తతః ప్రభృతి తే దేవాన్ మనుష్యాన్సహ జఙ్గమాన్ సంపీడ్య చ మునీన్సర్వాన్ ప్రవిశన్తి పునర్జలమ్
అప్పటి నుండి వారు దేవతలను, మనుష్యులను, ఇతర జంతువులను బాధిస్తూ, మునులను కూడా హింసిస్తూ మళ్లీ నీటిలోకి వెళ్లిపోతుండేవారు.
ఏవం వర్షసహస్రాణి వీరాః పఞ్చ చ సప్త చ జలదుర్గబలాద్బ్రహ్మన్ పీడయన్తి జగత్త్రయమ్
ఇలా ఐదు వేలు, ఏడువేలు సంవత్సరాలు ఆ వీరులు నీటి కోట రక్షణతో మూడు లోకాలను బాధించేవారు, ఓ బ్రాహ్మణా.
తతః పరమథో వహ్నిమారుతావమరాధిపః ఆదిదేశ చిరాదమ్బునిధిరేష విశోష్యతామ్
తర్వాత, దేవేంద్రుని ఆజ్ఞతో అగ్ని, వాయువులకు ఇలా చెప్పబడింది — 'ఈ సముద్రాన్ని ఇప్పుడు ఎండబెట్టండి!' అని.
యస్మాదస్మద్ద్విషామేష శరణం వరుణాలయః తస్మాద్భవద్భ్యామద్యైవ క్షయమేష ప్రణీయతామ్
మన శత్రువులకు ఈ వరుణుని నివాసం ఆశ్రయంగా మారింది కనుక, మీరు ఇద్దరూ ఈ రోజు దీనిని నాశనం చేయాలి.
తావూచతుస్తతః శక్రమ్ ఉభౌ శమ్బరసూదనమ్ అధర్మ ఏష దేవేన్ద్ర సాగరస్య వినాశనమ్
అప్పుడు ఇద్దరూ శక్రునితో, శంబరాసురుని సంహారకుడా, సముద్రాన్ని నాశనం చేయడం ధర్మానికి విరుద్ధం అని చెప్పారు.
యస్మాజ్జీవనికాయస్య మహతః సంక్షయో భవేత్ తస్మాన్న పాపమద్యావాం కరవావ పురందర
ఎందుకంటే, ఇక్కడ ఎన్నో జంతువులు నివసిస్తున్నాయి. వాటి నాశనం వల్ల మేము పాపం చేయకూడదు, ఓ పురందరా.
అస్య యోజనమాత్రే ఽపి జీవకోటిశతాని చ నివసన్తి సురశ్రేష్ఠ స కథం నాశమర్హతి
ఈ సముద్రంలో ఒక్క యోజన దూరంలోనే లక్షలాది జీవులు ఉన్నాయ్, ఓ దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా. అలాంటిది దాన్ని ఎలా నాశనం చేయగలం?
ఏవముక్తః సురేన్ద్రస్తు కోపాత్ సంరక్తలోచనః ఉవాచేదం వచో రోషాన్ నిర్దహన్నివ పావకమ్
ఇలా చెప్పిన తర్వాత, దేవేంద్రుడు కోపంతో కన్నులు ఎర్రగా చేసి, అగ్నిలా మండిపడి ఇలా అన్నాడు.
న ధర్మాధర్మసంయోగం ప్రాప్నువన్త్యమరాః క్వచిత్ భవతోస్తు విశేషేణ మాహాత్మ్యం చాధితిష్ఠతోః
అమరులు ఎప్పుడూ ధర్మాధర్మాల కలయికను పొందరు. మీరు ఇద్దరూ మహాత్మ్యాన్ని పాటిస్తున్నవారు కనుక, మరింతగా అలాంటి నడవడిక అవసరం.
మదాజ్ఞాలఙ్ఘనం యస్మాన్ మారుతేన సమం త్వయా మునివ్రతమహింసాది పరిగృహ్య త్వయా కృతమ్ ధర్మార్థశాస్త్రరహితం శత్రుం ప్రతి విభావసో
మీరు వాయువుతో కలిసి నా ఆజ్ఞను లెక్కచేయకుండా, మునివ్రతాన్ని, అహింసను ఆశ్రయించి, ధర్మార్థశాస్త్రాలను పక్కన పెట్టి, శత్రువుపట్ల ఇలా ప్రవర్తించావు, అగ్నిదేవా.
తస్మాదేకేన వపుషా మునిరూపేణ మానుషే మారుతేన సమం లోకే తవ జన్మ భవిష్యతి
అందువల్ల, మానవ లోకంలో వాయువుతో కలిసి మునిరూపంలో ఒకే శరీరంతో పుట్టవు.
