చతుర్ముఖస్య యా లక్ష్మీర్ యా లక్ష్మీర్ధనదస్య చ లక్ష్మీర్యా లోకపాలానాం సా ధేనుర్వరదాస్తు మే
బ్రహ్మదేవుని లక్ష్మి, కుబేరుని లక్ష్మి, లోకపాలకుల లక్ష్మి — ఇవన్నీ ఆవు రూపంలో నాకు వరాలు ప్రసాదించాలి.
స్వధా యా పితృముఖ్యాణాం స్వాహా యజ్ఞభుజాం చ యా సర్వపాపహరా ధేనుస్ తస్మాచ్ఛాన్తిం ప్రయచ్ఛ మే
పితృదేవతలకు స్వధా, యజ్ఞంలో దేవతలకు స్వాహా, అన్ని పాపాలను పోగొట్టే ఆవు నాకు శాంతిని ప్రసాదించాలి.
ఏవమామన్త్ర్య తాం ధేనుం బ్రాహ్మణాయ నివేదయేత్ విధానమేతద్ధేనూనాం సర్వాసామ్ అభిపఠ్యతే
ఈ విధంగా ఆ ఆవును సంభోదించి, బ్రాహ్మణునికి సమర్పించాలి. అన్ని ఆవులకు ఇదే విధానం చెప్పబడింది.
యాస్తాః పాపవినాశిన్యః పఠ్యన్తే దశ ధేనవః తాసాం స్వరూపం వక్ష్యామి నామాని చ నరాధిప
పాపాలను తొలగించే ఆ పది ఆవుల గురించి చెబుతారు. వాటి రూపాలు, పేర్లు నీకు చెప్పుతాను, ఓ రాజా.
ప్రథమా గుడధేనుః స్యాద్ ఘృతధేనుస్ తథాపరా తిలధేనుస్తృతీయా తు చతుర్థీ జలసంజ్ఞితా
మొదటిది బెల్లం ఆవు, రెండవది నెయ్యి ఆవు, మూడవది నువ్వుల ఆవు, నాల్గవది నీటి ఆవుగా పిలుస్తారు.
క్షీరధేనుశ్చ విఖ్యాతా మధుధేనుస్తథా పరా సప్తమీ శర్కరాధేనుర్ దధిధేనుస్తథాష్టమీ రసధేనుశ్చ నవమీ దశమీ స్యాత్ స్వరూపతః
పాలు ఆవు ప్రసిద్ధి పొందింది, తేనె ఆవు కూడా అలాగే. ఏడవది చెక్కెర ఆవు, ఎనిమిదవది పెరుగు ఆవు, తొమ్మిదవది రసం ఆవు, పదవది స్వభావంలోనే అలా ఉంటుంది.
కుమ్భాః స్యుర్ద్రవధేనూనామ్ ఇతరాసాం తు రాశయః సువర్ణధేనుమప్యత్ర కేచిదిచ్ఛన్తి భానవః
ద్రవ ఆవులకు కుండలు వాడతారు; మిగతావాటికి ముద్దలు. కొందరు భాను వంశజులు ఇక్కడ బంగారు ఆవును కూడా కోరుకుంటారు.
నవనీతేన రత్నైశ్చ తథాన్యే తు మహర్షయః ఏతదేవంవిధానం స్యాత్ త ఏవోపస్కరాః స్మృతాః
కొంతమంది మహర్షులు నవనీతంతో, రత్నాలతో కూడా ఆచరిస్తారు. ఇదే విధానం, ఇవే సరైన పరికరాలు అని భావించబడతాయి.
మన్త్రావాహనసంయుక్తాః సదా పర్వణి పర్వణి యథాశ్రద్ధం ప్రదాతవ్యా భుక్తిముక్తిఫలప్రదాః
మంత్రాలతో ఆహ్వానం చేసి, ప్రతి పర్వదినాన, మన విశ్వాసానికి అనుగుణంగా ఇవ్వాలి. ఇవి భోగమూ, మోక్షమూ ప్రసాదిస్తాయి.
గుడధేనుప్రసఙ్గేన సర్వాస్తావన్మయోదితాః అశేషయజ్ఞఫలదాః సర్వాః పాపహరాః శుభాః
బెల్లం ఆవు సందర్భంలో అన్ని ఆవులను నేను వివరించాను. ఇవన్నీ మంగళకరమైనవి, పాపాలను తొలగించేవి, యజ్ఞఫలాన్ని పూర్తిగా ఇస్తాయి.
