కైలాసశిఖరాసీనమ్ అపృచ్ఛన్నారదః పురా వినయనమనఙ్గారిమ్ అనఙ్గాఙ్గహరం హరమ్
ఒకసారి, నారదుడు వినయంతో, అహంకారం లేకుండా, కామదేవుని నాశనం చేసిన హరుడిని, కైలాస శిఖరంపై కూర్చున్నప్పుడు ప్రశ్నించాడు.
భగవన్దేవదేవేశ బ్రహ్మవిష్ణ్విన్ద్రనాయక శ్రీమదారోగ్యరూపాయుర్ భాగ్యసౌభాగ్యసమ్పదా సంయుక్తస్తవ విష్ణోర్వా పుమాన్భక్తః కథం భవేత్
భగవంతుడా! దేవతల దేవా! బ్రహ్మ, విష్ణు, ఇంద్రులకు నాయకుడా! శుభం, ఆరోగ్యం, అందం, దీర్ఘాయువు, అదృష్టం, ఐశ్వర్యంతో కూడిన వాడవు. నీకు లేదా విష్ణువుకు భక్తుడవడం మనిషికి ఎలా సాధ్యమవుతుంది?
నారీ వా విధవా సర్వగుణసౌభాగ్యసంయుతా క్రమాన్ముక్తిప్రదం దేవ కించిద్వ్రతమిహోచ్యతామ్
లేకపోతే, అన్ని గుణాలు, సౌభాగ్యం కలిగిన వితంతు స్త్రీ కూడా క్రమంగా ముక్తిని పొందాలంటే, దానికి ఏదైనా వ్రతాన్ని ఇక్కడ వివరించండి ప్రభూ.
సమ్యక్పృష్టం త్వయా బ్రహ్మన్ సర్వలోకహితావహమ్ శ్రుతమప్యత్ర యచ్ఛాన్త్యై తద్వ్రతం శృణు నారద
బ్రాహ్మణా! నువ్వు అన్ని లోకాల మంగళానికి అనువైన ప్రశ్న అడిగావు. ఇక్కడ శాంతికి వినిపించే ఆ వ్రతాన్ని నీవు విను నారదా.
నక్షత్రపురుషం నామ వ్రతం నారాయణాత్మకమ్ పాదాది కుర్యాద్విధివద్ విష్ణునామానుకీర్తనమ్
నక్షత్రపురుష వ్రతం అనే ఇది, నారాయణ స్వరూపమైనది. ఇది పాదాల నుంచి పైకి, క్రమంగా, విష్ణునామాలను జపిస్తూ చేయాలి.
ప్రతిమాం వాసుదేవస్య మూలర్క్షాదిషు చార్చయేత్ చైత్రమాసం సమాసాద్య కృత్వా బ్రాహ్మణవాచనమ్
వాసుదేవుని విగ్రహాన్ని, మూలనక్షత్ర మొదలైన వాటిలో, చైత్రమాసంలో ప్రవేశించి, బ్రాహ్మణుని ద్వారా వేదపఠనం చేయించి ఆరాధించాలి.
మూలే నమో విశ్వధరాయ పాదౌ గుల్ఫావనన్తాయ చ రోహిణీషు జఙ్ఘే ఽభిపూజ్యే వరదాయ చైవ ద్వే జానునీ వాశ్వికుమారఋక్షే
మూలనక్షత్రంలో విష్వధరునికి పాదాలకు నమస్కరించాలి, గుళ్ఫావనంతునికి కండ్ల వద్ద, రోహిణినక్షత్రంలో వరదునికి కాలులకు పూజ చేయాలి, రెండు మోకాళ్లకు లేదా అశ్వికుమార నక్షత్రంలో మోకాళ్లకు పూజ చేయాలి.
