆకాశంలో పుష్కరం. మూడు లోకాలలో కురుక్షేత్రం ప్రత్యేకమైనది.
సర్వాణి తాని సంత్యజ్య కథమేకం ప్రశంససి అప్రమాణం తు తత్రోక్తమ్ అశ్రద్ధేయమనుత్తమమ్
అన్ని వాటిని వదిలేసి ఒక్కదానిని ఎలా ప్రశంసిస్తున్నావు? అక్కడ చెప్పినది అపరిమితమైనది, విశ్వసించదగినది కాదు, కానీ అత్యుత్తమమైనది.