వ్రతానాముత్తమం యస్మాద్ విశోకద్వాదశీవ్రతమ్ తదఙ్గత్వేన చైవాత్ర గుడధేనుః ప్రశస్యతే
వ్రతాలలో ఉత్తమమైనది విశోక ద్వాదశి వ్రతం కనుక, దానికి భాగంగా బెల్లం ఆవు ఇక్కడ ప్రత్యేకంగా ప్రశంసించబడుతోంది.
అయనే విషువే పుణ్యే వ్యతీపాతే ఽథవా పునః గుడధేన్వాదయో దేయాస్ తూపరాగాదిపర్వసు
అయనంలో, విషువత్కాలంలో, శుభమైన సమయాల్లో లేదా గ్రహణాది పర్వదినాలలో బెల్లం ఆవు మొదలైనవాటిని దానం చేయాలి.
విశోకద్వాదశీ చైషా పుణ్యా పాపహరా శుభా యాముపోష్య నరో యాతి తద్విష్ణోః పరమం పదమ్
ఈ విశోక ద్వాదశి పవిత్రమైనది, పాపాలను తొలగించేది, మంగళకరమైనది. దీన్ని ఆచరించినవాడు విష్ణువు పరమపదాన్ని పొందుతాడు.
ఇహ లోకే చ సౌభాగ్యమ్ ఆయురారోగ్యమేవ చ వైష్ణవం పురమాప్నోతి మరణే చ స్మరన్హరిమ్
ఈ లోకంలో అతడికి అదృష్టం, దీర్ఘాయువు, ఆరోగ్యం లభిస్తాయి. మరణ సమయంలో హరిని స్మరించుతూ విష్ణు నగరాన్ని చేరుతాడు.
నవార్బుదసహస్రాణి దశ చాష్టౌ చ ధర్మవిత్ న శోకదుఃఖదౌర్గత్యం తస్య సంజాయతే నృప
తొమ్మిది వేల, పద్దెనిమిది వేల సంవత్సరాల పాటు అతడికి శోకం, దుఃఖం, దురదృష్టం కలగవు, ఓ ధర్మజ్ఞా.
నారీ వా కురుతే యా తు విశోకద్వాదశీవ్రతమ్ నృత్యగీతపరా నిత్యం సాపి తత్ఫలమాప్నుయాత్
ఏ మహిళ అయినా విశోక ద్వాదశి వ్రతాన్ని ఆచరిస్తే, నృత్యగీతాలలో నిత్యం ఆసక్తి చూపినా, ఆమెకూ అదే ఫలం లభిస్తుంది.
తస్మాదగ్రే హరేర్నిత్యమ్ అనన్తం గీతవాదనమ్ కర్తవ్యం భూతికామేన భక్త్యా తు పరయా నృప
కాబట్టి, ఓ రాజా, ఐశ్వర్యం కోరుకునే వారు పరమ భక్తితో హరివైపు ఎల్లప్పుడూ పాటలు, వాద్యాలు వినిపించాలి.
ఇతి పఠతి య ఇత్థం యః శృణోతీహ సమ్యఙ్ మధుమురనరకారేర్ అర్చనం యశ్చ పశ్యేత్ మతిమాప చ జనానాం యో దదాతీన్ద్రలోకే వసతి స విబుధౌఘైః పూజ్యతే కల్పమేకమ్
ఈ విధంగా చదువుతాడు, వినిపిస్తాడు, మధుసూదనుని పూజను చూస్తాడు, జ్ఞానంతో దానం చేస్తాడు ఎవరో, వారు ఇంద్రలోకంలో ఒక కల్పకాలం దేవతలందరి చేత పూజింపబడతారు.
భగవఞ్ఛ్రోతుమిచ్ఛామి దానమాహాత్మ్యముత్తమమ్ యదక్షయం పరే లోకే దేవర్షిగణపూజితమ్
భగవంతుడా! నేను వినాలనుకుంటున్నాను. పరలోకంలో అక్షయంగా ఉండే, దేవతలు, ఋషులు పూజించే దాన మహిమను చెప్పు.
మేరోః ప్రదానం వక్ష్యామి దశధా మునిపుంగవ యత్ప్రదానాన్నరో లోకాన్ ఆప్నోతి సురపూజితాన్
ఓ మునిశ్రేష్ఠా! నేను మెరుపర్వత దానాన్ని పది విధాలుగా వివరించబోతున్నాను. దానిని ఇచ్చినవాడు దేవతలు పూజించే లోకాలను పొందుతాడు.
