ధర్మశ్చార్థశ్చ కామశ్చ మోక్షశ్చైవాత్ర కీర్త్యతే సర్వేష్వపి పురాణేషు తద్విరుద్ధం చ యత్ఫలమ్
ధర్మం, అర్థం, కామం, మోక్షం అన్నీ ప్రతి పురాణంలో చెప్పబడ్డాయి. వాటికి విరుద్ధమైన ఫలితాలు కూడా వివరించబడ్డాయి.
సాత్త్వికేషు పురాణేషు మాహాత్మ్యమధికం హరేః రాజసేషు చ మాహాత్మ్యమ్ అధికం బ్రహ్మణో విదుః
సాత్విక పురాణాల్లో హరిలో మహిమ ఎక్కువగా చెప్పబడింది. రాజస పురాణాల్లో బ్రహ్మ మహిమ ప్రధానంగా వివరించబడింది.
తద్వదగ్నేశ్చ మాహాత్మ్యం తామసేషు శివస్య చ సంకీర్ణేషు సరస్వత్యాః పితౄణాం చ నిగద్యతే
అలాగే అగ్ని మహిమను, తామస పురాణాల్లో శివ మహిమను, మిశ్రమ పురాణాల్లో సరస్వతి మరియు పితృదేవతల మహిమను వివరించారు.
అష్టాదశ పురాణాని కృత్వా సత్యవతీసుతః భారతాఖ్యానమఖిలం చక్రే తదుపబృంహితమ్ లక్షేణైకేన యత్ప్రోక్తం వేదార్థపరిబృంహితమ్
పదహారు పురాణాలను రచించిన తర్వాత, సత్యవతీ కుమారుడు వంద వేల శ్లోకాలతో వేదార్థాన్ని కలిగిన మహాభారతాన్ని కూడా సృష్టించాడు.
వాల్మీకినా తు యత్ప్రోక్తం రామోపాఖ్యానముత్తమమ్ బ్రహ్మణాభిహితం యచ్చ శతకోటిప్రవిస్తరమ్
వాల్మీకి మహర్షి చెప్పిన, బ్రహ్మదేవుడు ప్రకటించిన, కోట్లాది విశదీకరణలతో విస్తరించిన ఆ అత్యుత్తమమైన రామకథను
ఆహృత్య నారదాయైవం తేన వాల్మీకయే పునః వాల్మీకినా చ లోకేషు ధర్మకామార్థసాధనమ్ ఏవం సపాదాః పఞ్చైతే లక్షా మర్త్యే ప్రకీర్తితాః
అదే విషయాన్ని నారదునికి, మళ్లీ వాల్మీకికి, వాల్మీకి ద్వారా ఈ లోకాల్లో ధర్మం, కామం, అర్థం సాధనకు సంబంధించినట్లు సేకరించి, ఈ విధంగా ఐదు లక్షల యాభై వేల శ్లోకాలుగా మానవ లోకంలో ప్రసిద్ధి చెందింది.
పురాతనస్య కల్పస్య పురాణాని విదుర్బుధాః ధన్యం యశస్యమాయుష్యం పురాణానామనుక్రమమ్ యః పఠేచ్ఛృణుయాద్వాపి స యాతి పరమాం గతిమ్
పురాతన కల్పానికి చెందినవిగా పండితులు పురాణాలను గుర్తిస్తారు. పురాణాల క్రమాన్ని చదివేవారికి లేదా వినేవారికి ధన్యం, కీర్తి, ఆయుష్షు లభిస్తుంది. ఎవరు వీటిని పఠిస్తారో, వింటారో వారు పరమ గతి పొందుతారు.
ఇదం పవిత్రం యశసో నిధానమ్ ఇదం పితౄణామతివల్లభం చ ఇదం చ దేవేష్వ్ అమృతాయితం చ నిత్యం త్విదం పాపహరం చ పుంసామ్
ఇది పవిత్రమైనది, యశస్సుకు నిలయం, పితృదేవతలకు ఎంతో ప్రీతికరమైనది, దేవతల్లో అమృతానికి సమానమైనది, మనుషులకు పాపాలను తొలగించే శాశ్వతమైన ఔషధం.
