అమూర్తరయసం వీరం త్రివనం చైవ ధార్మికమ్ గౌరీ కన్యా తృతీయా చ మాన్ధాతుర్జననీ శుభా
వారిలో అమూర్తరయుడు ధైర్యవంతుడు, త్రివనుడు ధర్మబద్ధుడు. మూడవ కుమార్తె గౌరీ, ఆమె మాంధాతకు తల్లి.
ఇలినా తు యమస్యాసీత్ కన్యా యాజనయత్సుతాన్ బ్రహ్మవాదపరాక్రాన్తాఞ్ ఛుభదా త్వ్ ఇలినా హ్య్ అభూత్
ఇలినకు ఒక కుమార్తె పుట్టింది. ఆమె బ్రహ్మవిద్యలో నిపుణులైన, పరాక్రమశీలులైన కుమారులను కనెను. ఇలినకు శుభద అనే కుమార్తె పుట్టింది.
ఉపదానవీ సుతాంల్లేభే చతురస్త్విలినాత్మజాత్ ఋష్యన్తమథ దుష్యన్తం ప్రవీరమ్ అనధం తథా
ఉపదానవికి ఇలిన నుండి నలుగురు కుమారులు పుట్టారు — ఋష్యంతుడు, దుశ్యంతుడు, ప్రవీరుడు, అనధుడు.
చక్రవర్తీ తతో యజ్ఞే దుష్యన్తాత్సమితింజయః శకున్తలాయాం భరతో యస్య నామ్నా చ భారతాః
ఆ దుశ్యంతుడు చక్రవర్తి. అతనికి సమితింజయుడు పుట్టాడు. శకుంతలకి పుట్టిన కుమారుడు భరతుడు. భరతుని పేరుతోనే భరతులు అనబడతారు.
దౌష్యన్తీం ప్రతి రాజానం వాగూచే చాశరీరిణీ మాతా భస్త్రా పితుః పుత్రో యేన జాతః స ఏవ సః
దుశ్యంతునికి కుమారుని గురించి ఒక శరీరరహిత స్వరం ఇలా చెప్పింది: 'తల్లి బెల్లోస్ లాంటిది, తండ్రే సంతానదాత. తండ్రి నుంచి పుట్టిన కుమారుడే నిజమైన కుమారుడు.'
భరస్వ పుత్రం దుష్యన్త మావమంస్థాః శకున్తలామ్ రేతోధాం నయతే పుత్రః పరేతం యమసాదనాత్ త్వం చాస్య ధాతా గర్భస్య సత్యమాహ శకున్తలా
'దుశ్యంతా! నీ కుమారుణ్ని ఒప్పుకో. శకుంతలను తక్కువగా చూడవద్దు. తండ్రి విత్తనం వేసినవాడు, కుమారుడు యమలోకంలోనుంచి తండ్రిని బయటకు తీసుకెళ్తాడు. నీవే ఈ గర్భానికి ధాతా. శకుంతల నిజమే చెప్పింది.'
భరతస్య వినష్టేషు తనయేషు పురా కిల పుత్రాణాం మాతృకాత్ కోపాత్ సుమహాన్సంక్షయః కృతః
పూర్వం భరతుని కుమారులు నశించినప్పుడు, వారి తల్లుల కోపంతో గొప్ప విధ్వంసం జరిగింది.
తతో మరుద్భిరానీయ పుత్రః స తు బృహస్పతేః సంక్రామితో భరద్వాజో మరుద్భిర్భరతస్య తు
ఆ తరువాత, మరుతులు బృహస్పతికి పుట్టిన కుమారుణ్ని తీసుకొచ్చి, భరతునికి అప్పగించారు.
భరతస్య భరద్వాజః పుత్రార్థం మారుతైః కథమ్ సంక్రామితో మహాతేజాస్ తన్నో బ్రూహి యథాతథమ్
మహాతేజస్వి భరద్వాజుడు మరుతుల ద్వారా భరతునికి కుమారునిగా ఎలా మారాడు? దయచేసి నిజంగా చెప్పు.
పత్న్యామాపన్నసత్త్వాయామ్ ఉశిజః స స్థితో భువి భ్రాతుర్భార్యాం స దృష్ట్వా తు బృహస్పతిరువాచ హ
అప్పుడు ఉశిజుడు తన భార్య గర్భవతిగా ఉండగా భూమిపై ఉన్నాడు. తన అన్నయ్య భార్యను చూసి బృహస్పతి ఇలా అన్నాడు.
