హైమం పలద్వయాదూర్ధ్వం రథమశ్వయుగాన్వితమ్ దదత్కృతోపవాసః స్యాద్ దివి కల్పశతం వసేత్ కల్పాన్తే రాజరాజః స్యాద్ అశ్వవ్రతమిదం స్మృతమ్
రెండు పలకలపైకి ఎక్కిన, గోల్డుతో చేసిన గుర్రాల రథాన్ని ఉపవాసంతో దానం చేసినవాడు, వంద కల్పాలపాటు స్వర్గంలో నివసిస్తాడు. కల్పాంతంలో రాజరాజుగా అవతరిస్తాడు. ఇదే అశ్వవ్రతంగా పిలుస్తారు.
తద్వద్ధేమరథం దద్యాత్ కరిభ్యాం సంయుతం నరః సత్యలోకే వసేత్కల్పం సహస్రమథ భూపతిః భవేదుపోషితో భూత్వా కరివ్రతమిదం స్మృతమ్
అలాగే, బంగారు రథాన్ని ఏనుగులతో కలిపి దానం చేసినవాడు, సత్యలోకంలో వెయ్యి కల్పాలపాటు ఉంటాడు. తరువాత పోషితుడైన రాజుగా అవుతాడు. ఇది ఏనుగువ్రతంగా గుర్తించబడింది.
ఉపవాసం పరిత్యజ్య సమాన్తే గోప్రదో భవేత్ యక్షాధిపత్యమాప్నోతి సుఖవ్రతమిదం స్మృతమ్
ఉపవాసాన్ని చివర విడిచిపెట్టి, ఆఖరులో ఆవును దానం చేసినవాడు, యక్షాధిపతిగా అవుతాడు. ఇది సుఖవ్రతంగా పిలవబడుతుంది.
నిశి కృత్వా జలే వాసం ప్రభాతే గోప్రదో భవేత్ వారుణం లోకమాప్నోతి వరుణవ్రతముచ్యతే
రాత్రి నీటిలో ఉండి, ఉదయాన్నే ఆవును దానం చేసినవాడు, వరుణలోకాన్ని పొందుతాడు. దీనిని వరుణవ్రతం అంటారు.
చాన్ద్రాయణం చ యః కుర్యాద్ ధైమం చన్ద్రం నివేదయేత్ చన్ద్రవ్రతమిదం ప్రోక్తం చన్ద్రలోకఫలప్రదమ్
యవ్వడు చాంద్రాయణ వ్రతం చేసి, బంగారు చంద్రుని సమర్పిస్తాడో, అది చంద్రవ్రతం. ఇది చంద్రలోక ఫలాన్ని ఇస్తుంది.
జ్యేష్ఠే పఞ్చతపాః సాయం హేమధేనుప్రదో దివమ్ యాత్యష్టమీచతుర్దశ్యో రుద్రవ్రతమిదం స్మృతమ్
జ్యేష్ఠ మాసంలో, సాయంత్రం ఐదు తపస్సులు ఆచరించి, బంగారు ఆవును దానం చేసినవాడు, అష్టమి, చతుర్దశి రోజుల్లో స్వర్గానికి చేరుతాడు. ఇది రుద్రవ్రతంగా పిలుస్తారు.
సకృద్వితానకం కుర్యాత్ తృతీయాయాం శివాలయే సమాన్తే ధేనుదో యాతి భవానీవ్రతముచ్యతే
మూడవ రోజున శివాలయంలో ఒకసారి పందిరి కట్టించి, చివర్లో ఆవును దానం చేసినవాడు, భవానీవ్రత ఫలాన్ని పొందుతాడు.
మాఘే నిశ్యార్ద్రవాసాః స్యాత్ సప్తమ్యాం గోప్రదో భవేత్ దివి కల్పముషిత్వేహ రాజా స్యాత్పవనం వ్రతమ్
మాఘ మాసంలో, రాత్రి తడిసిన వస్త్రాలతో ఉండి, ఏడవ రోజున ఆవును దానం చేసినవాడు, ఒక కల్పం పాటు స్వర్గంలో నివసించి, భూమిపై రాజుగా అవుతాడు. ఇది పవనవ్రతం.
త్రిరాత్రోపోషితో దద్యాత్ ఫాల్గున్యాం భవనం శుభమ్ ఆదిత్యలోకమాప్నోతి ధామవ్రతమిదం స్మృతమ్
మూడు రాత్రులు ఉపవాసం చేసి, ఫాల్గుణ మాసంలో అందమైన ఇల్లు దానం చేసినవాడు, ఆదిత్యలోకాన్ని పొందుతాడు. ఇది ధామవ్రతంగా పిలుస్తారు.
త్రిసంధ్యం పూజ్య దామ్పత్యమ్ ఉపవాసీ విభూషణైః అన్నం గాశ్చ సమాప్నోతి మోక్షమిన్ద్రవ్రతాదిహ
మూడు సంధ్యా సమయాల్లో పూజ చేసి, భార్యతో కలిసి అలంకారాలతో ఉపవాసం చేసినవాడు, అన్నం, ఆవులు, మోక్షాన్ని పొందుతాడు. ఇదే ఇంద్రవ్రతం.
