యత్రాసౌ లభతే జన్మ సా గౌస్తస్యాభిజాయతే న చ పశ్యతి తం ఘోరం నరకం తేన కర్మణా ఉత్తరాన్స కురూన్ప్రాప్య మోదతే కాలమక్షయమ్
ఎక్కడ జన్మించినా, ఆ మనిషితో పాటు ఆ ఆవు కూడా జన్మిస్తుంది. ఆ పుణ్యకార్యంతో అతడు భయంకరమైన నరకాన్ని చూడడు. ఉత్తర కురుల దేశానికి చేరుకొని, అనంతకాలం ఆనందంగా ఉంటాడు.
గవాం శతసహస్రేభ్యో దద్యాదేకాం పయస్వినీమ్ పుత్రాన్దారాంస్తథా భృత్యాన్ గౌరేకా ప్రతి తారయేత్
వెయ్యి లక్షల ఆవులలో ఒక్క పాలిచ్చే ఆవును దానం చేస్తే, ఆ ఒక్క ఆవు వల్ల తన కుమారులు, భార్యలు, సేవకులు అందరూ విడివిడిగా రక్షించబడతారు.
తస్మాత్సర్వేషు దానేషు గోదానం తు విశిష్యతే దుర్గమే విషమే ఘోరే మహాపాతకసమ్భవే గౌరేవ రక్షాం కురుతే తస్మాద్దేయా ద్విజోత్తమే
అందువల్ల అన్ని దానాలలో ఆవుదానం శ్రేష్ఠమైనది. కష్టమైన, ప్రమాదకరమైన, భయంకరమైన పరిస్థితుల్లో, పెద్ద పాపాలు కలిగినప్పుడు కూడా, ఆవే రక్షణనిస్తుంది. అందుకే, ఉత్తమ బ్రాహ్మణులకు ఆవుదానం చేయాలి.
యథా యథా ప్రయాగస్య మాహాత్మ్యం కథ్యతే త్వయా తథా తథా ప్రముచ్యే ఽహం సర్వపాపైర్న సంశయః
నీవు ప్రయాగ మహిమను ఎంతగా వివరించావో, అంతగా నేను అన్ని పాపాల నుంచి విముక్తుడనవుతాను — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
భగవన్కేన విధినా గన్తవ్యం ధర్మనిశ్చయైః ప్రయాగే యో విధిః ప్రోక్తస్ తన్మే బ్రూహి మహామునే
ప్రభూ, ధర్మబుద్ధితో ప్రయాగానికి ఎలా వెళ్లాలో, అక్కడ ఏ విధానం పాటించాలో నాకు చెప్పండి, మహర్షీ.
కథయిష్యామి తే రాజంస్ తీర్థయాత్రావిధిక్రమమ్ ఆర్షేణ విధినానేన యథాదృష్టం యథాశ్రుతమ్
ఓ రాజా, నేను నీకు ప్రాచీన నియమం ప్రకారం, తీర్తయాత్ర క్రమాన్ని, నేను చూసినట్టు, విన్నట్టు వివరించబోతున్నాను.
ప్రయాగతీర్థయాత్రార్థీ యః ప్రయాతి నరః క్వచిత్ బలీవర్దసమారూఢః శృణు తస్యాపి యత్ఫలమ్
ప్రయాగ తీర్తయాత్ర కోసం ఎవరైనా ఎక్కడైనా ఎద్దుపై ఎక్కి వెళ్తే, దానికి ఫలితం ఏమిటో విను.
నరకే వసతే ఘోరే గవాం క్రోష్టా హి దారుణే సలిలం న చ గృహ్ణన్తి పితరస్తస్య దేహినః
అతడు భయంకరమైన నరకంలో, ఆవులు అరుస్తున్న దారుణమైన ప్రదేశంలో ఉంటాడు. అతని పితృదేవతలు అతని నుంచి నీరు కూడా స్వీకరించరు.
యస్తు పుత్రాంస్తథా బాలాన్ స్నాపయేత్ పాయయేత్తథా యథాత్మనా తథా సర్వం దానం విప్రేషు దాపయేత్
కాని, తన కుమారులను, చిన్నపిల్లలను స్నానం చేయించి, వారికి నీరు తాగించి, తనకు ఇష్టమైనట్లు అన్ని దానాలు బ్రాహ్మణులకు ఇస్తే —
ఐశ్వర్యలోభమోహాద్వా గచ్ఛేద్యానేన యో నరః నిష్ఫలం తస్య తత్సర్వం తస్మాద్యానం వివర్జయేత్
ధనలోభం లేదా మాయ వల్ల ఎవరైనా వాహనంలో ప్రయాణిస్తే, ఆ యాత్రకు ఎలాంటి ఫలితం ఉండదు. అందువల్ల వాహన ప్రయాణాన్ని నివారించాలి.
