పురా దక్షవినాశాయ కుపితస్య తు శూలినః అథ తద్భీమవక్త్రస్య స్వేదబిన్దుర్లలాటజః
పూర్వం, దక్షుణ్ణి నాశనం చేయడానికి త్రిశూలధారి కోపంతో ఉన్నప్పుడు, అతని భయంకరమైన నుదిటి నుండి ఒక చెమటబొట్టు జారింది.
భిత్త్వా స సప్త పాతాలాన్ అదహత్సప్త సాగరాన్ అనేకవక్త్రనయనో జ్వలజ్జ్వలనభీషణః
ఆ చెమటబొట్టు ఏడు పాతాళాలను చీల్చి, ఏడు సముద్రాలను కాల్చింది; అనేక ముఖాలు, కన్నులు కలిగి, అగ్నిలా జ్వలిస్తూ భయంకరంగా మారింది.
వీరభద్ర ఇతి ఖ్యాతః కరపాదాయుతైర్యుతః కృత్వాసౌ యజ్ఞమథనం పునర్భూతలసమ్భవః త్రిజగన్నిర్దహన్భూయః శివేన వినివారితః
వీరభద్రుడు అని ప్రసిద్ధి చెందిన వాడు, పదివేల చేతులు, కాళ్లు కలిగి, ఆ యజ్ఞాన్ని ధ్వంసం చేసి, మళ్లీ భూమిపై జన్మించి, మూడు లోకాలను కాల్చుతుండగా శివుడు అతన్ని ఆపాడు.
కృతం త్వయా వీరభద్ర దక్షయజ్ఞవినాశనమ్ ఇదానీమలమేతేన లోకదాహేన కర్మణా
"వీరభద్రా! నువ్వు దక్షయజ్ఞాన్ని నాశనం చేశావు; ఇప్పుడు లోకాలను కాల్చిన ఈ కార్యంతో సరిపోతుంది."
శాన్తిప్రదాతా సర్వేషాం గ్రహాణాం ప్రథమో భవ ప్రేక్షిష్యన్తే జనాః పూజాం కరిష్యన్తి వరాన్మమ
"ప్రపంచంలోని అన్ని గ్రహాల్లో శాంతిని ప్రసాదించేవాడిగా మొదటివాడవు కావాలి; ప్రజలు నిన్ను దర్శించి పూజించి, నా వరాలు పొందుతారు."
అఙ్గారక ఇతి ఖ్యాతిం గమిష్యసి ధరాత్మజ దేవలోకే ఽద్వితీయం చ తవ రూపం భవిష్యతి
"భూమిపుత్రుడా! నీవు అంగారకుడిగా ప్రసిద్ధి చెందుతావు; దేవలోకంలో నీ రూపానికి సమానం మరొకటి ఉండదు."
యే చ త్వాం పూజయిష్యన్తి చతుర్థ్యాం త్వద్దినే నరాః రూపమారోగ్యమైశ్వర్యం తేష్వనన్తం భవిష్యతి
నాలుగవ రోజున, నీ దినాన, నిన్ను పూజించే మనుషులకు అనంతమైన రూపం, ఆరోగ్యం, ఐశ్వర్యం లభిస్తాయి.
ఏవముక్తస్తదా శాన్తిమ్ అగమత్ కామరూపధృక్ సంజాతస్తత్క్షణాద్రాజన్ గ్రహత్వమ్ అగమత్పునః
ఇలా శివుడు చెప్పిన వెంటనే, అతడు శాంతిని పొందాడు, కావలసిన రూపాన్ని ధరించాడు; అదే క్షణంలో, రాజా, మళ్లీ గ్రహంగా మారిపోయాడు.
స కదాచిద్భవాంస్తస్య పూజార్ఘ్యాదికముత్తమమ్ దృష్టవాన్క్రియమాణం చ శూద్రేణ చ వ్యవస్థితః
ఒకసారి, నీవు అతని గొప్ప పూజను, అర్ఘ్యాదులను, ఒక శూద్రుడు నిర్వహిస్తున్నప్పుడు, పక్కన నిలబడి చూశావు.
తేన త్వం రూపవాఞ్జాతః సురశత్రుకులోద్వహ వివిధా చ రుచిర్జాతా యస్మాత్తవ విదూరగా
అందువల్ల, దేవతలకు శత్రువులలో శ్రేష్ఠుడా! నీవు అందగాడివిగా మారావు; ఎన్నో రకాల అందాలు నీలో పుట్టాయి, అవి అందరికన్నా మించిపోయాయి.