పూర్వోత్తరాషాఢయుగే తథోరూ నమః శివాయేత్యభిపూజనీయౌ పూర్వోత్తరాఫల్గునియుగ్మకే చ మేఢ్రం నమః పఞ్చశరాయ పూజ్యమ్
పూర్వ, ఉత్తరాషాఢ నక్షత్ర సంయోగంలో, తొడలకు 'శివాయ నమః' అంటూ పూజించాలి. పూర్వ, ఉత్తరఫల్గుని నక్షత్ర జంటలో, మెడకు 'పంచశరాయ నమః' అంటూ పూజించాలి.
కటిం నమః శార్ఙ్గధరాయ విష్ణోః సమ్పూజయేన్నారద కృత్తికాసు తథార్చయేద్భాద్రపదాద్వయే చ పార్శ్వే నమః కేశినిషూదనాయ
కటికి 'శారంగధర విష్ణవే నమః' అని పూజించాలి నారదా. కృత్తిక నక్షత్రంలో కూడా అలాగే, రెండు భాద్రపద నక్షత్రాల్లో, ప్రక్కలకు 'కేశినిషూదనాయ నమః' అని పూజించాలి.
కుక్షిద్వయం నారద రేవతీషు దామోదరాయేత్యభిపూజనీయమ్ ఋక్షే ఽనురాధాసు చ మాధవాయ నమస్తథోరఃస్థలమేవ పూజ్యమ్
రేవతి నక్షత్రంలో రెండు ప్రక్కలకూ 'దామోదరాయ నమః' అని పూజించాలి నారదా. అనురాధ నక్షత్రంలో, ఛాతీకి 'మాధవాయ నమః' అని పూజించాలి.
పృష్ఠం ధనిష్ఠాసు చ పూజనీయమ్ అఘౌఘవిధ్వంసకరాయ తచ్చ శ్రీశఙ్ఖచక్రాసిగదాధరాయ నమో విశాఖాసు భుజాశ్చ పూజ్యాః
ధనిష్ఠ నక్షత్రంలో, పీఠానికి పాపాలను తొలగించేవాడైన దేవునికి పూజ చేయాలి. విశాఖ నక్షత్రంలో, శంఖ, చక్ర, ఖడ్గ, గదలను ధరించిన శ్రీహరికి భుజాలకు నమస్కరించాలి.
హస్తే తు హస్తా మధుసూదనాయ నమో ఽభిపూజ్యా ఇతి కైటభారేః పునర్వసావఙ్గులిపూర్వభాగాః సామ్నామధీశాయ నమో ఽభిపూజ్యాః
హస్త నక్షత్రంలో, చేతులకు 'మధుసూదనాయ నమః' అని పూజించాలి. పునర్వసు నక్షత్రంలో, వేళ్ల ముందు భాగాలకు 'సామవేదాధిపతయే నమః' అని పూజించాలి నారదా.
భుజంగనక్షత్రదినే నఖాని సమ్పూజయేన్మత్స్యశరీరభాజః కూర్మస్య పాదౌ శరణం వ్రజామి జ్యేష్ఠాసు కణ్ఠే హరిరర్చనీయః
సర్ప నక్షత్ర దినాన మత్స్య రూపానికి చెందిన నఖాలను పూజించాలి. కూర్ముని పాదాలను స్మరించాలి, వాటిలో శరణు పొందాలి. జ్యేష్ఠ నక్షత్రాలలో హరిదేవుని మెడను భక్తితో పూజించాలి.
శ్రోత్రే వరాహాయ నమో ఽభిపూజ్యా జనార్దనస్య శ్రవణేన సమ్యక్ పుష్యే ముఖం దానవసూదనాయ నమో నృసింహాయ చ పూజనీయమ్
చెవులకు వరాహమూర్తికి నమస్కారం చేసి, జనార్దనుని కర్ణమార్గాన్ని పూజించాలి. పుష్య నక్షత్రంలో దానవ సంహారకుని నోటిని పూజించాలి. నరసింహునికి నమస్కారం చేసి, ఆయనను పూజించాలి.