అతః పరం ప్రవక్ష్యామి దానధర్మానశేషతః వ్రతోపవాససంయుక్తాన్ యథామత్స్యోదితానిహ
ఇప్పటినుంచి దానధర్మాలను, ఉపవాస వ్రతాలతో కూడిన విధులను, ఇక్కడ మత్స్య పురాణంలో చెప్పిన ప్రకారం పూర్తిగా వివరించబోతున్నాను.
మహాదేవస్య సంవాదే నారదస్య చ ధీమతః యథావృత్తం ప్రవక్ష్యామి ధర్మకామార్థసాధకమ్
మహాదేవుడు, మహాత్ముడైన నారదునితో సంభాషించిన సందర్భాన్ని, ధర్మం, కామం, అర్థాన్ని సాధించేందుకు సంబంధించినదాన్ని యథావిధిగా వివరించబోతున్నాను.
కైలాసశిఖరాసీనమ్ అపృచ్ఛన్నారదః పురా వినయనమనఙ్గారిమ్ అనఙ్గాఙ్గహరం హరమ్
ఒకసారి, నారదుడు వినయంతో, అహంకారం లేకుండా, కామదేవుని నాశనం చేసిన హరుడిని, కైలాస శిఖరంపై కూర్చున్నప్పుడు ప్రశ్నించాడు.
భగవన్దేవదేవేశ బ్రహ్మవిష్ణ్విన్ద్రనాయక శ్రీమదారోగ్యరూపాయుర్ భాగ్యసౌభాగ్యసమ్పదా సంయుక్తస్తవ విష్ణోర్వా పుమాన్భక్తః కథం భవేత్
భగవంతుడా! దేవతల దేవా! బ్రహ్మ, విష్ణు, ఇంద్రులకు నాయకుడా! శుభం, ఆరోగ్యం, అందం, దీర్ఘాయువు, అదృష్టం, ఐశ్వర్యంతో కూడిన వాడవు. నీకు లేదా విష్ణువుకు భక్తుడవడం మనిషికి ఎలా సాధ్యమవుతుంది?
నారీ వా విధవా సర్వగుణసౌభాగ్యసంయుతా క్రమాన్ముక్తిప్రదం దేవ కించిద్వ్రతమిహోచ్యతామ్
లేకపోతే, అన్ని గుణాలు, సౌభాగ్యం కలిగిన వితంతు స్త్రీ కూడా క్రమంగా ముక్తిని పొందాలంటే, దానికి ఏదైనా వ్రతాన్ని ఇక్కడ వివరించండి ప్రభూ.
సమ్యక్పృష్టం త్వయా బ్రహ్మన్ సర్వలోకహితావహమ్ శ్రుతమప్యత్ర యచ్ఛాన్త్యై తద్వ్రతం శృణు నారద
బ్రాహ్మణా! నువ్వు అన్ని లోకాల మంగళానికి అనువైన ప్రశ్న అడిగావు. ఇక్కడ శాంతికి వినిపించే ఆ వ్రతాన్ని నీవు విను నారదా.
నక్షత్రపురుషం నామ వ్రతం నారాయణాత్మకమ్ పాదాది కుర్యాద్విధివద్ విష్ణునామానుకీర్తనమ్
నక్షత్రపురుష వ్రతం అనే ఇది, నారాయణ స్వరూపమైనది. ఇది పాదాల నుంచి పైకి, క్రమంగా, విష్ణునామాలను జపిస్తూ చేయాలి.
ప్రతిమాం వాసుదేవస్య మూలర్క్షాదిషు చార్చయేత్ చైత్రమాసం సమాసాద్య కృత్వా బ్రాహ్మణవాచనమ్
వాసుదేవుని విగ్రహాన్ని, మూలనక్షత్ర మొదలైన వాటిలో, చైత్రమాసంలో ప్రవేశించి, బ్రాహ్మణుని ద్వారా వేదపఠనం చేయించి ఆరాధించాలి.
