ఏషా త్వాం విష్ణునా సార్ధం దహామి మఘవన్బలాత్ మిషతాం సర్వభూతానాం దృశ్యతాం మే తపోబలమ్
'ఇప్పుడు, విష్ణువుతో కలిసి, మఘవన్, నేను నిన్ను బలవంతంగా కాల్చేస్తాను. అన్ని జీవులు చూస్తుండగా నా తపస్సు బలాన్ని చూపిస్తాను.'
తయా ఽభిభూతౌ తౌ దేవావ్ ఇన్ద్రావిష్ణూ బభూవతుః కథం ముచ్యేవ సహితౌ విష్ణురిన్ద్రమ్ అభాషత
ఆమె చేతిలో ఇంద్రుడు, విష్ణువు ఇద్దరూ బంధించబడ్డారు. అప్పుడు విష్ణువు ఇంద్రునితో, 'మనిద్దరం కలసి ఎలా విడిపోవాలి?' అని అడిగాడు.
ఇన్ద్రో ఽబ్రవీజ్జహి హ్యేనాం యావన్నౌ న దహేత్ప్రభో విశేషణాభిభూతో ఽస్మి త్వత్తో ఽహం జహి మా చిరమ్
ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: 'ప్రభూ! ఆమె మనిద్దరినీ కాల్చకముందే ఆమెను సంహరించు. ఆమె ప్రత్యేక శక్తితో నేను బలహీనుడిని అయ్యాను. ఆలస్యం చేయక వెంటనే ఆమెను సంహరించు.'
తతః సమీక్ష్య విష్ణుస్తాం స్త్రీవధే కృచ్ఛ్రమ్ ఆస్థితః అభిధ్యాయ తతశ్చక్రమ్ ఆపదుద్ధరణే తు తత్
అప్పుడు విష్ణువు, స్త్రీను సంహరించడంలో ఎంత కష్టం ఉందో ఆలోచించి, ఆ అపాయం తొలగించేందుకు తన చక్రాన్ని ఎత్తుకున్నాడు.
తతస్తు త్వరయా యుక్తః శీఘ్రకారీ భయాన్వితః జ్ఞాత్వా విష్ణుస్తతస్తస్యా క్రూరం దేవ్యాశ్చికీర్షితమ్ క్రుద్ధః స్వమస్త్రమాదాయ శిరశ్చిచ్ఛేద వై భియా
విష్ణువు త్వరగా, భయంతో, ఆ దేవీ దురుద్దేశాన్ని తెలుసుకుని, కోపంతో తన ఆయుధాన్ని తీసుకుని, భయంతో ఆమె తలను నరికేశాడు.
తం దృష్ట్వా స్త్రీవధం ఘోరం చుక్రోధ భృగురీశ్వరః తతో ఽభిశప్తో భృగుణా విష్ణుర్ భార్యావధే తదా
ఆ భయంకరమైన స్త్రీ వధను చూసి, భృగుమహర్షి కోపంగా అయ్యాడు. అప్పుడు భృగువు, విష్ణువును భార్యను సంహరించిందని శపించాడు.
యస్మాత్తే జానతో ధర్మప్రవధ్యా స్త్రీ నిషూదితా తస్మాత్త్వం సప్తకృత్వేహ మానుషేషూపపత్స్జసే
నీకు ధర్మం తెలిసినా, సంహరించరాని స్త్రీని సంహరించావు. అందుకే, నీవు ఏడుసార్లు ఇక్కడ మనుషులలో జన్మిస్తావు.
తతస్తేనాభిశాపేన నష్టే ధర్మే పునఃపునః లోకస్య చ హితార్థాయ జాయతే మానుయేష్విహ
ఆ శాపం వల్ల, ధర్మం మళ్లీ మళ్లీ నశించినప్పుడు, లోకానికి మేలు కోసం, ఆయన ఇక్కడ మనుషులలో జన్మిస్తారు.
అనువ్యాహృత్య విష్ణుం స తదాదాయ శిరస్త్వరన్ సమానీయ తతః కాయమ్ అసౌ గృహ్యేదమబ్రవీత్
విష్ణువు పేరు జపించి, అతడు ఆ తలను త్వరగా తీసుకొని శరీరానికి దగ్గరగా తీసుకువచ్చి ఇలా అన్నాడు.
ఏషా త్వం విష్పునా దేవి హతా సంజీవయామ్యహమ్ తతస్తాం యోజ్య శిరసా అభిజీవేతి సో ఽబ్రవీత్
దేవీ, నీవు విష్ణువిచేత హతమయ్యావు. ఇప్పుడు నేను నిన్ను తిరిగి బ్రతికిస్తాను. అప్పుడు ఆమె తలని కలిపి, 'ఇప్పుడు బ్రతుకు' అని అన్నాడు.