యదా చ మానుషత్వే ఽపి త్వయాగస్త్యేన శోషితః భవిష్యత్యుదధిర్వహ్నే తదా దేవత్వమాప్స్యసి
మానవ రూపంలోనూ, అగస్త్యుని ద్వారా సముద్రాన్ని ఎండబెట్టినప్పుడు, అప్పుడు మళ్లీ దేవతత్వాన్ని పొందుతావు, అగ్నిదేవా.
ఇతీన్ద్రశాపాత్పతితౌ తత్క్షణాత్తౌ మహీతలే అవాప్తావేకదేహేన కుమ్భాజ్జన్మ తపోధన
ఇంద్రుని శాపంతో, ఆ క్షణంలోనే వారు భూమిపై పడిపోయి, ఒకే శరీరంతో కుంభంలో జన్మించారు, ఓ మునివరా.
మిత్రావరుణయోర్వీర్యాద్ వసిష్ఠస్యానుజో ఽభవత్ అగస్త్య ఇత్యుగ్రతపాః సంబభూవ పునర్మునిః
మిత్ర, వరుణుల తేజంతో వసిష్ఠునికి తమ్ముడిగా, ఘోరతపస్సు గల అగస్త్యుడు మళ్లీ మునిగా జన్మించాడు.
సమ్భూతః స కథం భ్రాతా వసిష్ఠస్యాభవన్మునిః కథం చ మిత్రావరుణౌ పితరావస్య తౌ స్మృతౌ జన్మ కుమ్భాదగస్త్యస్య కథం స్యాత్పురసూదన
అతడు ఎలా వసిష్ఠునికి తమ్ముడయ్యాడు? మిత్ర, వరుణులు ఎలా అతని తల్లిదండ్రులుగా గుర్తించబడ్డారు? అగస్త్యుడు కుంభంలో ఎలా పుట్టాడు, ఓ పురసూదనా?
పురా పురాణపురుషః కదాచిద్గన్ధమాదనే భూత్వా ధర్మసుతో విష్ణుశ్ చచార విపులం తపః
పురాతన పురుషుడు, ఒకసారి గంధమాదన పర్వతంపై ధర్ముని కుమారుడిగా జన్మించి, విష్ణువు విస్తృతమైన తపస్సు చేశాడు.
తపసా తస్య భీతేన విఘ్నార్థం ప్రేషితావుభౌ శక్రేణ మాధవానఙ్గావ్ అప్సరోగణసంయుతౌ
ఆ యోగి చేసిన కఠిన తపస్సు చూసి భయపడి, అతని తపస్సుకు అడ్డుగా మారాలని ఇంద్రుడు మాధవుడిని, అనంగుడిని, అప్సరసలతో కలిసి పంపాడు.
యదా న గీతవాద్యేన నాఙ్గరాగాదినా హరిః న కామమాధవాభ్యాం చ విషయాన్ప్రతి చుక్షుభే
పాటలు, వాద్యాలు, అంగరాగాలు, ఇతర ఇంద్రియ సుఖాలు ఏవీ హరివారిని కదిలించలేకపోయాయి. మాధవుడు, అనంగుడు కలిపి కూడా ఆయన మనసులో కోరికను రేపలేకపోయారు.
తదా కామమధుస్త్రీణాం విషాదమ్ అగమద్గణః సంక్షోభాయ తతస్తేషాం స్వోరుదేశాన్నరాగ్రజః నారీముత్పాదయామాస త్రైలోక్యజనమోహినీమ్
అప్పుడు ప్రేమలో మునిగిపోయిన ఆ స్త్రీలు నిరాశతో ఉన్నారు. వారిని కలవరపరిచేందుకు, మనుషులలో పెద్దవాడు తన తొడ నుండి మూడు లోకాలవారిని మోహింపజేసే ఒక స్త్రీని సృష్టించాడు.
సంక్షుబ్ధాస్తు తయా దేవాస్ తౌ తు దేవవరావుభౌ అప్సరోభిః సమక్షం హి దేవానామబ్రవీద్ధరిః
ఆమె వల్ల దేవతలు కలవరపోయారు. అప్సరసలు సమక్షంలో, హరివారు ఆ ఇద్దరు గొప్ప దేవతలకు అందరి ముందు ఇలా అన్నారు.
అప్సరా ఇతి సామాన్యా దేవానామబ్రవీద్ధరిః ఉర్వశీతి చ నామ్నేయం లోకే ఖ్యాతిం గమిష్యతి
హరివారు దేవతలకు, "ఇది సాధారణంగా అప్సరసే," అని చెప్పారు. "ఈమె పేరు ఉర్వశి. ఈ పేరుతో లోకంలో ప్రసిద్ధి చెందుతుంది," అని కూడా అన్నారు.