దత్త్వా సితద్వితీయాయామ్ ఇన్దోర్లవణభాజనమ్ సమాన్తే గోప్రదో యాతి విప్రాయ శివమన్దిరమ్ కల్పాన్తే రాజరాజః స్యాత్ సోమవ్రతమిదం స్మృతమ్
వెన్నెల రెండవ రోజున ఉప్పు పాత్రను దానం చేసి, చివర్లో శివాలయంలో బ్రాహ్మణునికి ఆవును దానం చేసినవాడు, కల్పాంతంలో రాజరాజుగా అవుతాడు. ఇది సోమవ్రతంగా గుర్తించబడింది.
ప్రతిపద్యేకభక్తాశీ సమాన్తే కపిలాప్రదః వైశ్వానరపదం యాతి శివవ్రతమిదం స్మృతమ్
ప్రతిపద రోజున ఒక్కసారి మాత్రమే భోజనం చేసి, చివర్లో కపిలా ఆవును దానం చేసినవాడు, వైశ్వానర స్థానం పొందుతాడు. ఇది శివవ్రతంగా పిలుస్తారు.
దశమ్యామ్ ఏకభక్తాశీ సమాన్తే దశధేనుదః దిశశ్చ కాఞ్చనైర్దద్యాద్ బ్రహ్మాణ్డాధిపతిర్భవేత్ ఏతద్ విశ్వవ్రతం నామ మహాపాతకనాశనమ్
పదవ రోజున ఒక్కసారి భోజనం చేసి, చివర్లో పది ఆవులను దానం చేసి, దిక్కులను బంగారంతో సమర్పించినవాడు, బ్రహ్మాండాధిపతిగా అవుతాడు. ఇది విశ్వవ్రతం, మహాపాతకాలను నాశనం చేస్తుంది.
యః పఠేచ్ఛృణుయాద్వాపి వ్రతషష్టిమ్ అనుత్తమామ్ మన్వన్తరశతం సో ఽపి గన్ధర్వాధిపతిర్భవేత్
ఈ అరవై ఉత్తమ వ్రతాలను ఎవడు చదువుతాడో, వినుతాడో, వంద మన్వంతరాల పాటు గంధర్వాధిపతిగా అవుతాడు.
షష్టివ్రతం నారద పుణ్యమేతత్ తవోదితం విశ్వజనీనమన్యత్ శ్రోతుం తవేచ్ఛా తదుదీరయామి ప్రియేషు కిం వాకథనీయమ్ అస్తి
నారదా! నీ ద్వారా చెప్పబడిన ఈ అరవై పుణ్య వ్రతాలు విశ్వాన్ని పుట్టించేవి. మరొకటి వినాలనుకుంటే చెప్పుతాను. ప్రియుల మధ్య ఇంకేమి చెప్పాలి?
నైర్మల్యం భావశుద్ధిశ్చ వినా స్నానం న విద్యతే తస్మాన్మనోవిశుద్ధ్యర్థం స్నానమాదౌ విధీయతే
శుద్ధి, మనస్సు పవిత్రత లేకుండా స్నానం ఉండదు. అందుకే మనస్సు శుద్ధికోసం మొదట స్నానం చేయాలని చెప్పబడింది.
అనుద్ధృతైరుద్ధృతైర్వా జలైః స్నానం సమాచరేత్ తీర్థం చ కల్పయేద్విద్వాన్ మూలమన్త్రేణ మన్త్రవిత్ నమో నారాయణాయేతి మూలమన్త్ర ఉదాహృతః
ఎత్తిన నీటితోనైనా, ఎత్తని నీటితోనైనా స్నానం చేయాలి. మంత్రాన్ని తెలిసినవాడు మూలమంత్రంతో తీర్థాన్ని స్థాపించాలి. 'నమో నారాయణాయ' అనే మూలమంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి.
దర్భపాణిస్తు విధినా ఆచాన్తః ప్రయతః శుచిః చతుర్హస్తసమాయుక్తం చతురస్రం సమన్తతః ప్రకల్ప్యావాహయేద్ గఙ్గామ్ ఏభిర్మన్త్రైర్విచక్షణః
ధర్భను చేతిలో పట్టుకుని, క్రమంగా ఆచమనం చేసి, శుద్ధుడై, నాలుగు చేతుల పొడవుతో, నాలుగు మూలలుగా ప్రదేశాన్ని సిద్ధం చేసి, ఈ మంత్రాలతో గంగను ఆహ్వానించాలి.
విష్ణోః పాదప్రసూతాసి వైష్ణవీ విష్ణుదేవతా పాహి నస్ త్వేనసస్ తస్మాద్ ఆజన్మమరణాన్తికాత్
విష్ణువు పాదాల నుంచి పుట్టిన వైష్ణవి, విష్ణుదేవతా, జననం నుంచి మరణం వరకు మాకు పాపం కలగకుండా కాపాడుము.