నమో నమః కారణవామనాయ స్వాతీషు దన్తాగ్రమథార్చనీయమ్ ఆస్యం హరేర్భార్గవనన్దనాయ సంపూజనీయం ద్విజ వారుణే తు
కారణ స్వరూపుడైన వామనునికి పునఃపునః నమస్కారం. స్వాతి నక్షత్రంలో పళ్ల కొనలను పూజించాలి. భృగునందనుడైన హరిదేవుని నోటిని పూజించాలి, ద్విజులారా, వరుణ నక్షత్రంలో కూడా పూజించాలి.
నమో ఽస్తు రామాయ మఘాసు నాసా సంపూజనీయా రఘునన్దనస్య మృగోత్తమాఙ్గే నయనే ఽభిపూజ్యే నమో ఽస్తు తే రామ విఘూర్ణితాక్ష
రామచంద్రునికి నమస్కారం. మఘా నక్షత్రంలో రఘువంశరత్నుడైన రాముని ముక్కును పూజించాలి. మృగశిర నక్షత్రంలో కన్నులను పూజించాలి. చంచల దృష్టి కలిగిన రామా, నీకు నమస్కారం.
బుద్ధాయ శాన్తాయ నమో లలాటం చిత్రాసు సంపూజ్యతమం మురారేః శిరో ఽభిపూజ్యం భరణీషు విష్ణోర్ నమో ఽస్తు విశ్వేశ్వర కల్కిరూపిణే
బుద్ధునికి, శాంత స్వరూపుడైనవాడికి నమస్కారం. చిత్ర నక్షత్రంలో మురారినీ నుదిటిని అత్యంత భక్తితో పూజించాలి. భరణి నక్షత్రంలో విష్ణుమూర్తి తలను పూజించాలి. విశ్వేశ్వరుడైన కల్కిరూపుడికి నమస్కారం.
ఆర్ద్రాసు కేశాః పురుషోత్తమస్య సంపూజనీయా హరయే నమస్తే ఉపోషితేనర్క్షదినేషు భక్త్యా సంపూజనీయా ద్విజపుంగవాః స్యుః
ఆర్ద్ర నక్షత్రంలో పురుషోత్తముని జుట్టును పూజించాలి. హరికి నమస్కారం. ఉపవాస నక్షత్ర దినాలలో భక్తితో ద్విజశ్రేష్ఠులు పూజ చేయాలి.
పూర్ణే వ్రతే సర్వగుణాన్వితాయ వాగ్రూపశీలాయ చ సామగాయ హైమీం విశాలాయతబాహుదణ్డాం ముక్తాఫలేన్దూపలవజ్రయుక్తామ్
వ్రతం పూర్తయినప్పుడు, సమస్త గుణాలతో కూడిన, వాగ్వైభవం, సదాచారం కలిగిన సామగాయకుని రూపాన్ని, వెండి, ముత్యాలు, చంద్రకాంతులు, వజ్రాలు అలంకరించిన, విశాలమైన, దీర్ఘమైన చేతులతో కూడిన రూపాన్ని సమర్పించాలి.
జలస్య పూర్ణే కలశే నివిష్టామ్ అర్చాం హరేర్వస్త్రగవా సహైవ శయ్యాం తథోపస్కరభాజనాదియుక్తాం ప్రదద్యాద్ద్విజపుంగవాయ
నీటితో నిండిన కలశంలో హరిదేవుని ప్రతిమను, వస్త్రాలు, గోవులు, మంచం, పరికరాలు మొదలైన వాటితో కలిపి, ద్విజశ్రేష్ఠునికి దానం చేయాలి.
యద్యస్తి యత్కించిదిహాస్తి దేయం దద్యాద్ద్విజాయాత్మహితాయ సర్వమ్ మనోరథాన్నః సఫలీకురుష్వ హిరణ్యగర్భాచ్యుతరుద్రరూపిన్
ఇక్కడ ఉన్నదేదైనా, దానం చేయదగినదేదైనా, అన్నింటినీ ద్విజుని మేలుకోసం ఇవ్వాలి. హిరణ్యగర్భుడా, అచ్యుతుడా, రుద్ర స్వరూపుడా, మా కోరికలన్నీ నెరవేర్చు.