విరోచన ఇతి ప్రాహుస్ తస్మాత్త్వాం దేవదానవాః శూద్రేణ క్రియమాణస్య వ్రతస్య తవ దర్శనాత్ ఈదృశీం రూపసమ్పత్తిం దృష్ట్వా విస్మితవానహమ్
అందుకే, దేవతలు, దానవులు నిన్ను విరోచనుడు అని పిలుస్తారు; శూద్రుడు ఆ వ్రతాన్ని చేయడాన్ని చూసి, నీ అద్భుతమైన రూపాన్ని చూసి నేను ఆశ్చర్యపోయాను.
సాధు సాధ్వితి తేనోక్తమ్ అహో మాహాత్మ్యముత్తమమ్ పశ్యతో ఽపి భవేద్రూపమ్ ఐశ్వర్యం కిము కుర్వతః
"బాగుంది, బాగుంది!" అని అతను అన్నాడు; "అయ్యో, ఎంత గొప్ప మహిమ! దాన్ని కేవలం చూసినా రూపం, ఐశ్వర్యం లభిస్తాయి—అయితే దాన్ని చేసే వారికి ఇంకెంత కలుగుతుందో!"
యస్మాచ్చ భక్త్యా ధరణీసుతస్య వినిన్ద్యమానేన గవాదిదానమ్ ఆలోకితం తేన సురారిగర్భే సమ్భూతిరేషా తవ దైత్య జాతా
భూమిపుత్రుని పట్ల భక్తితో, ఇతరులు నిందించినా, పశువులు మొదలైనవి దానం చేయడం వలన, దేవతలకు శత్రువైనవారి గర్భంలో నీవు జన్మించావు, దైత్యా.
అథ తద్వచనం శ్రుత్వా భార్గవస్య మహాత్మనః ప్రహ్రాదనన్దనో వీరః పునః పప్రచ్ఛ విస్మితః
అప్పుడా మహాత్ముడైన భార్గవుని మాటలు విని, ప్రహ్లాదుని కుమారుడు, ధైర్యవంతుడు, ఆశ్చర్యపడి మళ్లీ అడిగాడు.
భగవంస్తద్వ్రతం సమ్యక్ శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్త్వతః దీయమానం తు యద్దానం మయా దృష్టం భవాన్తరే
ప్రభూ, ఆ వ్రతం గురించి నిజంగా పూర్తిగా వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది. నేను గత జన్మలో చూసిన ఆ దానం గురించి కూడా చెప్పండి.
మాహాత్మ్యం చ విధిం తస్య యథావద్వక్తుమర్హసి ఇతి తద్వచనం శ్రుత్వా పునః ప్రోవాచ విస్తరాత్
ఆ వ్రత మహిమను, విధానాన్ని యథావిధిగా వివరించాలి. అతని మాటలు విని, భార్గవుడు మళ్లీ విస్తృతంగా వివరించాడు.
చతుర్థ్యఙ్గారకదినే యదా భవతి దానవ మృదా స్నానం తదా కుర్యాత్ పద్మరాగవిభూషితః
దానవా, అంగారక చతుర్థి రోజున, పద్మరాగ రత్నాలతో అలంకరించి, మట్టి నీటితో స్నానం చేయాలి.
అగ్నిర్మూర్ధా దివో మన్త్రం జపన్నాస్తే ఉదఙ్ముఖః శూద్రస్తూష్ణీం స్మరన్భౌమమ్ ఆస్తే భోగవివర్జితః
అగ్ని ఉత్తర దిశగా ఉంచి, మంత్రాలు జపిస్తూ కూర్చోవాలి. శూద్రుడు మౌనంగా, భౌముని ధ్యానిస్తూ, ఇంద్రియ సుఖాలు వదిలి కూర్చుంటాడు.
తథాస్తమిత ఆదిత్యే గోమయేనానులేపయేత్ ప్రాఙ్గణం పుష్పమాలాభిర్ అక్షతాభిః సమన్తతః
సూర్యుడు అస్తమించిన తర్వాత, ఆవు పేడతో ప్రాంగణాన్ని పూసి, పుష్పమాలలు, అక్షతలతో చుట్టూ అలంకరించాలి.
అభ్యర్చ్యాభిలిఖేత్పద్మం కుఙ్కుమేనాష్టపత్త్రకమ్ కుఙ్కుమస్యాప్యభావే తు రక్తచన్దనమిష్యతే
పూజ చేసిన తర్వాత, కుంకుమతో ఎనిమిది రెక్కల పద్మాన్ని గీయాలి. కుంకుమ లేకపోతే, ఎర్రచందనం ఉపయోగించవచ్చు.
చత్వారః కరకాః కార్యా భక్ష్యభోజ్యసమన్వితాః తణ్డులై రక్తశాలీయైః పద్మరాగైశ్చ సంయుతాః
నాలుగు పాత్రలు సిద్ధం చేసి, వాటిలో భోజన పదార్థాలు, ఎర్రశాలీ అన్నం, పద్మరాగ రత్నాలతో అలంకరించాలి.