పురాణేషు చ వేదేషు యజ్ఞేష్వాయతనేషు చ న తత్ఫలమధీతేషు కృతేష్విహ యదశ్నుతే
పురాణాలు, వేదాలు, యజ్ఞాలు, పవిత్ర క్షేత్రాల్లో చదివినా, ఆచరించినా, ఇక్కడ లభించే ఫలితం వాటి వల్ల సులభంగా దక్కదు.
తస్మాద్విధానం వక్ష్యామి పర్వతానామనుక్రమాత్ ప్రథమో ధాన్యశైలః స్యాద్ ద్వితీయో లవణాచలః
అందువల్ల, పర్వతాల క్రమాన్ని నేను వివరించబోతున్నాను. మొదటిది ధాన్యశైలం, రెండవది ఉప్పు పర్వతం.
గుడాచలస్తృతీయస్తు చతుర్థో హేమపర్వతః పఞ్చమస్తిలశైలః స్యాత్ షష్ఠః కార్పాసపర్వతః
మూడవది బెల్లం పర్వతం, నాలుగవది బంగారు పర్వతం, ఐదవది నువ్వుల పర్వతం, ఆరవది పత్తి పర్వతం.
సప్తమో ఘృతశైలశ్చ రత్నశైలస్తథాష్టమః రాజతో నవమస్తద్వద్ దశమః శర్కరాచలః
ఏడవది నెయ్యి పర్వతం, ఎనిమిదవది రత్నాల పర్వతం, తొమ్మిదవది వెండి పర్వతం, పదవది చెక్కెర పర్వతం.
వక్ష్యే విధానమేతేషాం యథావదనుపూర్వశః అయనే విషువే పుణ్యే వ్యతీపాతే దినక్షయే
ఈ పర్వతాలకు సంబంధించిన విధానాన్ని క్రమంగా వివరించబోతున్నాను — అయనకాలంలో, విషువత్సమయంలో, శుభదినాల్లో, గ్రహణ సమయంలో, లేదా రోజు ముగిసే వేళలో చేయాలి.
శుక్లపక్షే తృతీయాయామ్ ఉపరాగే శశిక్షయే వివాహోత్సవయజ్ఞేషు ద్వాదశ్యామథ వా పునః
శుక్లపక్షంలో తృతీయ తిథినాడు, చంద్రగ్రహణ సమయంలో, చంద్రుడు క్షీణించే వేళ, వివాహాలు, ఉత్సవాలు, యజ్ఞాలు, లేదా ద్వాదశి నాడు కూడా చేయవచ్చు.
శుక్లాయాం పఞ్చదశ్యాం వా పుణ్యర్క్షే వా విధానతః ధాన్యశైలాదయో దేయా యథాశాస్త్రం విజానతా
శుక్లపక్ష పౌర్ణమి నాడు లేదా శుభనక్షత్రంలో, ధాన్యశైల మొదలైన పర్వతాలను శాస్త్రబద్ధంగా తెలిసినవారు సమర్పించాలి.
తీర్థేష్వాయతనే వాపి గోష్ఠే వా భవనాఙ్గణే మణ్డపం కారయేద్భక్త్యా చతురస్రముదఙ్ముఖమ్ ప్రాగుదక్ప్రవణం తద్వత్ ప్రాఙ్ముఖం చ విధానతః
తీర్థంలో, ఆలయంలో, గోశాలలో లేదా ఇంటి ప్రాంగణంలో, భక్తితో ఒక చతురస్ర మంటపాన్ని, ఉత్తరదిశగా, తూర్పు వైపు లేదా నీటి వైపు వాలుగా, అలాగే తూర్పు ముఖంగా నిర్మించాలి.
గోమయేనానులిప్తాయాం భూమావాస్తీర్య వై కుశాన్ తన్మధ్యే పర్వతం కుర్యాద్ విష్కమ్భపర్వతాన్వితమ్
పసుపు గోమయంతో లేపిన భూమిపై కుశ తృణాలు పరచి, వాటి మధ్యలో ఉపపర్వతాలతో కూడిన ప్రధాన పర్వతాన్ని నిర్మించాలి.
ధాన్యద్రోణసహస్రేణ భవేద్గిరిరిహోత్తమః మధ్యమః పఞ్చశతికః కనిష్ఠః స్యాత్ త్రిభిః శతైః
ఇక్కడ ఉత్తమమైన పర్వతాన్ని వెయ్యి ధాన్య మాపెలతో, మధ్యమమైనదాన్ని ఐదు వందలతో, చిన్నదాన్ని మూడు వందలతో చేయాలి.