మూలే నమో విశ్వధరాయ పాదౌ గుల్ఫావనన్తాయ చ రోహిణీషు జఙ్ఘే ఽభిపూజ్యే వరదాయ చైవ ద్వే జానునీ వాశ్వికుమారఋక్షే
మూలనక్షత్రంలో విష్వధరునికి పాదాలకు నమస్కరించాలి, గుళ్ఫావనంతునికి కండ్ల వద్ద, రోహిణినక్షత్రంలో వరదునికి కాలులకు పూజ చేయాలి, రెండు మోకాళ్లకు లేదా అశ్వికుమార నక్షత్రంలో మోకాళ్లకు పూజ చేయాలి.
పూర్వోత్తరాషాఢయుగే తథోరూ నమః శివాయేత్యభిపూజనీయౌ పూర్వోత్తరాఫల్గునియుగ్మకే చ మేఢ్రం నమః పఞ్చశరాయ పూజ్యమ్
పూర్వ, ఉత్తరాషాఢ నక్షత్ర సంయోగంలో, తొడలకు 'శివాయ నమః' అంటూ పూజించాలి. పూర్వ, ఉత్తరఫల్గుని నక్షత్ర జంటలో, మెడకు 'పంచశరాయ నమః' అంటూ పూజించాలి.
కటిం నమః శార్ఙ్గధరాయ విష్ణోః సమ్పూజయేన్నారద కృత్తికాసు తథార్చయేద్భాద్రపదాద్వయే చ పార్శ్వే నమః కేశినిషూదనాయ
కటికి 'శారంగధర విష్ణవే నమః' అని పూజించాలి నారదా. కృత్తిక నక్షత్రంలో కూడా అలాగే, రెండు భాద్రపద నక్షత్రాల్లో, ప్రక్కలకు 'కేశినిషూదనాయ నమః' అని పూజించాలి.
కుక్షిద్వయం నారద రేవతీషు దామోదరాయేత్యభిపూజనీయమ్ ఋక్షే ఽనురాధాసు చ మాధవాయ నమస్తథోరఃస్థలమేవ పూజ్యమ్
రేవతి నక్షత్రంలో రెండు ప్రక్కలకూ 'దామోదరాయ నమః' అని పూజించాలి నారదా. అనురాధ నక్షత్రంలో, ఛాతీకి 'మాధవాయ నమః' అని పూజించాలి.
పృష్ఠం ధనిష్ఠాసు చ పూజనీయమ్ అఘౌఘవిధ్వంసకరాయ తచ్చ శ్రీశఙ్ఖచక్రాసిగదాధరాయ నమో విశాఖాసు భుజాశ్చ పూజ్యాః
ధనిష్ఠ నక్షత్రంలో, పీఠానికి పాపాలను తొలగించేవాడైన దేవునికి పూజ చేయాలి. విశాఖ నక్షత్రంలో, శంఖ, చక్ర, ఖడ్గ, గదలను ధరించిన శ్రీహరికి భుజాలకు నమస్కరించాలి.
హస్తే తు హస్తా మధుసూదనాయ నమో ఽభిపూజ్యా ఇతి కైటభారేః పునర్వసావఙ్గులిపూర్వభాగాః సామ్నామధీశాయ నమో ఽభిపూజ్యాః
హస్త నక్షత్రంలో, చేతులకు 'మధుసూదనాయ నమః' అని పూజించాలి. పునర్వసు నక్షత్రంలో, వేళ్ల ముందు భాగాలకు 'సామవేదాధిపతయే నమః' అని పూజించాలి నారదా.
భుజంగనక్షత్రదినే నఖాని సమ్పూజయేన్మత్స్యశరీరభాజః కూర్మస్య పాదౌ శరణం వ్రజామి జ్యేష్ఠాసు కణ్ఠే హరిరర్చనీయః
సర్ప నక్షత్ర దినాన మత్స్య రూపానికి చెందిన నఖాలను పూజించాలి. కూర్ముని పాదాలను స్మరించాలి, వాటిలో శరణు పొందాలి. జ్యేష్ఠ నక్షత్రాలలో హరిదేవుని మెడను భక్తితో పూజించాలి.