యది కృత్స్నో మయా ధర్మో జ్ఞాయతే చరితో ఽపి వా తేన సత్యేన జీవస్వ యది సత్యం వదామ్యహమ్
నేను నిజంగా ధర్మాన్ని తెలుసుకున్నానో, ఆచరించానో, ఆ సత్యబలంతో నీవు బ్రతకాలి. నేను నిజం మాట్లాడుతున్నానని ఉంటే కూడా నీవు బ్రతకాలి.
తతస్తాం ప్రోక్ష్య శీతాభిర్ అద్భిర్ జీవేతి సో ఽబ్రవీత్ తతో ఽభివ్యాహృతే తస్య దేవీ సంజీవితా తదా
తర్వాత చల్లని నీటితో ఆమెపై చల్లి, 'బతుకు' అని అన్నాడు. అప్పుడు అతడు ఇలా పలికిన వెంటనే ఆ దేవీ తిరిగి ప్రాణం పొందింది.
తతస్తాం సర్వభూతాని దృష్ట్వా సుప్తోత్థితామివ సాధు సాధ్వితి చక్రుస్తే వచసా సర్వతోదిశమ్
ఆమె నిద్రలేచినట్టు చూసి, అన్ని జీవులు అన్ని దిశల నుంచి 'బాగుంది, బాగుంది' అని ప్రశంసించాయి.
ఏవం ప్రత్యాహృతా తేన దేవీ సా భృగుణా తదా మిషతాం దేవతానాం హి తదద్భుతమ్ ఇవాభవద్
అలా ఆ సమయంలో భృగువు ఆమెను తిరిగి బ్రతికించాడు. దేవతలు చూస్తుండగా అది ఒక అద్భుతంగా అనిపించింది.
అసంభ్రాన్తేన భృగుణా పత్నీ సంజీవితా పునః దృష్ట్వా చేన్ద్రో నాలభత శర్మ కావ్యభయాత్పునః ప్రజాగరే తతశ్చేన్ద్రో జయన్తీమిదమబ్రవీత్
భృగువు స్థిరంగా ఉండి తన భార్యను మళ్లీ బ్రతికించాడు. ఇది చూసి ఇంద్రుడు కావ్యుని భయంతో మళ్లీ ఆనందాన్ని పొందలేక, జాగ్రత్తగా ఉండి జయంతిని ఇలా అన్నాడు.
సంచిన్త్య మతిమాన్ వాక్యం స్వాం కన్యాం పాకశాసనః ఏష కావ్యో హ్యమిత్రాయ వ్రతం చరతి దారుణమ్ తేనాహం వ్యాకులః పుత్రి కృతో మతిమతా భృశమ్
ఇంద్రుడు బాగా ఆలోచించి తన కుమార్తెతో ఇలా అన్నాడు: 'కావ్యుడు శత్రువులపై భయంకరమైన వ్రతాన్ని ఆచరిస్తున్నాడు. అందువల్ల, కుమార్తె, ఆ జ్ఞానవంతుడైన భృగువు వల్ల నాకు చాలా కలవరంగా ఉంది.'
గచ్ఛ సంసాధయస్వైనం శ్రమాపనయనైః శుభైః తైస్తైర్మనోనుకూలైశ్చ హ్య్ ఉపచారైర్ అతన్ద్రితా
పోయి, అతని శ్రమను తీయగల మంచి పనులతో, అతని మనసుకు అనుకూలంగా ఉండే సేవలతో, అలసట లేకుండా అతడిని ప్రసన్నంగా చేయి.
కావ్యమారాధయస్వైనం యథా తుష్యేత స ద్విజః గచ్ఛ త్వం తస్య దత్తాఽసి ప్రయత్నం కురు మత్కృతే
కావ్యుడిని అతడు సంతోషపడేలా ఆదరించు. నీవు అతనికి ఇచ్చినవాడివి కాబట్టి, నా కోసం యత్నం చేయి.
ఏవముక్తా జయన్తీ సా వచః సంగృహ్య వై పితుః అగచ్ఛద్యత్ర ఘోరం స తప ఆరభ్య తిష్ఠతి
ఇలా తండ్రి చెప్పిన మాటలను జయంతి స్వీకరించి, అతడు ఘోరమైన తపస్సు చేస్తున్న చోటికి వెళ్లింది.
తం దృష్ట్వా తు పిబన్తం సా కణధూమమ్ అవాఙ్ముఖమ్ యక్షేణ పాత్యమానం చ కుణ్డధారేణ పాతితమ్
అతడు పొగను మింగుతూ, తలదించుకుని, యక్షుడు నీళ్లు పోస్తుండగా, నీటి పాత్రతో అతడిపై పోస్తున్నదాన్ని ఆమె చూసింది.