సలక్ష్మీకం సభార్యాయ కాఞ్చనం పురుషోత్తమమ్ శయ్యాం చ దద్యాన్మన్త్రేణ గ్రన్థిభేదవివర్జితామ్
లక్ష్మీ సమేతుడైన పురుషోత్తమునికి, అతని భార్యతో పాటు, బంగారు మంచాన్ని, మంత్రోచ్చారణతో, ముడులు లేకుండా, లోపాలు లేకుండా సమర్పించాలి.
యథా న విష్ణుభక్తానాం వృజినం జాయతే క్వచిత్ తథా సురూపతారోగ్యం కేశవే భక్తిముత్తమామ్
విష్ణుభక్తులకు ఎప్పుడూ కష్టాలు కలగవు. అలాగే, అందం, ఆరోగ్యం, కేశవునికి ఉత్తమమైన భక్తి లభిస్తుంది.
యథా న లక్ష్మ్యా శయనం తవ శూన్యం జనార్దన శయ్యా మమాప్యశూన్యాస్తు కృష్ణ జన్మని జన్మని
జనార్దనా, నీ మంచం ఎప్పుడూ లక్ష్మితో ఖాళీగా ఉండదు. అలా నా మంచం కూడా, కృష్ణా, ప్రతి జన్మలో ఖాళీగా ఉండకూడదు.
ఏవం నివేద్య తత్సర్వం వస్త్రమాల్యానులేపనమ్ నక్షత్రపురుషజ్ఞాయ విప్రాయాథ విసర్జయేత్
అంతటిని, అంటే వస్త్రాలు, పుష్పమాలలు, అంగరాగాలు, నక్షత్రపురుషునికి అర్పించి, తరువాత బ్రాహ్మణుని గౌరవంగా పంపించాలి.
భుఞ్జీతాతైలలవణం సర్వర్క్షేష్వప్యుపోషితః భోజనం చ యథాశక్తి విత్తశాఠ్యవివర్జితః
ప్రతి నక్షత్రంలో ఉపవాసం చేసినవాడు, నూనె, ఉప్పు, మరియు తన శక్తికి తగినంత భోజనం, ధనంలో మోసం లేకుండా తినవచ్చు.
ఇతి నక్షత్రపురుషమ్ ఉపాస్య విధివత్స్వయమ్ సర్వాన్కామానవాప్నోతి విష్ణులోకే మహీయతే
ఇలా నక్షత్రపురుషుని నియమంగా పూజించినవాడు, అన్ని కోరికలు పొందుతాడు, విష్ణు లోకంలో ఘనత పొందుతాడు.
బ్రహ్మహత్యాదికం కించిద్ ఇహ వాముత్ర వా కృతమ్ ఆత్మనా వాథ పితృభిస్ తత్సర్వం క్షయమాప్నుయాత్
బ్రహ్మహత్య వంటి పాపాలు, ఇక్కడా, అక్కడా, తానే చేసినా, పితృదేవతలు చేసినా, అవన్నీ నశించిపోతాయి.
ఇతి పఠతి శృణోతి వాతిభక్త్యా పురుషవరో వ్రతమఙ్గనాథ కుర్యాత్ కలికలుషవిదారణం మురారేః సకలవిభూతిఫలప్రదం చ పుంసామ్
ఈ వ్రతాన్ని భక్తితో చదివేవారు, వినేవారు, మానవలోకంలో ఉత్తములు, తప్పక ఆచరించాలి. ఇది కలియుగ పాపాలను తొలగిస్తుంది, మురారి మహిమ ఫలితాలన్నీ ప్రసాదిస్తుంది.
ఉపవాసేష్వశక్తస్య తదేవ ఫలమిచ్ఛతః అనభ్యాసేన రోగాద్వా కిమిష్టం వ్రతముత్తమమ్
ఉపవాసం చేయలేని వారికి, అదే ఫలితం కావాలంటే, అలవాటు లేకపోయినా, అనారోగ్యమున్నా, ఏ వ్రతం ఉత్తమమో చెప్పండి.