శ్రోత్రే వరాహాయ నమో ఽభిపూజ్యా జనార్దనస్య శ్రవణేన సమ్యక్ పుష్యే ముఖం దానవసూదనాయ నమో నృసింహాయ చ పూజనీయమ్
చెవులకు వరాహమూర్తికి నమస్కారం చేసి, జనార్దనుని కర్ణమార్గాన్ని పూజించాలి. పుష్య నక్షత్రంలో దానవ సంహారకుని నోటిని పూజించాలి. నరసింహునికి నమస్కారం చేసి, ఆయనను పూజించాలి.
నమో నమః కారణవామనాయ స్వాతీషు దన్తాగ్రమథార్చనీయమ్ ఆస్యం హరేర్భార్గవనన్దనాయ సంపూజనీయం ద్విజ వారుణే తు
కారణ స్వరూపుడైన వామనునికి పునఃపునః నమస్కారం. స్వాతి నక్షత్రంలో పళ్ల కొనలను పూజించాలి. భృగునందనుడైన హరిదేవుని నోటిని పూజించాలి, ద్విజులారా, వరుణ నక్షత్రంలో కూడా పూజించాలి.
నమో ఽస్తు రామాయ మఘాసు నాసా సంపూజనీయా రఘునన్దనస్య మృగోత్తమాఙ్గే నయనే ఽభిపూజ్యే నమో ఽస్తు తే రామ విఘూర్ణితాక్ష
రామచంద్రునికి నమస్కారం. మఘా నక్షత్రంలో రఘువంశరత్నుడైన రాముని ముక్కును పూజించాలి. మృగశిర నక్షత్రంలో కన్నులను పూజించాలి. చంచల దృష్టి కలిగిన రామా, నీకు నమస్కారం.
బుద్ధాయ శాన్తాయ నమో లలాటం చిత్రాసు సంపూజ్యతమం మురారేః శిరో ఽభిపూజ్యం భరణీషు విష్ణోర్ నమో ఽస్తు విశ్వేశ్వర కల్కిరూపిణే
బుద్ధునికి, శాంత స్వరూపుడైనవాడికి నమస్కారం. చిత్ర నక్షత్రంలో మురారినీ నుదిటిని అత్యంత భక్తితో పూజించాలి. భరణి నక్షత్రంలో విష్ణుమూర్తి తలను పూజించాలి. విశ్వేశ్వరుడైన కల్కిరూపుడికి నమస్కారం.
ఆర్ద్రాసు కేశాః పురుషోత్తమస్య సంపూజనీయా హరయే నమస్తే ఉపోషితేనర్క్షదినేషు భక్త్యా సంపూజనీయా ద్విజపుంగవాః స్యుః
ఆర్ద్ర నక్షత్రంలో పురుషోత్తముని జుట్టును పూజించాలి. హరికి నమస్కారం. ఉపవాస నక్షత్ర దినాలలో భక్తితో ద్విజశ్రేష్ఠులు పూజ చేయాలి.
పూర్ణే వ్రతే సర్వగుణాన్వితాయ వాగ్రూపశీలాయ చ సామగాయ హైమీం విశాలాయతబాహుదణ్డాం ముక్తాఫలేన్దూపలవజ్రయుక్తామ్
వ్రతం పూర్తయినప్పుడు, సమస్త గుణాలతో కూడిన, వాగ్వైభవం, సదాచారం కలిగిన సామగాయకుని రూపాన్ని, వెండి, ముత్యాలు, చంద్రకాంతులు, వజ్రాలు అలంకరించిన, విశాలమైన, దీర్ఘమైన చేతులతో కూడిన రూపాన్ని సమర్పించాలి.
జలస్య పూర్ణే కలశే నివిష్టామ్ అర్చాం హరేర్వస్త్రగవా సహైవ శయ్యాం తథోపస్కరభాజనాదియుక్తాం ప్రదద్యాద్ద్విజపుంగవాయ
నీటితో నిండిన కలశంలో హరిదేవుని ప్రతిమను, వస్త్రాలు, గోవులు, మంచం, పరికరాలు మొదలైన వాటితో కలిపి, ద్విజశ్రేష్ఠునికి దానం చేయాలి.