తిస్రః కోట్యో ఽర్ధకోటీ చ తీర్థానాం వాయురబ్రవీత్ దివి భువ్యన్తరిక్షే చ తాని తే సన్తి జాహ్నవి
మూడు కోట్లూ, అర కోటి తీర్థాలు ఉన్నాయని వాయువు చెప్పారు, అవన్నీ ఆకాశంలో, భూమిపై, మధ్యలో ఉన్నాయని జాహ్నవి.
నన్దినీత్యేవ తే నామ దేవేషు నలినీతి చ దక్షా పృథ్వీ చ విహగా విశ్వకాయామృతా శివా
దేవతల్లో నీ పేర్లు నందిని, నలినీ; నువ్వు దక్ష, పృథ్వీ, విహగా, విశ్వకాయ, అమృత, శివా.
విద్యాధరీ సుప్రశాన్తా తథా విశ్వప్రసాదినీ క్షేమా చ జాహ్నవీ చైవ శాన్తా శాన్తిప్రదాయినీ
నీవు విద్యాధరీ, ఎంతో శాంతియుతురాలు, అందరికీ ఆనందం ఇచ్చేవాడవు, క్షేమా, జాహ్నవి, శాంతా, శాంతిని ప్రసాదించేవాడవు.
ఏతాని పుణ్యనామాని స్నానకాలే ప్రకీర్తయేత్ భవేత్సంనిహితా తత్ర గఙ్గా త్రిపథగామినీ
ఈ పవిత్రమైన పేర్లను స్నానం చేసే సమయంలో ఉచ్చరించాలి; అప్పుడు మూడు లోకాలలో ప్రవహించే గంగా అక్కడ ప్రత్యక్షమవుతుంది.
సప్తవారాభిజప్తేన కరసమ్పుటయోజితః మూర్ధ్ని కుర్యాజ్జలం భూయస్ త్రిచతుష్పఞ్చసప్తకమ్ స్నానం కుర్యాన్మృదా తద్వద్ ఆమన్త్ర్య తు విధానతః
ఏడు సార్లు చేతులు జోడించి ఈ పేర్లను జపించి, తలపై మూడు, నాలుగు, ఐదు లేదా ఏడు సార్లు నీళ్లు పోసి, మట్టి తో స్నానం చేయాలి, విధిగా ఆహ్వానించాలి.
అశ్వక్రాన్తే రథక్రాన్తే విష్ణుక్రాన్తే వసుంధరే మృత్తికే హర మే పాపం యన్మయా దుష్కృతం కృతమ్
అశ్వాలు, రథాలు, విష్ణువు అడుగుపెట్టిన భూమి, మట్టీ, నేను చేసిన పాపాలను తీసివేయుము.
ఉద్ధృతాసి వరాహేణ కృష్ణేన శతబాహునా మృత్తికే బ్రహ్మదత్తాసి కాశ్యపేనాభిమన్త్రితా ఆరుహ్య మమ గాత్రాణి సర్వం పాపం ప్రచోదయ
మట్టీ, నిన్ను వరాహరూపంలో కృష్ణుడు పైకి తీసాడు, బ్రహ్మ ఇచ్చాడు, కాశ్యపుడు పవిత్రం చేశాడు; నా శరీరంపైకి వచ్చి నా పాపాలను తొలగించు.
మృత్తికే దేహి నః పుష్టిం త్వయి సర్వం ప్రతిష్ఠితమ్ నమస్తే సర్వలోకానాం ప్రభవారణి సువ్రతే
మట్టీ, మాకు పోషణ ఇవ్వు; నీలో అన్నీ స్థిరంగా ఉన్నాయి. నీకు నమస్కారం, అన్ని లోకాలకూ మూలమైనవాడవు, మంచి లక్షణాలున్నవాడవు.
ఏవం స్నాత్వా తతః పశ్చాద్ ఆచమ్య చ విధానతః ఉత్థాయ వాససీ శుక్లే శుద్ధే తు పరిధాయ వై తతస్తు తర్పణం కుర్యాత్ త్రైలోక్యాప్యాయనాయ వై
ఇలా స్నానం చేసి, నియమంగా ఆచమనం చేసి, లేచి, తెల్లటి శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించి, ఆ తరువాత మూడు లోకాలకు తృప్తి కలిగించే తర్పణం చేయాలి.
దేవా యక్షాస్తథా నాగా గన్ధర్వాప్సరసో ఽసురాః క్రూరాః సర్పాః సుపర్ణాశ్చ తరవో జమ్బుకాః ఖగాః
దేవతలు, యక్షులు, నాగులు, గంధర్వులు, అప్సరసలు, అసురులు, క్రూరమైన పాములు, సుపర్ణులు, చెట్లు, నక్కలు, పక్షులు—
వాయ్వాధారా జలాధారాస్ తథైవాకాశగామినః నిరాధారాశ్చ యే జీవా యే తు ధర్మరతాస్తథా
గాలిలో, నీటిలో నివసించేవారు, ఆకాశంలో తిరిగేవారు, ఆధారం లేనివారు, ధర్మాన్ని ఆనందంగా అనుసరించేవారు—