గఙ్గాయమునయోర్మధ్యే యస్తు కన్యాం ప్రయచ్ఛతి ఆర్షేణైవ వివాహేన యథావిభవసమ్భవమ్
గంగా, యమున నదుల మధ్యలో, తన శక్తికి అనుగుణంగా, వేదవిధానంతో ఎవరు కన్యను పెళ్లి చేస్తే —
న స పశ్యతి తం ఘోరం నరకం తేన కర్మణా ఉత్తరాన్స కురూన్గత్వా మోదతే కాలమక్షయమ్ పుత్రాన్దారాంశ్చ లభతే ధార్మికాన్రూపసంయుతాన్
ఆ పుణ్యకార్యంతో అతడు భయంకరమైన నరకాన్ని చూడడు. ఉత్తర కురుల దేశానికి వెళ్లి, అనంతకాలం ఆనందంగా ఉంటాడు. ధార్మికతతో, అందంతో కూడిన కుమారులు, భార్యలు అతడికి లభిస్తారు.
తత్ర దానం ప్రకర్తవ్యం యథావిభవసమ్భవమ్ తేన తీర్థఫలం చైవ వర్ధతే నాత్ర సంశయః స్వర్గే తిష్ఠతి రాజేన్ద్ర యావదాభూతసంప్లవమ్
అక్కడ తన శక్తికి తగినట్టు దానం చేయాలి. దాంతో తీర్తయాత్ర ఫలం మరింత పెరుగుతుంది — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఓ రాజేంద్రా, సృష్టి అంతం అయ్యే వరకు అతడు స్వర్గంలో ఉంటాడు.
వటమూలం సమాసాద్య యస్తు ప్రాణాన్విముఞ్చతి సర్వలోకానతిక్రమ్య రుద్రలోకం స గచ్ఛతి
వటవృక్షం చెట్టు వేరుకింద ప్రాణాలు విడిచినవాడు, అన్ని లోకాలను దాటి, రుద్రుని లోకానికి చేరుకుంటాడు.
తత్ర తే ద్వాదశాదిత్యాస్ తపన్తి రుద్రసంశ్రితాః నిర్దహన్తి జగత్సర్వం వటమూలం న దహ్యతే
అక్కడ, పన్నెండు సూర్యులు రుద్రుని ఆశ్రయించి తాపం ఇస్తారు. వారు జగత్తంతటినీ కాల్చినా, వటవృక్షం వేరుకి ఏమి కాలకపోతుంది.
నష్టచన్ద్రార్కభువనం యదా చైకార్ణవం జగత్ స్థీయతే తత్ర వై విష్ణుర్ యజమానః పునః పునః
చంద్రుడు, సూర్యుడు లేని లోకాలు నశించి, జగత్తు ఒక్క సముద్రంగా మిగిలినప్పుడు, అక్కడ విష్ణువు యజమానుడిగా మళ్లీ మళ్లీ స్థిరంగా ఉంటాడు.
దేవదానవగన్ధర్వా ఋషయః సిద్ధచారణాః సదా సేవన్తి తత్తీర్థం గఙ్గాయమునసంగమమ్
దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, ఋషులు, సిద్ధులు, చారణులు ఎల్లప్పుడూ ఆ పవిత్రమైన స్థలమైన గంగా-యమునల సంగమాన్ని సేవిస్తారు.
తతో గచ్ఛేత రాజేన్ద్ర ప్రయాగం సంస్తువంశ్చ యత్ యత్ర బ్రహ్మాదయో దేవా ఋషయః సిద్ధచారణాః
అక్కడినుంచి, రాజాధిరాజా, మనిషి ప్రాయాగాన్ని స్తుతిస్తూ వెళ్లాలి. అక్కడ బ్రహ్మా, ఇతర దేవతలు, ఋషులు, సిద్ధులు, చారణులు నివసిస్తున్నారు.
లోకపాలాశ్చ సాధ్యాశ్చ పితరో లోకసంమతాః సనత్కుమారప్రముఖాస్ తథైవ పరమర్షయః
అక్కడ లోకపాలకులు, సాధ్యులు, లోకంలో గౌరవించబడే పితృదేవతలు, సనత్కుమారుడు మరియు ప్రముఖ మహర్షులు కూడా ఉన్నారు.