ఉపతిష్ఠ స్వలంకృత్య మైథునాయ చ మాం శుభే ఏవముక్తాబ్రవీదేనం స్వయమేవ బృహస్పతిమ్
'శుభే! నీవు అలంకరించుకుని నా దగ్గరకు రా.' అని చెప్పగా, ఆమె స్వయంగా బృహస్పతిని ఇలా అడిగింది.
గర్భః పరిణతశ్చాయం బ్రహ్మ వ్యాహరతే గిరా అమోఘరేతాస్త్వం చాపి ధర్మం చైవం విగర్హితమ్
'ఈ గర్భం పండింది, బ్రహ్మవాణితో మాట్లాడుతోంది. నీ విత్తనం వృథా కాదు. కానీ ఇది ధర్మానికి విరుద్ధం.'
ఏవముక్తో ఽబ్రవీదేనాం స్వయమేవ బృహస్పతిః నోపదేష్టవ్యో వినయస్ త్వయా మే వరవర్ణిని
అదంతా విన్న బృహస్పతి ఆమెతో ఇలా అన్నాడు: 'ఓ సుందరీ! నన్ను నీతిలో నేర్పించాల్సిన అవసరం లేదు.'
ధర్షమాణః ప్రసహ్యైనాం మైథునాయోపచక్రమే తతో బృహస్పతిం గర్భో ధర్షమాణమువాచ హ
ఆమెను బలవంతంగా ఒత్తిడి చేసి సంయోగానికి ప్రయత్నించాడు. అప్పుడు గర్భంలో ఉన్నవాడు బృహస్పతిని ఇలా అడిగాడు.
సంనివిష్టో హ్య్ అహం పూర్వమ్ ఇహ నామ బృహస్పతే అమోఘరేతాశ్చ భవాన్ నావకాశ ఇహ ద్వయోః
'బృహస్పతీ! నేను ఇక్కడ ముందే ఉన్నాను. నీ విత్తనం వృథా కాదు. ఇద్దరికి ఇక్కడ స్థలం లేదు.'
ఏవముక్తః స గర్భేణ కుపితః ప్రత్యువాచ హ యస్మాత్త్వమీదృశే కాలే సర్వభూతేప్సితే సతి అభిషేధసి తస్మాత్త్వం తమో దీర్ఘం ప్రవేక్ష్యసి
అలా గర్భస్థుడు అన్నప్పుడు, కోపంతో బృహస్పతి ఇలా అన్నాడు: 'ప్రతి జీవికి జననం కావాలనుకునే సమయంలో నువ్వు నన్ను అడ్డుకుంటున్నావు. అందుకే నువ్వు దీర్ఘకాలం అంధకారంలో ఉండాలి.'
తతః కామం సంనివర్త్య తస్యానన్దాద్బృహస్పతేః తద్రేతస్త్వపతద్భూమౌ నివృత్తం శిశుకో ఽభవత్
ఆ ఆనందం లేక మమతా తన కోరికను దాచుకుంది. అప్పుడు బృహస్పతి యొక్క వీర్యం భూమిపై పడింది. అది అక్కడే ఆగిపోయి, ఒక శిశువుగా మారింది.
సద్యోజాతం కుమారం తు దృష్ట్వా తం మమతాబ్రవీత్ గమిష్యామి గృహం స్వం వై భరస్వైనం బృహస్పతే
ఆ శిశువు వెంటనే పుట్టినదాన్ని చూసి మమతా ఇలా చెప్పింది: "నేను నా ఇంటికి వెళ్తాను. బృహస్పతీ, నువ్వే ఈ బిడ్డను చూసుకో."
ఏవముక్త్వా గతా సా తు గతాయాం సో ఽపి తం త్యజత్ మాతాపితృభ్యాం త్యక్తం తు దృష్ట్వా తం మరుతః శిశుమ్ జగృహుస్తం భరద్వాజం మరుతః కృపయా స్థితాః
అలా చెప్పి మమతా వెళ్లిపోయింది. ఆమె వెళ్లిన తర్వాత బృహస్పతీ కూడా ఆ శిశువును వదిలేశాడు. తల్లి తండ్రి ఇద్దరూ వదిలిన ఆ బిడ్డను చూసి, మారుతులు దయతో ఆ భారద్వాజుని తీసుకున్నారు.