తతః కామయమానేన మిత్రేణాహూయ సోర్వశీ ఉక్తా మాం రమయస్వేతి బాఢమ్ ఇత్యబ్రవీత్తు సా
తర్వాత మిత్రుడు ఆమెను ఆకాంక్షించి పిలిపించి, "నన్ను సంతోషపర్చు" అని అన్నాడు. ఆమె "అలా జరుగుతుంది" అని సమాధానం ఇచ్చింది.
గచ్ఛన్తీ చామ్బరం తద్వత్ స్తోకమిన్దీవరేక్షణా వరుణేన ధృతా పశ్చాద్ వరుణం నాభ్యనన్దత
ఆమె నీలకంటి కన్నులతో ఆకాశంలో వెళ్తుండగా, వరుణుడు ఆమెను వెనుక నుంచి పట్టుకున్నాడు. కానీ ఆమె వరుణుని ఆహ్వానించలేదు.
మిత్రేణాహం వృతా పూర్వమ్ అద్య భార్యా న తే విభో ఉవాచ వరుణశ్చిత్తం మయి సంన్యస్య గమ్యతామ్
ఆమె, "మునుపు మిత్రుడు నన్ను ఎంచుకున్నాడు. ఈ రోజు నేను నీ భార్యను కాను ప్రభూ," అని చెప్పింది. వరుణుడు, "నీ మనసు నాపై పెట్టి వెళ్ళు," అని అన్నాడు.
గతాయాం బాఢమిత్యుక్త్వా మిత్రః శాపమదాత్తదా తస్యై మానుషలోకే త్వం గచ్ఛ సోమసుతాత్మజమ్
ఆమె "అలా జరుగుతుంది" అని చెప్పి వెళ్లిపోయిన తర్వాత, మిత్రుడు ఆమెను శపించాడు: "నీవు మానవ లోకానికి వెళ్లి సోముని కుమారునితో కలవాలి."
భజస్వేతి యతో వేశ్యా ధర్మ ఏష త్వయా కృతః జలకుమ్భే తతో వీర్యం మిత్రేణ వరుణేన చ ప్రక్షిప్తమథ సంజాతౌ ద్వావేవ మునిసత్తమౌ
"నీవు వేశ్యల ధర్మాన్ని అనుసరించావు కనుక అతనితో కలవాలి." అని మిత్రుడు చెప్పాడు. ఆ తరువాత మిత్రుడు, వరుణుడు ఇద్దరూ తమ వీర్యాన్ని నీటి కుండలో ఉంచారు. అలా ఇద్దరు గొప్ప మునులు జన్మించారు.
నిమిర్నామ సహ స్త్రీభిః పురా ద్యూతమదీవ్యత తత్రాన్తరే ఽభ్యాజగామ వసిష్ఠో బ్రహ్మసమ్భవః
ఒకసారి నిమి అనే రాజు స్త్రీలతో కలిసి జూదం ఆడుతున్నప్పుడు, బ్రహ్మ నుండి జన్మించిన వశిష్ఠుడు అక్కడికి వచ్చాడు.
తస్య పూజామకుర్వన్తం శశాప స మునిర్నృపమ్ విదేహస్త్వం భవస్వేతి తతస్తేనాప్యసౌ మునిః
రాజు తనకు గౌరవం చేయకపోవడంతో ఆ ముని అతనిని శపించాడు: "నీకు శరీరం లేకుండా పోవాలి." అందుకే ఆ రాజు కూడా మునిని అలాగే శపించాడు.
అన్యోన్యశాపాచ్చ తయోర్ విగతే ఇవ చేతసీ జగ్మతుః శాపనాశాయ బ్రహ్మాణం జగతః పతిమ్
ఇలా ఇద్దరూ పరస్పర శాపాల వల్ల మనస్సు కోల్పోయినట్టు అయి, శాప విమోచనం కోసం జగత్పతైన బ్రహ్మను ఆశ్రయించారు.
అథ బ్రహ్మణ ఆదేశాల్ లోచనేష్వవసన్నిమిః నిమేషాః స్యుశ్చ లోకానాం తద్విశ్రామాయ నారద
తర్వాత బ్రహ్మ ఆజ్ఞతో, నిమి చైతన్యం కళ్లలోకి ప్రవేశించింది. అందువల్ల నరదా, లోకాలకు విశ్రాంతికై నిమిషాలు (పిల్లకళ్ళు మూసుకోవడం) కలిగాయి.