దృష్ట్వా చ తం పాత్యమానం దేవీ కావ్యమవస్థితమ్ స్వరూపం ధ్యానశామ్యన్తం దుర్బలం భూతిమాస్థితమ్ పిత్రా యథోక్తం వాక్యం సా కావ్యే కృతవతీ తదా
కావ్యుడు ఇలాంటి బాధలు అనుభవిస్తూ, అయినా తన స్వరూపంలో నిలిచి, ధ్యానంలో లీనమై, బలహీనంగా ఉన్నా మహిమతో ఉన్నాడని చూసి, తండ్రి చెప్పినట్లు ఆమె చేయడం మొదలుపెట్టింది.
గీర్భిశ్చైవానుకూలాభిః స్తువతీ వల్గుభాషిణీ గాత్రసంవాహనైః కాలే సేవమానా త్వచః సుఖైః వ్రతచర్యానుకూలాభిర్ ఉవాస బహులాః సమాః
ఆమె మధురమైన మాటలతో అతన్ని స్తుతిస్తూ, సరైన సమయంలో శరీరాన్ని మృదువుగా మర్దన చేస్తూ, వ్రతానికి అనుగుణంగా సేవలు చేస్తూ, ఎన్నో సంవత్సరాలు అతని సేవలో ఉండింది.
పూర్ణే ధూమవ్రతే తస్మిన్ ఘోరే వర్షసహస్రకే వరేణ చ్ఛన్దయామాస కావ్యం ప్రీతో భవస్తదా
ఆ ఘోరమైన ధూమవ్రతం వెయ్యేళ్లు పూర్తయ్యాక, కావ్యుడు సంతోషంతో ఆమెకు కావలసిన వరాన్ని ఇవ్వడానికి సిద్ధమయ్యాడు.
ఏతద్వ్రతం త్వయైకేన చీర్ణం నాన్యేన కేనచిత్ తస్మాద్వై తపసా బుద్ధ్యా శ్రుతేన చ బలేన చ
ఈ వ్రతాన్ని నీవు ఒక్కడే ఆచరించావు, మరెవ్వరూ చేయలేదు. అందువల్ల, నీ తపస్సు, జ్ఞానం, విద్య, బలంతో,
తేజసా చ సురాన్సర్వాంస్ త్వమేకో ఽభిభవిష్యసి యచ్చాభిలషితం బ్రహ్మన్ విద్యతే భృగునన్దన
నీ తేజస్సుతో నీవొక్కడే అన్ని దేవతలను మించిపోతావు. భృగునందన, బ్రాహ్మణా, నీవు కోరినది అన్నీ నీకు లభిస్తాయి.
ప్రపత్స్యసే తు తత్సర్వం నానువాచ్యం తు కస్యచిత్ సర్వాభిభావీ తేన త్వం భవిష్యసి ద్విజోత్తమ
నీవు ఇవన్నీ పొందుతావు, కానీ ఎవరికీ చెప్పకూడదు. అందువల్ల, ద్విజశ్రేష్ఠా, నీవు అందరినీ మించిపోయే వాడవవుతావు.
ఏతాన్దత్త్వా వరాంస్తస్మై భార్గవాయ భవః పునః ప్రజేశత్వం ధనేశత్వమ్ అవధ్యత్వం చ వై దదౌ
ఈ వరాలు భార్గవునికి ఇచ్చిన తరువాత, భవుడు మళ్లీ అతనికి ప్రజల పాలనా హక్కు, ధనాధికారం, ఎవ్వరూ జయించలేని శక్తిని కూడా అనుగ్రహించాడు.
ఏతాంల్లబ్ధ్వా వరాన్కావ్యః సమ్ప్రహృష్టతనూరుహః హర్షాత్ప్రాదుర్బభౌ తస్య దివ్యస్తోత్రం మహేశ్వరే తథా తిర్యక్స్థితశ్చైవ తుష్టువే నీలలోహితమ్
ఈ వరాలు పొందిన కావ్యుడు ఆనందంతో ఉప్పొంగిపోయి, సంతోషంతో మహేశ్వరుడిని పొగిడే దివ్యమైన స్తోత్రాన్ని పాడాడు. అప్పుడు అతడు కొంచెం వంపుగా నిలబడి నీలలోహితుడిని స్తుతించాడు.
నమో ఽస్తు శితికణ్ఠాయ కనిష్ఠాయ సువర్చసే లేలిహానాయ కావ్యాయ వత్సరాయాన్ధసః పతే
శితికంఠుడికి, చిన్నవాడైన వెలుగుతో మెరిసే వాడికి, లేళ్లాడే వాడికి, కావ్యుల మునివరుడికి, సంవత్సరరూపుడైన సోమపతికి నమస్సులు.
కపర్దినే కరాలాయ హర్యక్ష్ణే వరదాయ చ సంస్తుతాయ సుతీర్థాయ దేవదేవాయ రంహసే
జడలు కలిగినవాడికి, భయంకరుడికి, పసుపు కళ్లవాడికి, వరదాతకు, అందరితో ప్రశంసించబడిన పవిత్రునికి, దేవతల దేవుడైన వేగవంతుడికి నమస్కారం.