మార్గశీర్షత్రయోదశ్యాం సితాయామేకభోజనః ప్రార్థయేద్దేవదేవేశం త్వామహం శరణం గతః
మార్గశిర మాసంలో శుక్ల పక్ష త్రయోదశి రోజున ఒక్కసారి భోజనం చేసి, దేవతల దేవుడైన నిన్ను ఆశ్రయించాను అని ప్రార్థించాలి.
చతుర్దశ్యాం నిరాహారః సమ్యగభ్యర్చ్య శంకరమ్ సువర్ణవృషభం దత్త్వా భోక్ష్యామి చ పరే ఽహని
చతుర్దశి రోజున ఉపవాసంగా ఉండి, శంకరుని పూజించి, బంగారు వృషభాన్ని దానం చేసి, మరుసటి రోజు భోజనం చేయాలి.
ఏవం నియమకృత్సుప్త్వా ప్రాతరుత్థాయ మానవః కృతస్నానజపఃపశ్చాద్ ఉమయా సహ శంకరమ్ పూజయేత్కమలైః శుభ్రైర్ గన్ధమాల్యానులేపనైః
ఈ విధంగా నియమాన్ని పాటించి, నిద్రించి, ఉదయం లేచి, స్నానం చేసి, జపం చేసి, ఉమాదేవితో కలిసి శంకరుని తెల్ల పద్మాలతో, సుగంధ మాలలతో, అబ్బురపు లేపనాలతో పూజించాలి.
పాదౌ నమః శివాయేతి శిరః సర్వాత్మనే నమః త్రినేత్రాయేతి నేత్రాణి లలాటం హరయే నమః
పాదాలకు 'శివాయ నమః' అని నమస్కరించాలి; తలకు 'సర్వాత్మనే నమః', కళ్లకు 'త్రినేత్రాయ నమః', నుదిటికి 'హరాయ నమః' అని వందనం చేయాలి.
ముఖమిన్దుముఖాయేతి శ్రీకణ్ఠాయేతి కంధరామ్ సద్యోజాతాయ కర్ణౌ తు వామదేవాయ వై భుజౌ
చంద్రముఖి వంటి ముఖాన్ని పూజిస్తూ, కంఠాన్ని శ్రీకంఠుడికి అర్పిస్తూ, చెవులను సద్యోజాతునికి, భుజాలను వామదేవునికి అర్పించాలి.
అఘోరహృదయాయేతి హృదయం చాభిపూజయేత్ స్తనౌ తత్పురుషాయేతి తథేశానాయ చోదరమ్
హృదయాన్ని అఘోరుని హృదయంగా భావించి పూజించాలి. వక్షోజాలను తత్పురుషునికి, పొట్టను ఈశానునికి అర్పించాలి.
పార్శ్వౌ చానన్తధర్మాయ జ్ఞానభూతాయ వై కటిమ్ ఊరూ చానన్తవైరాగ్యసింహాయేత్యభిపూజయేత్
పక్కలను అనంతధర్మునికి, నడుమును జ్ఞానస్వరూపుడికి, తొడలను అనంతవైరాగ్యసింహునికి అర్పించి పూజించాలి.
అనన్తైశ్వర్యనాథాయ జానునీ చార్చయేద్బుధః ప్రధానాయ నమో జఙ్ఘే గుల్ఫౌ వ్యోమాత్మనే నమః
మోకాళ్లను అనంత ఐశ్వర్యాధిపతికి, కాలును ప్రధానునికి, మడమలను ఆకాశస్వరూపుడికి నమస్కరించి పూజించాలి.
వ్యోమకేశాత్మరూపాయ కేశాన్పృష్ఠం చ పూజయేత్ నమః పుష్ట్యై నమస్తుష్ట్యై పార్వతీం చాపి పూజయేత్
జుట్టును, వెన్నెముకను ఆకాశస్వరూపుడికి అర్పించి పూజించాలి. పుష్టికి, తుష్టికి నమస్కరించి, పార్వతిని కూడా పూజించాలి.
తతస్తు వృషభం హైమమ్ ఉదకుమ్భసమన్వితమ్ శుక్లమాల్యామ్బరధరం పఞ్చరత్నసమన్వితమ్ భక్ష్యైర్నానావిధైర్యుక్తం బ్రాహ్మణాయ నివేదయేత్
తరువాత బంగారు వృషభాన్ని, నీటికుండతో, తెల్ల పూలమాలలు, వస్త్రాలు ధరించి, ఐదు రత్నాలతో అలంకరించి, ఎన్నో రకాల భోజనాలతో కూడినదాన్ని బ్రాహ్మణునికి సమర్పించాలి.