తస్మిన్కాలే తు భరతో బహుభిర్ ఋతుభిర్విభుః పుత్రనైమిత్తికైర్యజ్ఞైర్ అయజత్పుత్రలిప్సయా
అప్పుడు భరతుడు, గొప్పవాడు, కొడుకు కోసం అనేక కాల యజ్ఞాలు చేశాడు.
యదా స యజమానస్తు పుత్రం నాసాదయత్ప్రభుః తతః క్రతుం మరుత్సోమం పుత్రార్థే సముపాహరత్
ఆ యజ్ఞకర్త అయిన భరతుడు కొడుకును పొందలేకపోయినప్పుడు, కొడుకు కోసం మారుత్ సోమ యజ్ఞాన్ని నిర్వహించాడు.
తేన తే మరుతస్తస్య మరుత్సోమేన తుష్టువుః ఉపనిన్యుర్భరద్వాజం పుత్రార్థం భరతాయ వై
ఆ యజ్ఞంతో మారుతులు సంతోషించారు. వారు భారద్వాజుని భరతునికి కొడుకుగా తీసుకువచ్చారు.
దాయాదో ఽఙ్గిరసః సూనోర్ ఔరసస్తు బృహస్పతేః సంక్రామితో భరద్వాజో మరుద్భిర్భరతం ప్రతి
భారద్వాజుడు బృహస్పతి యొక్క నిజమైన కుమారుడు, అంగిరస వంశానికి వారసుడు. మారుతులు అతన్ని భరతుని వద్దకు తీసుకువచ్చారు.
భరతస్తు భరద్వాజం పుత్రం ప్రాప్య విభుర్ బ్రవీత్ ఆదావ్ ఆత్మహితాయ త్వం కృతార్థో ఽహం త్వయా విభో
భరతుడు భారద్వాజుని కొడుకుగా పొందిన తర్వాత ఇలా అన్నాడు: "మొదట నన్ను ఆనందింపజేయడానికి నిన్ను ఇచ్చారు. ఇప్పుడు నీవల్ల నేను సంతృప్తుడనయ్యాను."
పూర్వం తు వితథే తస్మిన్ కృతే వై పుత్రజన్మని తతస్తు వితథో నామ భరద్వాజో నృపో ఽభవత్
మొదట కొడుకు జననం వృథా అయిందని భావించి, ఆ రాజు భారద్వాజుడు 'వితథుడు' అని పిలవబడాడు.
తస్మాదపి భరద్వాజాద్ బ్రాహ్మణాః క్షత్రియా భువి ద్వ్యాముష్యాయణకౌలీనాః స్మృతాస్తే ద్వివిధేన చ
ఆ భారద్వాజుని వంశం నుండి భూమిపై బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు జన్మించారు. వారు ద్వ్యాముష్యాయణ వంశీయులు అని రెండు విధాలుగా ప్రసిద్ధి చెందారు.
తతో జాతే హి వితథే భరతశ్చ దివం యయౌ భరద్వాజో దివం యాతో హ్య్ అభిషిచ్య సుతమృషిః
వితథుడు పుట్టిన తర్వాత భరతుడు స్వర్గానికి వెళ్లాడు. భారద్వాజుడు తన కుమారుని పట్టాభిషేకం చేసి, తరువాత స్వర్గానికి చేరాడు.
దాయాదో వితథస్యాసీద్ భువమన్యుర్ మహాయశాః మహాభూతోపమాః పుత్రాశ్ చత్వారో భువమన్యవః
వితథుని వారసుడిగా మహాప్రఖ్యాతుడైన భువమన్యుడు అయ్యాడు. అతని నలుగురు కుమారులు కూడా మహాశక్తులు కలవారు.
బృహత్క్షత్రో మహావీర్యో నరో గర్గశ్చ వీర్యవాన్ నరస్య సంకృతిః పుత్రస్ తస్య పుత్రో మహాయశాః
బృహత్క్షత్రుడు మహావీరుడు, నరుడు, గర్గుడు మహాశక్తివంతుడు. నరునికి సంకృతి కుమారుడు, అతనికి ప్రసిద్ధి చెందిన కుమారుడు జన్మించాడు.
గురుధీ రన్తిదేవశ్చ సత్కృత్యాం తావ్ ఉభౌ స్మృతౌ గర్గస్య చైవ దాయాదః శిబిర్విద్వానజాయత
గురుధీ, రంతిదేవుడు ఇద్దరూ గౌరవంతో గుర్తించబడ్డారు. గర్గునికి శిబి అనే జ్ఞానవంతుడు వారసుడిగా జన్మించాడు.