చతుష్కోణేషు తాన్కృత్వా ఫలాని వివిధాని చ గన్ధమాల్యాదికం సర్వం తథైవ వినివేదయేత్
ఆ నాలుగు మూలల్లో వాటిని ఉంచి, వివిధ ఫలాలు, సుగంధాలు, పుష్పమాలలు మొదలైనవన్నీ సమర్పించాలి.
సువర్ణశృఙ్గీం కపిలామ్ అథార్చ్య రౌప్యైః సురైః కాంస్యదోహాం సవత్సామ్ ధురంధరం రక్తమతీవ సౌమ్యం ధాన్యాని సప్తామ్బరసంయుతాని
పసుపు రంగు గోధనిని బంగారు కొమ్ములతో పూజించి, వెండి పాత్ర, కాంస్య పాలు దోయే పాత్ర, కూనితో కూడిన ఆవు, మృదువైన ఎర్ర దున్న, ఏడుసార్లు వస్త్రాలతో కట్టిన ధాన్యాలు సమర్పించాలి.
అఙ్గుష్ఠమాత్రం పురుషం తథైవ సౌవర్ణమత్యాయతబాహుదణ్డమ్ చతుర్భుజం హేమమయే నివిష్టం పాత్రే గుడస్యోపరి సర్పియుక్తే
బొటనవేల పరిమాణంలో, పొడవైన చేతులతో, నాలుగు చేతులతో ఉండే బంగారు మనుష్య ప్రతిమను, బంగారు పాత్రలో, బెల్లం నెయ్యితో కలిపి ఉంచాలి.
సమస్తయజ్ఞాయ జితేన్ద్రియాయ పాత్రాయ శీలాన్వయసంయుతాయ దాతవ్యమేతత్సకలం ద్విజాయ కుటుమ్బినే నైవ తు దామ్భికాయ సమర్పయేద్విప్రవరాయ భక్త్యా కృతాఞ్జలిః పూర్వముదీర్య మన్త్రమ్
ఇవి అన్నీ యజ్ఞార్ధంగా, మంచి స్వభావం, నియమం కలిగిన, కుటుంబస్తుడైన ద్విజునికి భక్తితో, చేతులు జోడించి, మంత్రం పలికిన తర్వాత ఇవ్వాలి. దంభికునికి ఇవ్వకూడదు.
భూమిపుత్ర మహాభాగ స్వేదోద్భవ పినాకినః రూపార్థీ త్వాం ప్రపన్నో ఽహం గృహాణార్ఘ్యం నమో ఽస్తు తే
భూమిపుత్రా, పినాకధారి స్వేదం నుండి జన్మించిన మహానుభావా, నీ రూపం కోరి వచ్చాను. ఈ అర్ఘ్యం స్వీకరించు, నీకు నమస్కారం.
మన్త్రేణానేన దత్త్వార్ఘ్యం రక్తచన్దనవారిణా తతో ఽర్చయేద్విప్రవరం రక్తమాల్యామ్బరాదిభిః
ఈ మంత్రంతో, ఎర్రచందనం నీటితో అర్ఘ్యం ఇచ్చి, తరువాత ఉత్తమ బ్రాహ్మణుని ఎర్ర పుష్పమాలలు, వస్త్రాలు మొదలైన వాటితో పూజించాలి.
దద్యాత్తేనైవ మన్త్రేణ భౌమం గోమిథునాన్వితమ్ శయ్యాం చ శక్తితో దద్యాత్ సర్వోపస్కరసంయుతామ్
అదే మంత్రంతో, భౌమ దానాన్ని, ఆవు జంటతో పాటు, తన శక్తికి అనుగుణంగా, అన్ని ఉపకరణాలతో కూడిన మంచాన్ని కూడా ఇవ్వాలి.
యద్యదిష్టతమం లోకే యచ్చాస్య దయితం గృహే తత్తద్గుణవతే దేయం తదేవాక్షయ్యమిచ్ఛతా
లోకంలో అత్యంత ఇష్టమైనది, ఇంట్లో ఎంతో ప్రీతిపాత్రమైనది, ఆ గుణాలు ఉన్నవారికి, నిత్య ఫలితాన్ని కోరువాడు దానం చేయాలి.
ప్రదక్షిణం తతః కృత్వా విసర్జ్య ద్విజపుంగవమ్ నక్తమక్షారలవణమ్ అశ్నీయాద్ఘృతసంయుతమ్
తర్వాత ప్రదక్షిణ చేసి, బ్రాహ్మణుని గౌరవంగా పంపించి, రాత్రి సమయంలో ఉప్పు లేకుండా, నెయ్యితో కలిపిన ఆహారం తినాలి.