ప్రీయతాం దేవదేవో ఽత్ర సద్యోజాతః పినాకధృక్ తతో విప్రాన్సమాహూయ తర్పయేద్భక్తితః శుభాన్ పృషదాజ్యం చ సంప్రాశ్య స్వపేద్భూమావుదఙ్ముఖః
ఇక్కడ దేవదేవుడైన సద్యోజాతుడు, పినాకధారి ప్రసన్నుడవ్వాలని కోరాలి. తరువాత పవిత్రమైన బ్రాహ్మణులను ఆహ్వానించి, భక్తితో సంతృప్తిపర్చాలి. clarified butterను స్వయంగా స్వీకరించి, ఉత్తర దిశగా తల పెట్టి నేలపై నిద్రించాలి.
పఞ్చదశ్యాం చ సమ్పూజ్య విప్రాన్భుఞ్జీత వాగ్యతః తద్వత్కృష్ణచతుర్దశ్యామ్ ఏతత్సర్వం సమాచరేత్
పదిహేనవ తేదీన బ్రాహ్మణులను పూజించి, మౌనంగా ఉండి భోజనం చేయాలి. అలాగే కృష్ణ చతుర్దశినాడు కూడా ఇదే విధంగా చేయాలి.
చతుర్దశీషు సర్వాసు కుర్యాత్పూర్వవదర్చనమ్ యే తు మాసే విశేషాః స్యుస్ తాన్నిబోధ క్రమాదిహ
ప్రతి చతుర్దశినాడు మునుపటిలాగే పూజ చేయాలి. ఇప్పుడు ప్రతి నెలలో ఉండే ప్రత్యేక నియమాలను వరుసగా విను.
మార్గశీర్షాదిమాసేషు క్రమాదేతదుదీరయేత్ శంకరాయ నమస్తే ఽస్తు నమస్తే కరవీరక
మార్గశీర్ష మొదలైన నెలల్లో వరుసగా ఇలా పఠించాలి — శంకరునికి నమస్కారం, కరవీరకునికి నమస్కారం.
త్ర్యమ్బకాయ నమస్తే ఽస్తు మహేశ్వరమతః పరమ్ నమస్తే ఽస్తు మహాదేవ స్థాణవే చ తతః పరమ్
త్ర్యంబకునికి నమస్కారం, పరమమైన మహేశ్వరునికి నమస్కారం, మహాదేవునికి నమస్కారం, తరువాత స్థాణువుకి నమస్కారం.
నమః పశుపతే నాథ నమస్తే శమ్భవే పునః నమస్తే పరమానన్ద నమః సోమార్ధధారిణే
పశుపతినాధునికి నమస్కారం, శంభువుకి మళ్లీ నమస్కారం, పరమానందునికి నమస్కారం, సోమార్ధధారికి నమస్కారం.
నమో భీమాయ ఇత్యేవం త్వామహం శరణం గతః గోమూత్రం గోమూయం క్షీరం దధి సర్పిః కుశోదకమ్
భీమునికి నమస్కారం. ఇలా నేను నీ శరణు పొందాను. ఆవు మూత్రం, ఆవు పేడ, పాలు, పెరుగు, నెయ్యి, కుశతో కలిపిన నీరు—
పఞ్చగవ్యం తతో బిల్వం కర్పూరం చాగురుం యవాః తిలాః కృష్ణాశ్చ విధివత్ ప్రాశనం క్రమశః స్మృతమ్ ప్రతిమాసం చతుర్దశ్యోర్ ఏకైకం ప్రాశనం స్మృతమ్
ఈ అయిదు ఆవుపదార్థాలు, తరువాత బిల్వపత్రం, కర్పూరం, అగరు, యవలు, నల్ల నువ్వులు — ఇవన్నీ క్రమంగా నియమంగా సేవించాలి. ప్రతి నెల చతుర్దశినాడు వాటిలో ఒక్కోటి సేవించాలి.
మన్దారమాలతీభిశ్చ తథా ధత్తూరకైరపి సిన్దువారైరశోకైశ్చ మల్లికాభిశ్చ పాటలైః
మందార, మాలతీ, అలాగే ధత్తూర, సిందువార, అశోక, మల్లిక, పాటల పుష్పాలతో—
అర్కపుష్పైః కదమ్బైశ్చ శతపత్త్ర్యా తథోత్పలైః ఏకైకేన చతుర్దశ్యోర్ అర్చయేత్పార్వతీపతిమ్
అర్కపువ్వులు, కదంబ, శతపత్ర, తామరపువ్వులతో ప్రతి చతుర్దశినాడు పార్వతీపతిని ఒక్కొక్క పువ్వుతో పూజించాలి.