అఙ్గిరఃప్రముఖాశ్చైవ తథా బ్రహ్మర్షయః పరే తథా నాగాః సుపర్ణాశ్చ సిద్ధాశ్చ ఖేచరాశ్చ యే
అంగిరసుడు మొదలైన మహర్షులు, పరమ బ్రహ్మర్షులు, నాగులు, సుపర్ణులు, సిద్ధులు, ఆకాశంలో సంచరించే వారు కూడా అక్కడే ఉన్నారు.
సాగరాః సరితః శైలా నాగా విద్యాధరాశ్చ యే హరిశ్చ భగవనాస్తే ప్రజాపతిపురఃసరః
సముద్రాలు, నదులు, పర్వతాలు, నాగులు, విద్యాధరులు, ప్రాణులకర్తలతో కూడిన భగవంతుడు హరివు కూడా అక్కడే ఉన్నాడు.
గఙ్గాయమునయోర్మధ్యే పృథివ్యా జఘనం స్మృతమ్ ప్రయాగం రాజశార్దూల త్రిషు లోకేషు విశ్రుతమ్ తతః పుణ్యతమం నాస్తి త్రిషు లోకేషు భారత
గంగా-యమునల మధ్యభాగాన్ని భూమికి గర్భంగా భావిస్తారు. రాజశార్దూలా, ప్రాయాగం మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధి చెందింది. భరతా, మూడు లోకాలలో దీనికంటే పవిత్రమైనది మరొకటి లేదు.
శ్రవణాత్తస్య తీర్థస్య నామసంకీర్తనాదపి మృత్తికాలమ్భనాద్వాపి నరః పాపాత్ప్రముచ్యతే
ఆ తీర్థాన్ని వినడం వల్ల, దాని పేరును జపించడం వల్ల, లేదా అక్కడి మట్టిని తాకడం వల్ల కూడా మనిషి పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు.
తత్రాభిషేకం యః కుర్యాత్ సంగమే శంసితవ్రతః తుల్యం ఫలమవాప్నోతి రాజసూయాశ్వమేధయోః
ఆ సంగమంలో నిశ్చయమైన వ్రతంతో స్నానం చేసినవాడు రాజసూయ, అశ్వమేధ యాగాల ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
న దేవవచనాత్తాత న లోకవచనాత్తథా మతిర్ ఉత్క్రమణీయా తే ప్రయాగగమనం ప్రతి
దేవతలు చెప్పినా, మనుషులు చెప్పినా, ప్రాయాగానికి వెళ్లాలనే నీ సంకల్పం తడబడకూడదు, ప్రియమైనవాడా.
దశ తీర్థసహస్రాణి షష్టికోట్యస్తథా పరాః తేషాం సాంనిధ్యమత్రైవ తతస్తు కురునన్దన
కురు వంశజా, ఇక్కడ పది వేల తీర్థాలు, అరవై కోట్ల పవిత్ర స్థలాలు కూడా సమీపంలో ఉన్నాయి.
యా గతిర్ యోగయుక్తస్య సత్యస్థస్య మనీషిణః సా గతిస్త్యజతః ప్రాణాన్ గఙ్గాయమునసంగమే
యోగంతో ఏకమై, సత్యంలో నిలిచిన జ్ఞానికు లభించే గమ్యం, గంగా-యమునల సంగమంలో ప్రాణాలు విడిచినవారికి కూడా లభిస్తుంది.
న తే జీవన్తి లోకే ఽస్మింస్ తత్ర తత్ర యుధిష్ఠిర యే ప్రయాగం న సమ్ప్రాప్తాస్ త్రిషు లోకేషు వఞ్చితాః
యుధిష్ఠిరా, ప్రాయాగాన్ని చేరని వారు ఈ లోకంలో నిజంగా బ్రతకరాదు; వారు మూడు లోకాలలో కూడా మోసపోతారు.
ఏవం దృష్ట్వా తు తత్తీర్థం ప్రయాగం పరమం పదమ్ ముచ్యతే సర్వపాపేభ్యః శశాఙ్క ఇవ రాహుణా
అలా ఆ పవిత్రమైన ప్రాయాగాన్ని దర్శించినవాడు, చంద్రుడు రాహువుతో విడిపోవడం లాగా, అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు.
కమ్బలాశ్వతరౌ నాగౌ విపులే యమునాతటే తత్ర స్నాత్వా చ పీత్వా చ సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే
విస్తారమైన యమునా తీరంలో కంబలుడు, అశ్వతరుడు అనే నాగులు ఉంటారు. అక్కడ స్నానం చేసి, నీళ్లు తాగితే అన్ని పాపాలు పోతాయి.