పునశ్చ కార్త్తికే మాసే ప్రాప్తే సంతర్పయేద్ద్విజాన్ అన్నైర్ నానావిధైర్ భక్ష్యైర్ వస్త్రమాల్యవిభూషణైః
మళ్లీ కార్తీక మాసంలో వచ్చినప్పుడు, బ్రాహ్మణులను వివిధ రకాల అన్నపానములతో, భోజ్యాలతో, వస్త్రాలు, పూలమాలలు, అలంకారాలతో సంతృప్తిపర్చాలి.
కృత్వా నీలవృషోత్సర్గం శ్రుత్యుక్తవిధినా నరః ఉమామహేశ్వరం హైమం వృషభం చ గవా సహ
శాస్త్రోక్త విధానంతో నీలవర్ణ వృషభాన్ని ఉత్సర్గం చేసి, ఉమామహేశ్వరులకు బంగారు వృషభాన్ని ఆవులతో కలిపి సమర్పించాలి.
ముక్తాఫలాష్టకయుతం సితనేత్రపటావృతామ్ సర్వోపస్కరసంయుక్తాం శయ్యాం దద్యాత్ సకుమ్భకామ్
ఎనిమిది ముత్యాలతో అలంకరించబడిన, తెల్లని నేత్రపటంతో కప్పబడిన, అన్ని అవసరమైన వస్తువులతో కూడిన మంచాన్ని, నీళ్లు పోసే కుండితో కలిసి దానం చేయాలి.
తామ్రపాత్రోపరి పునః శాలితణ్డులసంయుతమ్ స్థాప్య విప్రాయ శాన్తాయ వేదవ్రతపరాయ చ
రాగిపాత్రపై బియ్యాన్ని ఉంచి, శాంతమైన వేదవ్రతంలో నిమగ్నమైన బ్రాహ్మణునికి ఆర్పణ చేయాలి.
జ్యేష్ఠసామవిదే దేయం నవకవ్రతినే క్వచిత్ గుణజ్ఞే శ్రోత్రియే దద్యాద్ ఆచార్యే తత్త్వవేదిని
జ్యేష్ఠసామవేదాన్ని తెలిసినవారికి, లేదా కొత్తగా వ్రతం ఆచరించేవారికి, లేదా గుణజ్ఞుడైనవారికి, శ్రోత్రియునికి, లేదా తత్వాన్ని తెలిసిన గురువుకి ఈ దానాన్ని ఇవ్వాలి.
అవ్యఙ్గాఙ్గాయ సౌమ్యాయ సదా కల్పాణకారిణే సపత్నీకాయ సమ్పూజ్య వస్త్రమాల్యవిభూషణైః
శరీరంలో ఎలాంటి లోపం లేని, మృదువైన, ఎప్పుడూ కర్మల్లో నిమగ్నమైన, భార్యతో కూడినవారిని వస్త్రాలు, పుష్పమాలలు, ఆభరణాలతో సత్కరించి దానం చేయాలి.
గురౌ సతి గురోర్దేయం తదభావే ద్విజాతయే న విత్తశాఠ్యం కుర్వీత కుర్వన్దోషాత్పతత్యధః
గురు ఉన్నప్పుడు గురువుకే ఇవ్వాలి; లేకపోతే ద్విజాతికి ఇవ్వాలి. ధనంలో మోసం చేయకూడదు; తప్పు చేస్తే పతనం కలుగుతుంది.
అనేన విధినా యస్తు కుర్యాచ్ఛివచతుర్దశీమ్ సో ఽశ్వమేధసహస్రస్య ఫలం ప్రాప్నోతి మానవః
ఈ విధంగా శివచతుర్దశిని ఆచరించే మనిషికి, అశ్వమేధయాగం వెయ్యి సార్లు చేసిన ఫలం లభిస్తుంది.
బ్రహ్మహత్యాదికం కించిద్ యదత్రాముత్ర వా కృతమ్ పితృభిర్భ్రాతృభిర్వాపి తత్సర్వం నాశమాప్నుయాత్
బ్రహ్మహత్య మొదలైన పాపాలు, ఈ లోకంలో లేదా పరలోకంలో, పితృదేవతలు లేదా అన్నదమ్ములచేత జరిగినవైనా, అవన్నీ నశించిపోతాయి.
దీర్ఘాయురారోగ్యకులాన్నవృద్ధిర్ అత్రాక్షయాముత్ర చతుర్భుజత్వమ్ గణాధిపత్యం దివి కల్పకోటిశతాన్యుషిత్వా పదమేతి శమ్భోః
ఈ లోకంలో దీర్ఘాయువు, ఆరోగ్యం, కుటుంబ అభివృద్ధి, అన్నపుష్కలత లభిస్తాయి. పరలోకంలో నాలుగు చేతులతో, గణాధిపతిగా, అనేక కల్పకాలం అనంతరము శంభుది నివాసాన్ని పొందుతాడు.